Φυσικό αέριο: Πάνω από τα 100 ευρώ η μεγαβατώρα στην Ευρώπη – Επανέρχονται οι φόβοι για ενεργειακό σοκ

Πάνω από το όριο των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα κινήθηκαν οι τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου για πρώτη φορά μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, εντείνοντας τις ανησυχίες για μια νέα μεγάλη ανατίμηση στην αγορά ενέργειας. Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη εισέρχεται στους μήνες αυξημένης ζήτησης για θέρμανση, ενώ τα αποθέματα φυσικού αερίου παραμένουν χαμηλότερα από τα συνήθη επίπεδα.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αναφοράς σημείωσαν άνοδο άνω του 4%, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2022. Παράλληλα, οι τιμές των αντίστοιχων συμβολαίων στη Βρετανία κατέγραψαν επίσης υψηλό από την ίδια περίοδο.

Η νέα άνοδος αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων, με κυριότερους τον κίνδυνο νέων διαταραχών στον παγκόσμιο εφοδιασμό λόγω πιθανής κλιμάκωσης του πολέμου στο Ιράν, τα περιορισμένα αποθέματα στην Ευρώπη και τις εκτιμήσεις για αυξημένη κατανάλωση εξαιτίας της πτώσης της θερμοκρασίας.

Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν υπερτριπλασιαστεί σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, περιορίζοντας σημαντικά την πρόοδο που είχε καταγράψει η Ευρώπη τα προηγούμενα χρόνια στην προσπάθεια συγκράτησης του ενεργειακού κόστους.

Την ίδια ώρα, οι διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχουν αυξήσει κατά περισσότερα από 100 δισ. ευρώ το κόστος των ευρωπαϊκών εισαγωγών ορυκτών καυσίμων.

Οι προβλέψεις για χαμηλότερες θερμοκρασίες τις επόμενες ημέρες δημιουργούν πρόσθετη ανησυχία, καθώς ενδέχεται να ενισχύσουν τη ζήτηση σε μια ήδη επιβαρυμένη αγορά. Η επιστροφή των τιμών σε τριψήφια επίπεδα αυξάνει τις πιέσεις σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις.

Εντείνονται οι ανησυχίες για νέο ενεργειακό σοκ

Παρά τη σημαντική άνοδο, οι τιμές παραμένουν αρκετά χαμηλότερες από τα ακραία επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, η νέα ανατίμηση προκαλεί ανησυχία για τις επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα και στο κόστος διαβίωσης.

Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη εμφανιστεί κοινωνικές αντιδράσεις για την αύξηση του κόστους ζωής, ενώ καταγράφονται ενδείξεις πίεσης στη μεταποιητική δραστηριότητα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καλέσει τα κράτη-μέλη να εξετάσουν τρόπους περιορισμού της ενεργειακής κατανάλωσης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές συνέπειες των υψηλών τιμών.

Ο Τομ Μάρζεκ-Μάνσερ, διευθυντής ευρωπαϊκού φυσικού αερίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη Wood Mackenzie, χαρακτήρισε τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα σημαντικό ψυχολογικό όριο. Όπως σημείωσε, η ταχύτητα με την οποία μεταβάλλεται η γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τις εξελίξεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, σημαίνει ότι ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη μεταβολή των συνθηκών θα μπορούσε να οδηγήσει τις ευρωπαϊκές τιμές σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα.

Ο πόλεμος στο Ιράν και οι εξελίξεις στις ΗΠΑ επηρεάζουν τις αγορές

Στους παράγοντες που τροφοδοτούν την αβεβαιότητα περιλαμβάνονται οι πληροφορίες για το ενδεχόμενο νέας αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, το οποίο επικαλείται ανώνυμες πηγές, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενημερώσει αρκετές χώρες του Περσικού Κόλπου να προετοιμαστούν για μια σύντομη αλλά εντατική στρατιωτική εκστρατεία μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.

Οι πληροφορίες αυτές συνέβαλαν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, και στην άνοδο των τιμών του πετρελαίου την Τετάρτη, καθώς οι αγορές αξιολογούν τον κίνδυνο περαιτέρω διαταραχών στις διεθνείς ενεργειακές ροές.

Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά το κόστος προμήθειας υγροποιημένου φυσικού αερίου για την Ευρώπη. Οι πιέσεις ενδέχεται να ενταθούν ακόμη περισσότερο εάν η πτώση της θερμοκρασίας αυξήσει ταυτόχρονα τη ζήτηση στην Ασία, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ των αγοραστών για τα διαθέσιμα φορτία LNG.

Τα χαμηλά αποθέματα αφήνουν την Ευρώπη εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις της διεθνούς αγοράς, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες αναγκάζονται να ανταγωνίζονται άλλες περιοχές για την εξασφάλιση άμεσα διαθέσιμων φορτίων, ενδεχομένως προσφέροντας υψηλότερες τιμές.

Παρότι οι θερμοκρασίες στη βορειοδυτική Ευρώπη ήταν αυτή την εβδομάδα υψηλότερες από τα συνηθισμένα για την εποχή επίπεδα, οι μετεωρολογικές προβλέψεις δείχνουν ότι θα υποχωρήσουν τις επόμενες ημέρες. Την ίδια περίοδο, ορισμένες περιοχές της Ασίας ενδέχεται επίσης να αντιμετωπίσουν κύματα ψύχους, εξέλιξη που θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τον ανταγωνισμό για το LNG.

Η Αν-Σοφί Κορμπό, ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια, επισήμανε ότι οι επιπτώσεις δύο πολεμικών συγκρούσεων αλληλεπιδρούν πλέον στις διεθνείς αγορές. Όπως ανέφερε, οι αυξήσεις στις τιμές βασικών εμπορευμάτων μεταφέρονται από τη μία αγορά στην άλλη, εντείνοντας τις συνολικές πληθωριστικές πιέσεις.

Περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις

Η αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών αποτελεί δύσκολη εξίσωση για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες έχουν περιορισμένα περιθώρια άμεσης στήριξης των καταναλωτών, καθώς οι κρατικοί προϋπολογισμοί βρίσκονται ήδη υπό πίεση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην αναβολή της εφαρμογής νέων κανόνων για τις εκπομπές μεθανίου, οι οποίοι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πρόσθετα εμπόδια στις εισαγωγές φυσικού αερίου. Ωστόσο, η συγκεκριμένη απόφαση δεν εκτιμάται ότι θα επιφέρει άμεση αποκλιμάκωση των τιμών.

Παράλληλα, εξακολουθεί να προβλέπεται για τον Ιανουάριο η πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Την ίδια στιγμή, διατυπώνονται πιέσεις για επανεξέταση των σχετικών περιορισμών, με στόχο να περιοριστεί η επιβάρυνση από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Η πορεία των τιμών το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές, τις καιρικές συνθήκες και την ένταση του ανταγωνισμού Ευρώπης και Ασίας για την εξασφάλιση φορτίων LNG.