Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, σε μια προσπάθεια να ανακόψει τις επιθέσεις εκατέρωθεν στο μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, προκάλεσε νέα ρίγη στις διεθνείς αγορές με ένα τελεσίγραφο που ισορροπεί επικίνδυνα ανάμεσα στη διπλωματική μεσολάβηση και την απειλή για ολοκληρωτική ενεργειακή καταστροφή.

Η παρέμβασή του, που έγινε τα ξημερώματα της Πέμπτης (ώρα Ελλάδας), σηματοδοτεί μια κρίσιμη καμπή στον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος εισέρχεται πλέον στην τρίτη εβδομάδα του. Παρέμβαση επεχείρησε και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν που ζήτησε να σταματήσουν τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομες και είχε επικοινωνία και με τον Αμερικανό πρόεδρο αλλά εμίρη του Κατάρ, σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θανί.

1

Η Στρατηγική του «Εξαναγκαστικού Κατευνασμού»

Σύμφωνα με το Bloomberg, η τελευταία παρέμβαση του Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social αποτελεί κίνηση για να πείσει το Ισραήλ και το Ιράν να σταματήσουν τον καταστροφικό «πόλεμο των υποδομών». Ο Αμερικανός Πρόεδρος, συνειδητοποιώντας ότι η παγκόσμια οικονομία δεν αντέχει περαιτέρω κλιμάκωση, υιοθέτησε τον ρόλο του «διαιτητή με το όπλο στο τραπέζι».

Στο κείμενό του, ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι το Ισραήλ επιτέθηκε στο ιρανικό τμήμα του South Pars την Τετάρτη, ενεργώντας από οργή. Ωστόσο, έσπευσε να διαχωρίσει τη θέση των ΗΠΑ και του Κατάρ, τονίζοντας ότι καμία από τις δύο χώρες δεν γνώριζε για το πλήγμα. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως προσπάθεια να αφαιρέσει από την Τεχεράνη κάθε ηθικό ή στρατηγικό έρεισμα για αντίποινα κατά του Κατάρ, το οποίο φιλοξενεί κρίσιμες αμερικανικές βάσεις.

Το Τελεσίγραφο για το South Pars και ο Τρόμος των Αγορών

Η απειλή του Τραμπ να «ανατινάξουν μαζικά οι ΗΠΑ ολόκληρο το κοίτασμα South Pars» εάν το Ιράν χτυπήσει ξανά το Κατάρ, λειτούργησε αρνητικά για τους επενδυτές. Το South Pars, το οποίο το Ιράν μοιράζεται με το Κατάρ (όπου ονομάζεται North Field), αποτελεί μια σημαντική ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη. Οι αγορές αντέδρασαν με πανικό στην ιδέα ότι μια αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να καταστρέψει τη γεωλογική πίεση της κοινής δεξαμενής, καθιστώντας την άντληση αδύνατη και για τις δύο χώρες. Οι επιθέσεις κατά τη διάρκειας της νύχτας συνεχίστηκαν και

Αμέσως μετά τη δήλωση, η τιμή του πετρελαίου Brent εκτινάχθηκε στα 112,75 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα συμβόλαια φυσικού αερίου στην Ευρώπη σημείωσαν άνοδο 5,5%, φτάνοντας σε επίπεδα 70% υψηλότερα από την έναρξη του πολέμου. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η υλοποίηση της απειλής Τραμπ θα σήμαινε τη μόνιμη απώλεια του 20% των παγκόσμιων εξαγωγών LNG, οδηγώντας την παγκόσμια οικονομία σε μια ύφεση που όμοιά της δεν έχουμε ξαναδεί.

Την ώρα που η διπλωματία του Truth Social εξελίσσεται, το Reuters αποκαλύπτει ότι η στρατιωτική μηχανή των ΗΠΑ προετοιμάζεται για το επόμενο βήμα. Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει την ανάπτυξη χιλιάδων επιπλέον στρατιωτών στη Μέση Ανατολή για την ενίσχυση της «Επιχείρησης Epic Fury». Στόχος είναι η διασφάλιση των Στενών του Ορμούζ, αλλά και η πιθανή κατάληψη στρατηγικών σημείων όπως η νήσος Χαρκ, η οποία αποτελεί την πύλη για το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.

Αξιωματούχοι του Πενταγώνου επισημαίνουν ότι ο έλεγχος της νήσου Χαρκ θεωρείται προτιμότερος από την καταστροφή της, καθώς θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να «στραγγαλίσουν» το ιρανικό καθεστώς διατηρώντας ανέπαφες τις υποδομές για τη μετά τον πόλεμο εποχή. Παράλληλα, συζητείται η ανάπτυξη ειδικών δυνάμεων για τη διασφάλιση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, μια αποστολή που χαρακτηρίζεται ως «εξαιρετικά υψηλού κινδύνου», καθώς η Τεχεράνη μπορεί να πλήξει τις δυνάμεις αυτές με πυραύλους και drones.

