Σήμερα, Παρασκευή 6 Μαρτίου, κορυφαία στελέχη της Lockheed Martin και της Raytheon θα συναντηθούν στον Λευκό Οίκο για να συζητήσουν πώς να παράγουν γρηγορότερα αυτό που ο πόλεμος καταναλώνει. Παράλληλα, το Πεντάγωνο εργάζεται πάνω σε ένα αίτημα συμπληρωματικού προϋπολογισμού περίπου 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων για αναπλήρωση των αποθεμάτων — σύμφωνα με το Reuters. Στην έκτη μέρα του πολέμου με το Ιράν, η αριθμητική των οπλοστασίων γίνεται ήδη αισθητή.

Τα Στενά του Ορμούζ μεταφέρουν το 20% του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου — και η διακοπή της ροής τους δεν θα προκαλέσει απλώς άνοδο τιμών: θα σφίξει τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες, θα τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό και θα σπρώξει εύθραυστες οικονομίες κοντά στην ύφεση μέσα σε εβδομάδες. Το Κατάρ έχει ήδη σταματήσει την παραγωγή LNG μετά από ιρανικά πλήγματα στις εγκαταστάσεις του. Το 30% των παγκόσμιων λιπασμάτων διέρχεται από τα Στενά — και το 30% της παγκόσμιας παραγωγής αμμωνίας βρίσκεται ήδη σε κίνδυνο. Αυτή είναι η πραγματική διάσταση της κρίσης που βρίσκεται στην έκτη ημέρα της: όχι μόνο ενεργειακή, αλλά διατροφική και βιομηχανική.

1

Η αριθμητική που καθορίζει το χρονοδιάγραμμα

Ο πόλεμος έχει τη δική του αδυσώπητη αριθμητική. Το Ιράν ξεκίνησε με περίπου 2.500 βαλλιστικούς πυραύλους και έχει ήδη εκτοξεύσει πάνω από 500 βαλλιστικούς και 2.000 drones — περίπου το 20% του οπλοστασίου του σε έξι μέρες. Η ένταση των εκτοξεύσεων έχει πέσει κατά 86% στους βαλλιστικούς και 73% στα drones από την πρώτη ημέρα: το Ιράν κρατά αποθέματα τόσο για μακροχρόνιο πόλεμο όσο και για να διατηρήσει αποτρεπτική δύναμη μετά τη λήξη των εχθροπραξιών.

Η αμερικανική και ισραηλινή πλευρά αντιμετωπίζουν ανάλογο πρόβλημα. Τα ναυτικά αντιπυραυλικά SM-3, που εκτοξεύονται από πολεμικά πλοία στον Κόλπο, χρησιμοποιούνται με φειδώ λόγω περιορισμένων αποθεμάτων. Το ισραηλινό σύστημα Arrow 3 — που αναχαιτίζει βαλλιστικούς πυραύλους σε μεγάλα ύψη, πριν ξαναμπούν στην ατμόσφαιρα — είναι σχεδόν εξαντλημένο. Οι Patriot, που καλύπτουν χαμηλότερα ύψη, λειτουργούν επίσης με φειδώ. Οι αραβικές χώρες του Κόλπου απορροφούν εκατοντάδες ιρανικούς πυραύλους και drones — και τίθεται εύλογα το ερώτημα πόσο ακόμα αντέχουν οι άμυνές τους.

Το IDF τρέχει έναν αγώνα δρόμου: να καταστρέψει την ιρανική ικανότητα εκτόξευσης πριν εξαντληθούν τα δικά του αντιπυραυλικά συστήματα. Έχει ήδη καταστρέψει 300 ιρανικές πλατφόρμες εκτόξευσης. Ο Τραμπ δήλωσε την 1η Μαρτίου ότι η επιχείρηση θα διαρκέσει «έναν μήνα ή λιγότερο» — χρονοδιάγραμμα που φτάνει ακριβώς στα τέλη Μαρτίου.

Το παράθυρο του Πεκίνου

Στις 31 Μαρτίου, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να επισκεφθεί το Πεκίνο — στην πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα από το 2017. Το ταξίδι αυτό είναι σήμερα ο πραγματικός «μετρονόμος» του πολέμου.

Η αριθμητική των οπλοστασίων, το χρονοδιάγραμμα που ο ίδιος ο Τραμπ έχει θέσει, και η ημερομηνία του Πεκίνου δείχνουν όλα στο ίδιο «παράθυρο» — 20-26 Μαρτίου — ως το πιθανότερο σημείο αποκλιμάκωσης. Αν ο πόλεμος σταματήσει εντός αυτού του χρονικού ορίου, ο Τραμπ φτάνει στο Πεκίνο ως «ο άνθρωπος που σταμάτησε τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή» — με όλα τα εσωτερικά και διεθνή οφέλη που αυτό συνεπάγεται. Αν το παράθυρο κλείσει, το ταξίδι ακυρώνεται και χάνεται η μοναδική πλατφόρμα διπλωματικής εξόδου.

