Μεταφέρθηκε για τις 4 Μαρτίου 2026 η συζήτηση στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) των αιτήσεων ακύρωσης που έχουν καταθέσει ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας και πολίτες, κατά των αποφάσεων των Υπουργείων Πολιτισμού και Υποδομών που αφορούν τις παρεμβάσεις στον λόφο Παπούρα για την εγκατάσταση των ραντάρ του νέου αεροδρομίου Ηρακλείου στο Καστέλι.

Η υπόθεση, που είχε προγραμματιστεί να συζητηθεί στις 4 Φεβρουαρίου, μετατέθηκε με απόφαση του Δικαστηρίου και πλέον η έκβασή της θεωρείται κομβική για την περαιτέρω πορεία του έργου στα συστήματα αεροναυτιλίας.

1

Υπενθυμίζεται πως πριν από λίγες ημέρες υπεγράφη η τριμερής συμφωνία ανάθεσης του εξοπλισμού αεροναυτιλίας, εξέλιξη που ανοίγει και τυπικά τον δρόμο για την προκήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού εκτιμώμενης αξίας άνω των 90 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες ο διαγωνισμός θα προκηρυχθεί μέσα στην άνοιξη.

Η συμφωνία αφορά το Ελληνικό Δημόσιο, την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας και τη «Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης Α.Ε.», διαχειρίστρια εταιρεία του νέου αεροδρομίου, και αποτελεί προϋπόθεση για να προχωρήσει η προμήθεια, η εγκατάσταση και η ένταξη σε λειτουργία των συστημάτων αεροναυτιλίας.

Συνεπώς, η  δικαστική αυτή εκκρεμότητα επανέρχεται στο προσκήνιο την ώρα που το έργο του Νέου Διεθνούς Αεροδρομίου Καστελίου, το οποίο κατασκευάζεται από την ΤΕΡΝΑ προχωρά με ταχύτατους ρυθμούς και η συνολική κατασκευαστική πρόοδος αγγίζει πλέον το 67%.

Στο επίμαχο θέμα αναφέρθηκε και τη Δευτέρα, κατά τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, επισημαίνοντας ότι την Παρασκευή, στο Ηράκλειο, υπεγράφη η νέα σύμβαση για την αεροναυτιλία. Όπως εξήγησε, η διαδικασία καθυστέρησε λόγω ενός σημαντικού εμποδίου, καθώς στον χώρο όπου επρόκειτο να τοποθετηθούν τα ραντάρ εντοπίστηκε ένα ιδιαίτερα σημαντικό μινωικό ταφικό μνημείο, το οποίο πρέπει να προστατευθεί και να αναδειχθεί. «Μπορούμε να κάνουμε και τα δύο», τόνισε, προσθέτοντας ότι θα χρειαστεί να πάμε στο Συμβούλιο της Επικρατείας τελικά.

Σε αυτό το πλαίσιο, η υπόθεση Παπούρα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Να θυμίσουμε πως η Δημοτική Επιτροπή του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, με απόφαση που ελήφθη στη συνεδρίαση της 21ης Οκτωβρίου του 2025, ενέκρινε την άσκηση αίτησης ακύρωσης και αναστολής κατά δύο διοικητικών πράξεων: αφενός της απόφασης της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού, με την οποία εγκρίνεται η προμελέτη εγκατάστασης ραδιοβοηθημάτων και η διαμόρφωση του χώρου στον λόφο Παπούρα, και αφετέρου της απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών που αφορά την εκτέλεση συμπληρωματικών εργασιών και την εγκατάσταση των συστημάτων αεροναυτιλίας.

Σύμφωνα με τη δημοτική αρχή, η προσφυγή στο ΣτΕ αποτέλεσε το αποτέλεσμα μιας μακράς διαδικασίας διαβουλεύσεων που δεν οδήγησαν σε ουσιαστική ανταπόκριση από την πλευρά της Πολιτείας.

 Ο Δήμος είχε καταθέσει στον Υφυπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Νίκο Ταχιάο, σειρά εναλλακτικών προτάσεων για τη χωροθέτηση του ραντάρ σε άλλο σημείο, υποστηρίζοντας ότι μπορούν να διασφαλιστούν τόσο η αεροναυτική ασφάλεια όσο και η προστασία του αρχαιολογικού χώρου. Όπως τονίζεται, παρά τις αρχικές δεσμεύσεις για διάλογο, οι αρμόδιες υπηρεσίες προχώρησαν μονομερώς στην έκδοση αποφάσεων που εγκρίνουν εργασίες στον λόφο Παπούρα, όπου έχουν εντοπιστεί σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα της μινωικής περιόδου.

