ΕΛΕΤΑΕΝ: Γιατί το νέο χωροταξικό θα αυξήσει το κόστος της «πράσινης» κιλοβατώρας – Θα χρειαστούν 29% περισσότερα αιολικά

Σημαντική αύξηση του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά πάρκα, με τελική επιβάρυνση για βιομηχανία, καταναλωτές και συνολικά το ηλεκτρικό σύστημα, εκτιμά η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ) ότι θα προκαλέσει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εφόσον εφαρμοστεί όπως έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.

Σύμφωνα με την Ένωση, οι νέοι περιορισμοί αποκλείουν μεγάλο μέρος των περιοχών με το υψηλότερο αιολικό δυναμικό, αναγκάζοντας τις επενδύσεις να κατευθυνθούν σε λιγότερο αποδοτικές τοποθεσίες. Αυτό, όπως υποστηρίζει, μειώνει τη μέση παραγωγικότητα των νέων αιολικών πάρκων κατά περίπου 29% και αυξάνει το κόστος παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά περίπου 27%.

Όπως εξήγησε ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ, Παναγιώτης Λαδακάκος, η συνέπεια θα είναι ότι για να επιτευχθούν οι στόχοι του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) θα απαιτηθεί η εγκατάσταση περίπου 29% περισσότερων αιολικών πάρκων σε σχέση με σήμερα, ενώ θα πρέπει να αυξηθεί και η τιμή αποζημίωσης της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας ώστε οι επενδύσεις να παραμείνουν βιώσιμες.

«Τελικά το κόστος αυτό θα επιβαρύνει τη βιομηχανία που συνάπτει συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA), τους καταναλωτές αλλά και συνολικά το σύστημα μέσω των μηχανισμών αποζημίωσης και των διαγωνιστικών διαδικασιών», ανέφερε.

Το 61% της χώρας εκτός ανάπτυξης νέων αιολικών

Η ΕΛΕΤΑΕΝ χαρακτηρίζει το σχέδιο χωροταξικού ιδιαίτερα αυστηρό, υποστηρίζοντας ότι οι περιοχές όπου θα απαγορεύεται εκ προοιμίου η ανάπτυξη αιολικών πάρκων καλύπτουν περίπου το 61% της ελληνικής επικράτειας.

Οι αποκλεισμοί αφορούν κυρίως περιοχές μεγάλου υψομέτρου, μεγάλο μέρος των νησιών και Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000, δηλαδή –όπως επισημαίνει η Ένωση– περιοχές όπου βρίσκεται και το σημαντικότερο αιολικό δυναμικό της χώρας.

Η πολιτική αποκλεισμού της αιολικής ενέργειας ενσωματώνεται ξαφνικά στο σχέδιο του ΕΧΠ χωρίς καμία εκτίμηση επιπτώσεων.  Και σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, πρέπει να θεωρούνται βέβαιες οι ακόλουθες συνέπειες:
1. Αύξηση της απόκλισης από το στόχο μείωσης των εκπομπών. Το 2025 οι εκπομπές CO2 από την ηλεκτροπαραγωγή στην Ελλάδα ήταν 55% αυξημένες σε σχέση με το στόχο ΕΣΕΚ. Το πρόβλημα θα συνεχιστεί και θα ενταθεί, εξαιτίας του ελλείματος αιολικής ενέργειας που θα προκαλέσει το νέο ΕΧΠ.
2. Αύξηση στο κόστος ενέργειας. Η μη αξιοποίηση των πιο αποδοτικών αιολικά περιοχών της χώρας, ισοδυναμεί με μεγάλη μείωση παραγωγής της πιο φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας. Τοέλλειμα θα καλυφθεί με ακριβότερη ενέργεια.
3. Αύξηση της ενεργειακής εξάρτησης. Το έλλειμα αιολικής παραγωγής θα οδηγήσει σε αύξηση εισαγωγών φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή.

Η σημασία των αιολικών

Μιλώντας για τη σημασία των αιολικών πάρκων, ο κ. Λαδακάκος, τόνισε ότι αποτελούν τα πιο υγιή και βιώσιμα έργα ΑΠΕ, που πλήττονται λιγότερο από τις περικοπές και δεν έχουν κόκκινα δάνεια. Και κυρίως ότι τα χρειάζεται το ηλεκτρικό σύστημα   προκειμένου να έχουμε ένα ισορροπημένο μίγμα.

“Συχνά γίνεται αναφορά σε πολλά gigawatt έργων ΑΠΕ που βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης, χωρίς να διευκρινίζεται η τεχνολογία. Η μεγάλη πλειονότητα αυτών των έργων είναι φωτοβολταϊκά και όχι αιολικά. Όμως το ηλεκτρικό σύστημα δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στα φωτοβολταϊκά. Χρειαζόμαστε πολύ περισσότερα αιολικά πάρκα ώστε να υπάρχει ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα. Αυτό πλέον αναγνωρίζεται ευρέως.

Εάν, λοιπόν, αποδεχθούμε ότι χρειάζονται περισσότερα αιολικά, θα πρέπει να τους επιτρέψουμε να εγκατασταθούν εκεί όπου υπάρχει το κατάλληλο αιολικό δυναμικό. Δεν μπορούμε να έχουμε ταυτόχρονα περισσότερα αιολικά, να αποκλείουμε τις περιοχές με το καλύτερο δυναμικό, να αποφεύγουμε κάθε τοπική αντίδραση και να επιτυγχάνουμε τους ενεργειακούς στόχους της χώρας. Αυτά τα πράγματα δεν μπορούν να συνυπάρξουν”, τόνισε ο κ. Λαδακάκος.

