Προσιτή Ενέργεια- Σύνοδος Κορυφής: Πώς θα μειωθεί το ενεργειακό κόστος – Ολα τα σενάρια

Άμεσα μέτρα αλλά και μόνιμες παρεμβάσεις με στόχο τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας, θα συζητήσουν στη σημερινή σύνοδο κορυφής οι ευρωπαίοι ηγέτες υπό το βάρος της απειλής που δημιουργεί ο πόλεμος στο Ιράν για μια νέα, παρατεταμένη κρίση στις τιμές του φυσικού αερίου.

Η απεξάρτηση της τιμής της ενέργειας από το φυσικό αέριο μέσω της ενίσχυσης των ΑΠΕ και η ελάφρυνση των λογαριασμών από τα υπόλοιπα κόστη εκτός της ενέργειας αποτελούν δύο βασικούς άξονες των παρεμβάσεων που εξετάζονται.

Στο τραπέζι τίθενται και τα τέσσερα βασικά συστατικά του τελικού κόστους – φόροι, ρυθμιζόμενες χρεώσεις, κόστος άνθρακα και τιμή ενέργειας – με στόχο τον περιορισμό της συνολικής επιβάρυνσης.

Το φυσικό αέριο και το κόστος άνθρακα αποτελούν τα κύρια στοιχεία του οριακού κόστους των μονάδων παραγωγής με φυσικό αέριο και, κατά συνέπεια, τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν τις τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ανάλυση της BloombergNEF για την Ιταλία, δείχνει ότι, ενώ οι τιμές φυσικού αερίου μειώθηκαν το 2025, η αύξηση των τιμών άνθρακα αντιστάθμισε μεγάλο μέρος αυτής της μείωσης, κρατώντας τις τιμές χονδρικής κοντά στα €100/MWh. Το κόστος εκπομπών αντιστοιχεί πλέον στο 36% του συνολικού οριακού κόστους της παραγωγής με φυσικό αέριο (από 21% τον Ιανουάριο του 2025). Καθώς οι τιμές άνθρακα συνεχίζουν να αυξάνονται, αυτό θα ασκήσει περαιτέρω ανοδική πίεση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

«Η Ευρώπη πρέπει να έχει μια εργαλειοθήκη βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων έτοιμη προς ενεργοποίηση που θα αποφασιστεί στο επίπεδό μας αν χρειαστεί να στηρίξουμε νοικοκυριά και επιχειρήσεις αναφορικά με το κόστος της ενέργειας» είπε ο Έλληνας Πρωθυπουργός μιλώντας προχθές στο Bloomberg. Αναφερόμενος στην Σύνοδο Κορυφής   ο πρωθυπουργός είπε ότι ζητούμενο είναι να γεφυρωθούν τα βραχυπρόθεσμα μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης με τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη επανεξέτασης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Ρύπων (ETS) που όπως είπε συνελήφθη ως μηχανισμός τιμολόγησης για την ενθάρρυνση των ΑΠΕ.

Ειδικότερα, ο κ. Μητσοτάκης είπε: «Στην παρούσα φάση το να το να έχει ακριβή ενέργεια και ακριβό ETS είναι τρέλα. Δεν είμαι υπέρ του ξηλώματος ή του παγώματος του ETS, αλλά του επαναπροσανατολισμού το ώστε να μην επιβαρύνει υπέρμετρα τις τιμές ενέργειας, ιδίως της ενεργοβόρου βομηχανίας. Δεν μπορούμε να επιβάλλουμε ένα τεράστιο κόστος σε κλάδους όπως η ναυτιλία και η τσιμεντοβιομηχανία όταν δεν έχουμε δοκιμασμένες τεχνολογίες για να κάνουμε την απανθρακοποίηση να δουλέψει. Να στείλουμε τα σωστά σήματα τιμών για τις επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες χωρίς να υπονομεύομε την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας στην πορεία. Αυτό είναι το ρεαλιστικό Green Deal. Όλα πρέπει να εξετάζονται υπό τον φακό της προσιτότητας των τιμών. Αν οι πολίτες αντιμετωπίζουν ακόμα μια ενεργειακή κρίση δεν μπορούμε να καθόμαστε στις Βρυξέλλες να μιλάμε αόριστα για ανταγωνιστικότητα».

Μέρος του κόστους του τελικού λογαριασμού είναι και οι φόροι, και η μείωση των φόρων στην ενέργεια επανέρχεται ως επιλογή, την οποία εξετάζει η Ευρώπη αλλά  και η ελληνική πλευρά, υπό την προϋπόθεση ευρωπαϊκής απόφασης και ενεργοποίησης ρήτρας διαφυγής, όπως είχε συμβεί και σε προηγούμενες κρίσεις.

Άμεσες παρεμβάσεις και διαρθρωτικές κινήσεις

Το στίγμα της συζήτησης αποτυπώνεται και στην επιστολή της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προς τους ηγέτες, όπου γίνεται σαφές ότι η Ευρώπη καλείται να κινηθεί σε δύο επίπεδα: άμεσες παρεμβάσεις για την ανάσχεση των ανατιμήσεων και πιο διαρθρωτικές κινήσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της αγοράς. Ωστόσο, το περιεχόμενο των «μόνιμων» λύσεων παραμένει ακόμη ασαφές, όπως και το κατά πόσο υπάρχει η πολιτική συναίνεση για βαθύτερες αλλαγές στο υφιστάμενο μοντέλο.

