Μπορεί να φαίνεται πως προκαταλαμβάνει το διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, αλλά ο Διοικητής Τραπέζης της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας βάσιμα δεν θεωρείται αμετροεπής. Όταν, λοιπόν, υποστηρίζει πως έφτασε το τέλος της εποχής μείωσης των επιτοκίων κάτι ξέρει. Όποιος δεν τον ακούσει αναλαμβάνει τις ευθύνες του. Το κόστος χρήματος θα ξαναδεί την ανηφόρα.

 Τα σημάδια, εξάλλου, της παγκόσμιας οικονομίας , όπως έχουμε γράψει ξανά και ξανά, δεν είναι αισιόδοξα. Ήδη ζήσαμε ένα μικρό κραχ στα χρηματιστήρια – φυσικό επακόλουθο και της κρίσης των κρυπτονομισμάτων. Χθες μόλις, η στήλη («Fitch, Ε.Ε., Morgan Stanley: Τα καλά νέα – και οι κίνδυνοι που όλοι αποφεύγουν να δουν», 17/11) έγραφε: «Η προειδοποίηση υπήρχε, καθώς δεν ήταν δύσκολο να αναγνωριστεί απ’ όσους δεν εθελοτυφλούσαν, ότι το κρυπτονόμισμα δεν έχει κανένα απολύτως αντίκρισμα στην  πραγματική οικονομία. Η ζημία δεν έχει φανεί ακόμη.»

Ημέρα Τετάρτη σήμερα, και οι αγορές περιμένουν με αγωνία την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της Nvidia. Την Πέμπτη περιμένουν τα στοιχεία για την απασχόληση στις ΗΠΑ. Η μικροοικονομία ποτέ δεν μπορεί να διαχωριστεί από την μακροοικονομία, γι’ αυτό η αγωνία κορυφώνεται: «πως θα αντιδράσουν οι αγορές;» είναι το κρίσιμο ερώτημα στα χείλη πολλών. Η στήλη δεν θεωρεί πως απαιτείται απάντηση. Όταν οι παγκόσμιες αγορές κρέμονται από τον βαθμό απόκλισης που θα εμφανίσουν τα κέρδη μίας εταιρείας σε σύγκριση με τις αναλύσεις που έχουν προηγηθεί, τότε υπάρχει κάτι το φοβερά σάπιο στο οικονομικό βασίλειο της Δανιμαρκίας!

Το μοντέλο του καπιταλισμού που ουσιαστικά απέκτησε νομιμότητα επειδή, συνδυαστικά, ο τότε διοικητής της FED Paul Vocker κατάφερε να τιθασεύσει τον πληθωρισμό επιβάλλοντας  άγρια λιτότητα και ταυτόχρονα το δόγμα των Regan-Thatcher πως «το κράτος δεν είναι η λύση αλλά το πρόβλημα» έγινε …Ιερό Δισκοπότηρο, έφτασε στο τέλος του. Ο ρόγχος του θανάτου μπορεί να κρατήσει. Αλλαγή μπορεί να υπάρξει. Το τέλος, όμως, είναι αναπόφευκτο.

Ένας καπιταλισμός χτισμένος στην λογική του τέλους του 19ου και της αρχής του 20ου αιώνα, κατάφερε να επιζήσει χρησιμοποιώντας την καινοτομία ως δεκανίκι. Από την δική του οπτική γωνία κατάφερε θαύματα. Η ίδια η καινοτομία, όμως,  τον οδηγεί πλέον σε τόσο ακραίες καταστάσεις, που τώρα σκάβει τον λάκκο του.

Όποιο σύστημα στηρίζεται στην αέναη υπόσχεση της προόδου και ταυτόχρονα η πρόοδος δεν διαχέεται στο σύστημα, αργά ή γρήγορα συγκρούεται με τα ίδια του τα όρια. Η καινοτομία δεν είναι πλέον το θαυματουργό εργαλείο που διορθώνει τα ηθικά ελλείμματα του καπιταλισμού. Αντίθετα, έχει μετατραπεί σε μεγεθυντικό φακό που αποκαλύπτει τις βαθιές ρωγμές του. Από τις αγορές που ζουν με το άγχος μιας εταιρικής ανακοίνωσης μέχρι τα «άυλα» νομίσματα χωρίς αντίκρισμα, η αστάθεια δεν είναι πια συγκυριακή αλλά διαρθρωτική. Κι έτσι, το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξει το οικονομικό πρότυπο, αλλά πότε και με ποιους όρους. Διότι για «δημιουργική καταστροφή» πάντως δεν πρόκειται.