Η ezat, το miànzi και το κενό μεσολάβησης

Κεντρικό ερώτημα παραμένει: πώς μπορεί οποιαδήποτε πλευρά να σταματήσει τον πόλεμο χωρίς να το παρουσιάσει ως ήττα;

Εδώ επανέρχεται στο προσκήνιο μια βαθιά έννοια της ιρανικής πολιτικής κουλτούρας: η ezat — η αξιοπρέπεια και το γόητρο που λειτουργούν ως δογματικό κάλυμμα για εύσχημη αποκλιμάκωση. Το μεταβατικό τριμελές συμβούλιο που διοικεί σήμερα το Ιράν — χωρίς ξεκάθαρη θρησκευτική νομιμοποίηση, σε κλίμα που η ρητορική έχει μετατοπιστεί από θρησκευτική σε εθνικιστική βάση — έχει αυξημένο κίνητρο να τη χρησιμοποιήσει. Η υποχώρηση μπορεί να παρουσιαστεί ως πράξη αξιοπρέπειας, εφόσον υπάρχει ο κατάλληλος μεσολαβητής.

Η Τουρκία, που θα ήταν ο φυσικός αυτός δίαυλος, έχει αποκλειστεί: το περιστατικό της 4ης Μαρτίου με το ιρανικό βαλλιστικό που διαπέρασε τον τουρκικό εναέριο χώρο έβλαψε ανεπανόρθωτα τη γέφυρα διαμεσολάβησης που η Άγκυρα έχτιζε στο παρελθόν. Η Τουρκία βρίσκεται παγιδευμένη μεταξύ των υποχρεώσεών της ως μέλος του ΝΑΤΟ και των σχέσεών της με τη Ρωσία και τον αραβικό κόσμο.

Αυτό το κενό καλείται να καλύψει το Πεκίνο. Ο υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι δήλωσε ότι η Κίνα υποστηρίζει το Ιράν «στην υπεράσπιση της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής αξιοπρέπειάς του» — χρησιμοποιώντας ακριβώς τη γλώσσα της ezat, δίνοντας στην Τεχεράνη το κάλυμμα που χρειάζεται για να αποκλιμακώσει χωρίς να το παρουσιάσει ως υποταγή. Η Κίνα εισάγει το 40% του αργού πετρελαίου της από τα Στενά του Ορμούζ και το 30% του LNG της από το Κατάρ — έχει λοιπόν κάθε οικονομικό κίνητρο να διαδραματίσει τον ρόλο του ρυθμιστή, και κάτι σπάνιο και πολύτιμο: τον μοχλό που της επιτρέπει να παρουσιαστεί ταυτόχρονα ως σύμμαχος του Ιράν προς τα έξω και ως ρυθμιστής της συμπεριφοράς του προς τα μέσα.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Κίνα είναι ο μόνος παίκτης που μπορεί να διαχειριστεί αυτή τη διπλωματική έξοδο. Ο κινεζικός πολιτισμός διαθέτει τη δική του έννοια αξιοπρέπειας: το miànzi (μιέν-τζι) – κυριολεκτικά «πρόσωπο»- , με την έννοια που αποδίδει και η ελληνική έκφραση «έχει πρόσωπο»: κοινωνικό κύρος που δεν μπορεί να χαθεί δημόσια χωρίς συνέπειες. Όπως και η ezat, το miànzi δεν επιτρέπει δημόσια ταπείνωση και απαιτεί κάθε υποχώρηση να παρουσιάζεται ως επιλογή ισχύος και όχι ως αποτέλεσμα πίεσης. Το Πεκίνο δεν χρειάζεται να εξηγήσει την ezat — τη διαισθάνεται. Και αυτή η πολιτισμική συνάντηση δύο αρχαίων παραδόσεων αξιοπρέπειας είναι ίσως το πιο ισχυρό διπλωματικό εργαλείο που υπάρχει αυτή τη στιγμή στο τραπέζι.

Το διακύβευμα

Αν το κλείσιμο του Ορμούζ παραταθεί για έναν μήνα ή περισσότερο, το αργό πετρέλαιο θα περάσει στα τριψήφια και οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα φτάσουν σε επίπεδα που θα σπρώξουν την ήπειρο στην ύφεση. Ήδη το φυσικό αέριο στην Ευρώπη από τα €30/MWh την προηγούμενη εβδομάδα ανέβηκε στα €60/MWh. Αλυσιδωτές επιπτώσεις σε λιπάσματα, τρόφιμα και βιομηχανικές αλυσίδες αξίας ήδη αποτυπώνονται στις αγορές.

Το παράθυρο είναι στενό και η αριθμητική αδυσώπητη. Τρεις εβδομάδες και κάτι χωρίζουν τον κόσμο από ένα Πεκίνο που μπορεί να είναι είτε η πλατφόρμα ezat για όλους τους εμπλεκόμενους, είτε η επόμενη ημερομηνία που θα ακυρωθεί — παρασύροντας μαζί της κάθε προοπτική διπλωματικής εξόδου.

Οι γιοι του Αβραάμ χρειάζονται ezat. Και ο μόνος που έχει πρόσωπο — miànzi — βρίσκεται στην Άπω Ανατολή.

Διαβάστε επίσης 

Απίστευτο! Πλοίο της οικογένειας Εμπειρίκου διαπραγματεύεται ναύλα 700.000 δολ. ημερησίως – Συμφωνία για 538.000 έκλεισε ο Γ. Προκοπίου

Οι Έλληνες εφοπλιστές ναυπηγούν 803 πλοία -Από την αρχή του 2026 παρέλαβαν 48 και παρήγγειλαν άλλα 80

Ανδρέας Μαρτίνος: To story του εφοπλιστή που μόνο με ένα ταξίδι το πλοίο του θα κερδίσει 26 εκατ. δολάρια