Στο τραπέζι βρίσκεται πάντα και η δυνατότητα υιοθέτησης εθνικών μηχανισμών έκτακτης ανάγκης, αν οι τιμές ενέργειας πάρουν την ανιούσα, για την απορρόφηση των επιπτώσεων από το υψηλό κόστος του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή, με βασική προϋπόθεση τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της ενιαίας αγοράς.

Παρά τις ομοιότητες με τα εργαλεία που είχαν ενεργοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια –όπως το πακέτο για την προσιτή ενέργεια του 2025– το βασικό ζητούμενο παραμένει η αποτελεσματικότητα και, κυρίως, η δυνατότητα ομοιόμορφης εφαρμογής τους. Η δημοσιονομική ανισορροπία μεταξύ των κρατών-μελών επιβάλλει η Ευρώπη να αναλάβει ένα κεντρικό ρόλο για κοινές λύσεις, ώστε να μπορούν να ληφθούν από όλα τα κράτη μέλη  μέτρα και να χρηματοδοτήσουν τη  μείωση φόρων ή την επιδότηση χρεώσεων για τα δικαιώματα εκπομπών ή τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και τα τέλη υπέρ τρίτων.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη βιομηχανία, η οποία συνεχίζει να επιβαρύνεται με υψηλότερο ενεργειακό κόστος σε σχέση με ανταγωνιστικές οικονομίες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα. Στην κατεύθυνση αυτή, αναμένονται το επόμενο διάστημα ανακοινώσεις για το βιομηχανικό ρεύμα στην Ελλάδα, με πληροφορίες να συγκλίνουν ότι τα μέτρα θα έχουν άμεσο χαρακτήρα και θα εστιάζουν στην ελάφρυνση του κόστους.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εξετάζονται επίσης εργαλεία όπως η ενίσχυση των μακροχρόνιων συμβολαίων (PPAs) και οι αποζημιώσεις για το κόστος άνθρακα, ενώ παραμένει ανοιχτή η συζήτηση για πιθανή παρέμβαση στην αγορά φυσικού αερίου, ακόμη και με τη μορφή πλαφόν.

Σημειώνεται ότι εντός της Ευρώπης υπάρχουν αρκετές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών για μέτρα, όπως η αναστολή του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS), ή οι αλλαγή στη δομή της αγοράς και η αποσύνδεση της ηλεκτρικής ενέργειας από το φυσικό αέριο. Οι αποκλίσεις αυτές αποτυπώνονται και σε επιμέρους ζητήματα, όπως το πακέτο για τα δίκτυα, όπου οι αντιδράσεις κρατών-μελών καταδεικνύουν τη δυσκολία εξεύρεσης κοινής γραμμής.

Σε αυτό το περιβάλλον, το βασικό διακύβευμα για τη Σύνοδο είναι κατά πόσο μπορεί να διαμορφωθεί μια συνεκτική ευρωπαϊκή απάντηση, που θα συνδυάζει την άμεση ανακούφιση καταναλωτών και επιχειρήσεων με μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική για τη θωράκιση της αγοράς ενέργειας απέναντι σε νέες κρίσεις.

Κίνδυνος μακροχρόνιας κρίσης

Η συγκυρία, ωστόσο, πιέζει για ταχύτερες αποφάσεις, ειδικά μετά τις χθεσινές εξελίξεις την επίθεση στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν και το φόβο που δημιούργησε ότι μπορεί να ακολουθήσει στοχοθέτηση ενεργειακών εγκαταστάσεων στον Περσικό Κόλπο και από το Ιράν  κάτι που φέρει νέα άνοδο στην τιμή φυσικού αερίου και πετρελαίου και  ταυτόχρονα θα απειλήσει την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.

«Ο κύριος κίνδυνος για τις αγορές, πέρα από τη ναυτιλία, παραμένει η πιθανότητα μόνιμης απώλειας της παραγωγής ενέργειας στον Κόλπο, ανάλογα με τον βαθμό της ιρανικής αντίδρασης», τόνισε χθες η Bank of America, σημειώνοντας ότι δεδομένου ότι οι ΗΠΑ εξαρτώνται λιγότερο από τη Μέση Ανατολή για το πετρέλαιο, ο ενεργειακός κλονισμός θα είχε μεγαλύτερο αντίκτυπο στην Ευρώπη και την Ασία,

Μέσα σε λίγες εβδομάδες, οι διεθνείς τιμές έχουν κινηθεί έντονα ανοδικά, με το πετρέλαιο να καταγράφει άνοδο της τάξης του 40% και το φυσικό αέριο περίπου 60%, χωρίς ορατά σημάδια αποκλιμάκωσης. Το γεγονός αυτό επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο μιας νέας ενεργειακής κρίσης, αυτή τη φορά με πιο μακροχρόνια χαρακτηριστικά και σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η σημερινή Σύνοδος καλείται να δείξει γρήγορα αντανακλαστικά.

Διαβάστε επίσης

ΗΠΑ: Επιδιώκουν να ανακόψουν την ραγδαία άνοδο των τιμών του πετρελαίου, ενώ το Ιράν απειλεί με νέα αντίποινα

Citi: Πρόβλεψη για άνοδο έως τα 120 δολάρια το βαρέλι για το Brent τις επόμενες ημέρες

Κατάρ: Επίθεση του Ιράν στο διυλιστήριο της Ras Laffan προκαλώντας πυρκαγιά – Αναχαιτίστηκαν 4 βαλλιστικοί πύραυλοι