Κομισιόν: Σχέδιο για υποχρεωτικές μειώσεις στην κατανάλωση ρεύματος σε περίπτωση κρίσης

Διευρυμένες και αμεσότερες αρμοδιότητες για την αντιμετώπιση σοβαρών ενεργειακών κρίσεων και την αποτροπή εκτεταμένων μπλακ άουτ επιδιώκει να αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το νέο σχέδιο των Βρυξελλών προβλέπει ότι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, η Κομισιόν θα μπορεί να επιβάλλει στα κράτη-μέλη υποχρεωτικές μειώσεις στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με προσχέδιο που επικαλείται το Euronews, η Επιτροπή επιδιώκει επίσης να αποκτήσει τη δυνατότητα παρέμβασης όταν τα μέτρα που λαμβάνει μία χώρα απειλούν την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού άλλων κρατών-μελών.

Οι προτάσεις ενισχύουν σημαντικά τον ρόλο των Βρυξελλών στη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Η Κομισιόν θα μπορεί να κηρύσσει συναγερμό για την ηλεκτρική ενέργεια σε περιφερειακό ή πανευρωπαϊκό επίπεδο και να απαιτεί από τις εθνικές κυβερνήσεις συγκεκριμένες περικοπές στη ζήτηση.

Το πακέτο ενεργειακής ασφάλειας επρόκειτο αρχικά να παρουσιαστεί νωρίτερα μέσα στη χρονιά και βασιζόταν κυρίως στα διδάγματα της κρίσης του 2022-2023, όταν η Ευρώπη έχασε μεγάλο μέρος των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου μετά την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία.

Οι νέες αναταράξεις στις ενεργειακές ροές και στις τιμές, εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν, υποχρέωσαν την Επιτροπή να επανεξετάσει τον αρχικό σχεδιασμό. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί πλέον να προετοιμάσει την ΕΕ για ένα ευρύτερο φάσμα απειλών, από τις ελλείψεις καυσίμων και τα ακραία καιρικά φαινόμενα μέχρι τις κυβερνοεπιθέσεις και τα φυσικά πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές.

Υποχρεωτικές περικοπές στην κατανάλωση

Με βάση τους προτεινόμενους κανόνες, η Κομισιόν θα μπορεί να κηρύξει περιφερειακό ή πανευρωπαϊκό συναγερμό όταν διαπιστώνεται σοβαρός κίνδυνος εκδήλωσης κρίσης στην ηλεκτροδότηση.

Αφού προηγηθεί διαβούλευση με την Ομάδα Συντονισμού Ηλεκτρικής Ενέργειας, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι των κρατών-μελών, του ενεργειακού κλάδου και των ευρωπαϊκών θεσμών, η Επιτροπή θα μπορεί να αποφασίζει μέτρα που περιλαμβάνουν υποχρεωτικές προσαρμογές της ζήτησης σε εθνικό επίπεδο.

Το ύψος των απαιτούμενων περικοπών θα καθορίζεται από την ίδια την Κομισιόν και θα αποτυπώνεται στην απόφαση κήρυξης συναγερμού.

«Τα μέτρα αυτά μπορούν να περιλαμβάνουν υποχρεωτικές εθνικές προσαρμογές της ζήτησης. Η Επιτροπή θα προσδιορίζει στην κήρυξη συναγερμού το επίπεδο των απαιτούμενων προσαρμογών», αναφέρεται στο προσχέδιο.

Νέος μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης

Το σχέδιο προβλέπει παράλληλα ένα σαφέστερο σύστημα κλιμάκωσης των παρεμβάσεων σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης.

Στο πρώτο στάδιο, τα κράτη-μέλη θα εκδίδουν έγκαιρη προειδοποίηση ή εθνικό συναγερμό. Η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης θα ακολουθεί όταν έχουν εξαντληθεί τα διαθέσιμα εργαλεία της αγοράς και η προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας δεν επαρκεί πλέον για την κάλυψη της ζήτησης.