Η δημοτική αρχή εκτιμά ότι οι αποφάσεις αυτές υποβαθμίζουν τη σημασία του μνημείου, αγνοούν το τοπικό αίτημα για προστασία του και πλήττουν την εμπιστοσύνη μεταξύ κεντρικής διοίκησης και αυτοδιοίκησης. Για τον λόγο αυτό ζητά από το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο την ακύρωση και την προσωρινή αναστολή τους, μέχρι να εξεταστούν εναλλακτικές τεχνικά εφικτές λύσεις.

Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο Υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Νίκος Ταχιάος έχει ήδη χαρακτηρίσει το ζήτημα του Παπούρα ως το μοναδικό σοβαρό εμπόδιο που εξακολουθεί να επηρεάζει το έργο, επισημαίνοντας ωστόσο ότι θεωρεί πως έχει ουσιαστικά επιλυθεί.

Όπως έχει εξηγήσει, ο λόφος Παπούρα επελέγη επειδή εξασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια πτήσεων, προσφέροντας πλήρη κάλυψη κατά την απογείωση και την προσγείωση των αεροσκαφών. Σύμφωνα με τον ίδιο, εναλλακτική χωροθέτηση θα οδηγούσε σε απώλεια παρακολούθησης των αεροσκαφών για κρίσιμο χρονικό διάστημα, κάτι που κρίθηκε μη αποδεκτό.

Ο κ. Ταχιάος έχει επίσης τονίσει ότι η λύση που προκρίθηκε σέβεται τον αρχαιολογικό χώρο, καθώς το ραντάρ προβλέπεται να τοποθετηθεί σε απόσταση περίπου 100 μέτρων από το μνημείο, με υπογειοποίηση των εγκαταστάσεων ώστε να περιοριστεί η οπτική όχληση, ενώ ο χώρος της ανασκαφής θα παραμείνει επισκέψιμος. Το θέμα εξετάστηκε στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), όπου –σύμφωνα με την κυβερνητική πλευρά– επιτεύχθηκε μια «χρυσή τομή» μεταξύ προστασίας των αρχαιοτήτων και λειτουργικών αναγκών του αεροδρομίου.

Η υπόθεση του λόφου Παπούρα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή και η συζήτηση στο ΣτΕ στις 4 Μαρτίου αναμένεται να αποτελέσει καθοριστικό σταθμό.

Το χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2028

Παρόλες τις εκκρεμότητες τα βασικά ορόσημα του έργου μένουν ακλόνητα.

Όσον αφορά την αεροναυτιλία και σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΥΠΑ, η ανάδειξη του αναδόχου θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον Μάρτιο του 2026.

Από τη στιγμή της υπογραφής της σύμβασης, η εγκατάσταση των συστημάτων (ραντάρ, επικοινωνίες, πλοήγηση και επιτήρηση) εκτιμάται ότι θα διαρκέσει έως και 28 μήνες, τοποθετώντας την πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία τους στο 2028.

Υπενθυμίζεται πως η κατασκευαστική φάση του έργου αναμένεται να ολοκληρωθεί το καλοκαίρι του 2026, με τις εγκαταστάσεις να παραδίδονται τμηματικά από το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς. Για το 2027 έχουν προγραμματιστεί οι δοκιμαστικές πτήσεις, ενώ η πλήρης επιχειρησιακή χρήση των συστημάτων αεροναυτιλίας και η έναρξη της εμπορικής λειτουργίας τοποθετούνται χρονικά στο 2028, αν λάβουμε υπόψη την πρόσφατη απόφαση της ΥΠΑ.

Επιπλέον, σημειώνεται ότι οι δοκιμαστικές πτήσεις που προγραμματίζονται για το 2027 δεν επηρεάζονται από την εγκατάσταση των συστημάτων αεροναυτιλίας, καθώς πραγματοποιούνται με διαδικασίες «γυμνού οφθαλμού», χωρίς την πλήρη επιχειρησιακή αξιοποίηση ραντάρ και συστημάτων επιτήρησης.

Το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι αναμένεται να στηρίξει καθοριστικά τον τουρισμό της Κρήτης, σχεδόν διπλασιάζοντας την επιβατική κίνηση, ενώ παράλληλα θεωρείται «χρυσό asset» για την παραχωρησιούχο, με σημαντική προστιθέμενη αξία για τον όμιλο και τους μετόχους του.

Η κατασκευή περιλαμβάνει διάδρομο 3.200 μέτρων, κεντρικό αεροσταθμό 93.500 τ.μ., εμπορική ζώνη 725 στρεμμάτων, καθώς και νέες οδικές συνδέσεις με τον ΒΟΑΚ μέσω χάραξης 18 χιλιομέτρων και δίδυμης σήραγγας 2,8 χλμ.