Παρά τις μεταρρυθμίσεις και τις παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα συνεχίζει να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη φορολογία, την ώρα που η δημογραφική γήρανση εντείνει τις πιέσεις στη βιωσιμότητά του. Σύμφωνα με νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), σχεδόν οι μισές συντάξεις στην Ελλάδα εξακολουθούν να χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό και όχι αποκλειστικά από ασφαλιστικές εισφορές.

Η έρευνα καταγράφει ότι το 2025 το 57% των συνταξιοδοτικών δαπανών καλύφθηκε από εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών, ενώ το υπόλοιπο 43% προήλθε απευθείας από τον τακτικό προϋπολογισμό. Παρότι η εικόνα εμφανίζεται βελτιωμένη σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, το βάρος που συνεχίζει να μεταφέρεται στους φορολογούμενους παραμένει ιδιαίτερα υψηλό.

1

Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, η συμμετοχή της γενικής φορολογίας στη χρηματοδότηση των συντάξεων έχει περιοριστεί κατά περίπου έξι ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2021, ενώ οι προβλέψεις για το 2029 δείχνουν ότι οι ασφαλιστικές εισφορές θα καλύπτουν περίπου το 62% των συνολικών συνταξιοδοτικών δαπανών.

Παρά τη βελτίωση των σχετικών δεικτών, οι αναλυτές τονίζουν ότι το βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα παραμένει: ένα μεγάλο μέρος των συντάξεων εξακολουθεί να χρηματοδοτείται από την τρέχουσα φορολογία και όχι από αποθεματικά κεφάλαια που έχουν αποταμιευθεί και επενδυθεί διαχρονικά.

Η μελέτη σημειώνει επίσης ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τη δαπάνη για συντάξεις σε σχέση με το ΑΕΠ. Από την πρώτη θέση που κατείχε το 2012, η χώρα υποχώρησε το 2023 στην τέταρτη θέση, πίσω από την Ιταλία, τη Γαλλία και την Αυστρία. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στις παρεμβάσεις που έγιναν την προηγούμενη δεκαετία στο πλαίσιο των μνημονιακών δεσμεύσεων και της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά της μελέτης στο συνταξιοδοτικό σύστημα των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως αναφέρεται, οι συντάξεις των πρώην υπαλλήλων της ΕΕ δεν χρηματοδοτούνται μέσω ειδικών αποθεματικών ταμείων, αλλά καλύπτονται απευθείας από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι σχετικές δαπάνες αυξήθηκαν θεαματικά την περίοδο 2000–2024. Συγκεκριμένα, σε σταθερές τιμές, οι πληρωμές για συντάξεις υπαλλήλων της ΕΕ εκτοξεύθηκαν κατά 183%, από τα 580 εκατομμύρια ευρώ στα 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ.

Σήμερα, οι συντάξεις απορροφούν περίπου το 22% των συνολικών δαπανών του τομέα της ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης, όταν το αντίστοιχο ποσοστό το 1998 ήταν μόλις 10%.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το στοιχείο ότι το 2024 μόλις το 21% των συντάξεων των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύφθηκε από εισφορές, ενώ το υπόλοιπο 79% χρηματοδοτήθηκε από τον τακτικό προϋπολογισμό, δηλαδή ουσιαστικά από τους Ευρωπαίους φορολογούμενους.

Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ εκτιμά ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να μεταβεί σταδιακά σε ένα περισσότερο κεφαλαιοποιητικό μοντέλο χρηματοδότησης του ασφαλιστικού της συστήματος, χωρίς να προκληθούν σοβαροί δημοσιονομικοί κλυδωνισμοί.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της έρευνας, μία μείωση κατά 5% των διοικητικών δαπανών στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028–2034 θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία αποθεματικών ύψους 87 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία θα χρησιμοποιούνταν για την κάλυψη των μελλοντικών συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων της ΕΕ.

Παράλληλα, η αξιοποίηση αυτών των κεφαλαίων μέσω επενδύσεων, στα πρότυπα μεγάλων διεθνών συνταξιοδοτικών ταμείων, θα μπορούσε – σύμφωνα με τη μελέτη – να εξασφαλίσει ετήσια αυτοχρηματοδότηση που θα προσεγγίζει τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ.

Οι συντάκτες της έρευνας υπογραμμίζουν ότι η ενίσχυση των κεφαλαιοποιητικών πυλώνων δεν αποτελεί μόνο ασφαλιστική μεταρρύθμιση, αλλά και κρίσιμη αναπτυξιακή επιλογή για τις οικονομίες της Ευρώπης. Όπως σημειώνουν, η συστηματική αποταμίευση και επένδυση των εισφορών μπορεί να μειώσει σημαντικά τις μελλοντικές πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς, να περιορίσει τη μεταφορά βαρών στις επόμενες γενιές και να ενισχύσει τη συνολική παραγωγική δυναμική της οικονομίας.

 

Διαβάστε επίσης 

Σαρωτικοί έλεγχοι της ΑΑΔΕ: Στο στόχαστρο 12.000 φορολογούμενοι για αδήλωτα εισοδήματα και «μαύρα» έσοδα

Ανοίγουν οι αιτήσεις για το «Chios Pass 2026» και το «Kythira Pass 2026» – Ποιοι δικαιούνται έως 300 ευρώ για διακοπές

Φλωρίδης: Στηρίζει την πρόταση Μαρινάκη για άρση της ανωνυμίας στο διαδίκτυο