Στα μέτρα που βασίζονται στην αγορά μπορούν να περιλαμβάνονται επιδοτήσεις, φορολογικές παρεμβάσεις και συστήματα εμπορίας δικαιωμάτων.

Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν επίσης στενότερο συντονισμό μεταξύ των εθνικών κυβερνήσεων, προκειμένου να αποφεύγονται μονομερείς αποφάσεις που περιορίζουν τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου και επιδεινώνουν τις ελλείψεις σε γειτονικές χώρες.

Κατά την Επιτροπή, τέτοιες ενέργειες σε περιόδους περιορισμένης προσφοράς μπορούν να διαταράξουν τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και ουσιαστικά να μεταφέρουν την κρίση από ένα κράτος-μέλος σε κάποιο άλλο.

Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη βαρύτητα καθώς η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο ελλείψεων καυσίμων. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει ήδη ζητήσει από τις Βρυξέλλες να επανεξετάσουν τον κοινό ευρωπαϊκό μηχανισμό αγοράς φυσικού αερίου, ο οποίος δημιουργήθηκε μετά την ενεργειακή κρίση και την προσπάθεια απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο.

Περιορισμοί στη χρήση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή

Το προσχέδιο αντιμετωπίζει τις ελλείψεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας ως δύο αλληλένδετες διαστάσεις της ίδιας κρίσης.

Για τον λόγο αυτό, καλεί τα κράτη-μέλη να προσδιορίσουν τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο στις οποίες η κατανάλωση καυσίμου θα πρέπει να «περιορίζεται αυστηρά στις κρίσιμες ποσότητες που είναι αναγκαίες για τη διατήρηση της σταθερότητας του ηλεκτρικού δικτύου».

Η ανάγκη αυτή καθίσταται εντονότερη καθώς η ΕΕ επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας της, αυξάνοντας παράλληλα την εξάρτησή της από την αδιάλειπτη λειτουργία των ηλεκτρικών συστημάτων. Την ίδια στιγμή, η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για την ασφάλεια και την ευστάθεια του δικτύου.

Το σχέδιο ζητεί, επομένως, λεπτομερέστερες βραχυπρόθεσμες και εποχικές αξιολογήσεις της επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας. Στις αναλύσεις αυτές θα πρέπει να συνυπολογίζονται τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι βλάβες σε μονάδες παραγωγής, οι αστοχίες στα δίκτυα μεταφοράς, οι αιφνίδιες αυξήσεις της ζήτησης και οι διακυμάνσεις στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.

Ευρωπαϊκά αποθέματα κρίσιμων ανταλλακτικών

Οι προτάσεις δεν περιορίζονται στη διαχείριση των ενεργειακών αποθεμάτων. Η Κομισιόν επιδιώκει παράλληλα τη δημιουργία αποθεμάτων κρίσιμων ανταλλακτικών για τις ευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές, ώστε τα δίκτυα να μπορούν να αποκαθίστανται ταχύτερα έπειτα από σοβαρές βλάβες ή επιθέσεις.

Το σχέδιο προβλέπει την κατάρτιση πανευρωπαϊκού καταλόγου του εξοπλισμού που θεωρείται απαραίτητος για τη λειτουργία των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, καθώς και για την άμεση αποκατάστασή τους μετά από εκτεταμένες διακοπές.

Η Επιτροπή θα μπορεί επίσης να συστήνει στα κράτη-μέλη τη δημιουργία κοινών περιφερειακών αποθεμάτων κρίσιμου εξοπλισμού, ενισχύοντας τη δυνατότητα συντονισμένης αντίδρασης της ΕΕ σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις.

Διαβάστε επίσης 

Fed: Ο Μπάρκιν αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων επιτοκίων

Λεονάρντο Μαρία Ντελ Βέκιο (EssilorLuxottica): Η οικογένεια αντιδρά στη μεταβίβαση του μεριδίου του

Μερτς: Το CDU τον στηρίζει παρά την ιστορική εκλογική ήττα – Επιμένει στις μεταρρυθμίσεις