Το Πολιτικό Ρίσκο και η Εσωτερική Πίεση

Παρά την επιθετική ρητορική, ο Τραμπ αντιμετωπίζει σοβαρές πολιτικές προκλήσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Η ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων («boots on the ground») έρχεται σε άμεση αντίθεση με τις προεκλογικές του υποσχέσεις για τον τερματισμό των πολυδάπανων συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Η δημόσια υποστήριξη για την εκστρατεία κατά του Ιράν παραμένει εύθραυστη, ειδικά καθώς οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν πάρει την ανιούσα.

Η αναβολή της συνάντησης κορυφής με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης. Ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι μόνο μια επίδειξη «απόλυτης ισχύος» μπορεί να αναγκάσει την Τεχεράνη σε συνθηκολόγηση, αποφεύγοντας έτσι έναν μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς.

Η Επίδραση στην Ευρώπη και την Ελλάδα

Για την Ευρώπη, και ειδικότερα για χώρες όπως η Ελλάδα, η κλιμάκωση αυτή αποτελεί εφιάλτη. Η διακοπή της παραγωγής στο Ras Laffan του Κατάρ λόγω των ιρανικών πληγμάτων έχει ήδη δημιουργήσει έλλειμμα στην αγορά LNG. Ο ανταγωνισμός με την Ασία για τα εναπομείναντα φορτία έχει διπλασιάσει το κόστος, γεγονός που αναμένεται να μετακυλιστεί άμεσα στους λογαριασμούς ενέργειας των καταναλωτών. Επιπλέον, ο διπλασιασμός του κόστους των ναυτιλιακών καυσίμων λόγω της ανασφάλειας στον Κόλπο απειλεί να πυροδοτήσει ένα νέο κύμα ακρίβειας σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα.

Ένας Κόσμος σε Ομηρία

Η κίνηση του Τραμπ να θέσει το South Pars ως «ενέχυρο» για τη συμπεριφορά του Ιράν έχει φέρει την παγκόσμια ενεργειακή σταθερότητα σε κατάσταση ομηρίας. Αν το τελεσίγραφο λειτουργήσει και οι επιθέσεις σταματήσουν, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ θα πιστωθεί μια τεράστια διπλωματική νίκη. Αν όμως η Τεχεράνη επιλέξει την κλιμάκωση, η απειλή για «μαζική ανατίναξη» του κοιτάσματος θα μετατραπεί σε μια ενεργειακή καταστροφή, με συνέπειες που θα διαρκέσουν για δεκαετίες.

Οι επόμενες ώρες είναι κρίσιμες. Ο κόσμος παρακολουθεί πλέον όχι μόνο τους δείκτες των χρηματιστηρίων, αλλά και τις κινήσεις των αεροπλανοφόρων στον Περσικό Κόλπο, ελπίζοντας ότι η λογική θα επικρατήσει πριν το South Pars μετατραπεί σε μια φλεγόμενη ζώνη χωρίς επιστροφή.

Πέρα από τη ρητορική των απειλών, τα σκληρά δεδομένα της αγοράς αποκαλύπτουν μια πρωτοφανή κατάρρευση της ενεργειακής ροής. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι εξαγωγές πετρελαίου και καυσίμων από τη Μέση Ανατολή, οι οποίες τον Φεβρουάριο ανέρχονταν σε 25,13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σημείωσαν ελεύθερη πτώση μέχρι τα μέσα Μαρτίου, υποχωρώντας στα 9,71 εκατομμύρια βαρέλια — μια μείωση που αγγίζει τα δύο τρίτα.

Ακόμη πιο ζοφερή είναι η εικόνα από τη Vortexa, η οποία τοποθετεί τον ημερήσιο μέσο όρο του Μαρτίου σε μόλις 7,5 εκατομμύρια βαρέλια, επιβεβαιώνοντας ότι η παγκόσμια αγορά στερείται πλέον το ένα πέμπτο της συνολικής της τροφοδοσίας. Επιπλέον, μεγάλο μέρος των βαρελιών που καταγράφονται ως «εξαγωγές» στην πραγματικότητα δεν κατευθύνεται σε πελάτες, αλλά μεταφέρεται σε τάνκερ που λειτουργούν ως πλωτές αποθήκες, καθώς οι τερματικοί σταθμοί έχουν γεμίσει.

Αυτή η δομική διαταραχή σημαίνει ότι ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματούσαν αμέσως μετά το τελεσίγραφο Τραμπ, η αγορά θα χρειαζόταν μήνες για να ανακάμψει. Η παγκόσμια οικονομία δεν αντιμετωπίζει απλώς μια προσωρινή έλλειψη, αλλά μια βαθιά συστημική κρίση στην παραγωγική αλυσίδα που καθιστά το φάσμα των ελλείψεων σε καύσιμα ορατό για το άμεσο μέλλον.

 

Διαβάστε επίσης 

Πετρέλαιο: Πάνω από 112 δολάρια το βαρέλι μετά τα πλήγματα σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές και τις απειλές Τραμπ

Πετρελαϊκό σοκ στις αγορές – Οι αιτίες που ανεβάζουν στα ύψη τον μαύρο χρυσό και ο εφιάλτης των 150 δολαρίων που πλησιάζει

Σαουδική Αραβία: Το μεγαλύτερο διυλιστήριο πετρελαίου της επαναλειτουργεί μετά από διακοπή