«Θα αυξηθούν και οι κοινωνικές αντιδράσεις»

Η Ένωση εκτιμά ότι το νέο πλαίσιο, ακόμη και αν έγινε για να περιορίσει τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, οχι μόνο δεν θα τις  περιορίσει   αλλά πιθανόν θα τις ενισχύσει.

Σύμφωνα με τον κ. Λαδακάκο, η συγκέντρωση των νέων έργων σε πολύ λιγότερες περιοχές θα δημιουργήσει μεγαλύτερες πιέσεις στις τοπικές κοινωνίες, ενώ η απαγόρευση εγκαταστάσεων σε μεγάλα υψόμετρα ενδέχεται να οδηγήσει τις ανεμογεννήτριες πιο κοντά στους οικισμούς, αυξάνοντας την οπτική όχληση.

Ενδεικτικά ανέφερε ότι, με βάση το υπό διαβούλευση σχέδιο, πέρα από την Κρήτη και την Εύβοια απομένουν μόλις έντεκα νησιά στα οποία θα μπορεί να αναπτυχθεί νέα αιολική ισχύς.

Με δεδομένο ότι για να πιαστούν οι στόχοι του ΕΣΚ θα χρειαστούν κατά  29% περισσότερα έργα, τα οποία θα πρέπει να συγκεντρωθούν σε πολύ λιγότερες περιοχές, είναι πθανό να προκαλέσουν στις συγκεκριμένες περιοχές μεγαλύτερες αντιδράσεις.

Οι τρεις βασικές αλλαγές που ζητά η ΕΛΕΤΑΕΝ

Η Ένωση έχει καταθέσει στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπόμνημα 58 σελίδων  στο οποίο αξιολογεί το σχέδιο του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ που τέθηκε σε διαβούλευση.
Εκεί αναφέρει ότι παρά την πολυετή κυοφορία του, το σχέδιο μοιάζει να έχει συνταχθεί εσπευσμένα ή να έχει υποδεχθεί πλήθος εμβόλιμων διατάξεων την τελευταία στιγμή. Και σημειώνει ότι πρόκειται για ένα ανώριμο κείμενο με πολλές ασάφειες και αμφισημίες που θα προκαλέσει προβλήματα ερμηνείας και
εφαρμογής. Τονίζει ότι το σχέδιο δεν ασχολείται καθόλου με τα σύγχρονα εργαλεία χωροταξικής πολιτικής, ούτε φυσικά με διαδικασίες ενσωμάτωσής τους στην αξιολόγηση των επενδύσεων, σύμφωνα με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές και τις ευρωπαϊκές κατευθύνεις. Τέλος, δεν περιλαμβάνει καμία κωδικοποίηση, ούτε καν υπόδειξη, των πηγών δεδομένων που απαιτούνται για την εφαρμογή του.  Όπως επισημαίνει φαίνεται ότι χάνεται μια ευκαιρία να αντιμετωπιστούν με επιστημονική και τεχνική επάρκεια οι σύγχρονες προκλήσεις του χωροταξικού σχεδιασμού για τις ΑΠΕ. Και όπως αναφέρει η ΕΛΕΤΑΕΝ,  το Χωροταξικό παρουσιάζει ένα βασικό πολιτικό πρόβλημα: απαγορεύει να αξιολογείται εάν μπορούν να εγκατασταθούν νέα αιολικά πάρκα σε πάνω από το 61% της ελληνικής επικράτειας. Μάλιστα οι οριζόντιοι αποκλεισμοί που περιέχει αποκλείουν τις κατ’ εξοχήν πιο ανεμώδεις
περιοχές της Ελλάδας. Έτσι το νέο ΕΧΠ αν εγκριθεί, θα οδηγήσει στην άμεση ακύρωση αιολικών πάρκων που εάν αξιολογούνταν θα προκρίνονταν. Το γεγονός αυτό συνιστά σημαντική αντίφαση προς τη διακηρυγμένη πρόθεση της Κυβέρνησης να αυξηθεί η συμμετοχή της αιολικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα της χώρας.

Από το σύνολο των παρεμβάσεων που ζητά η ΕΛΕΤΑΕΝ αξιολογεί ως σημαντικότερες κυρίως τρεις παρεμβάσεις:

• να μην εφαρμοστεί οριζόντιο όριο υψομέτρου ή, εφόσον διατηρηθεί, να προβλεφθούν εξαιρέσεις για περιοχές υψηλού αιολικού δυναμικού,
• να επανεξεταστεί το όριο των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων για τα νησιά, το οποίο ουσιαστικά αποκλείει τη μεγάλη πλειονότητα του Αιγαίου,
• να αλλάξει ο τρόπος αντιμετώπισης των Ζωνών Ειδικής Προστασίας, ώστε τα έργα να αξιολογούνται κατά περίπτωση μέσω της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και να μην αποκλείονται εξαρχής.

Κρίσιμο το καλοκαίρι για την έκδοση του χωροταξικού

Η ΕΛΕΤΑΕΝ βρίσκεται σε διάλογο με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα υπάρξουν βελτιώσεις στο τελικό κείμενο.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ενημέρωση που έχει, υπάρχει πίεση να ολοκληρωθεί η διαδικασία μέσα στο καλοκαίρι, καθώς το νέο Ειδικό Χωροταξικό συνδέεται με ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Παράλληλα, η Ένωση υπογραμμίζει ότι, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του ΕΣΕΚ για περίπου 13 GW χερσαίων αιολικών έως το 2030, απαιτείται να προστεθούν περίπου 7 GW νέας εγκατεστημένης ισχύος, τονίζοντας ότι το ηλεκτρικό σύστημα δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στα φωτοβολταϊκά αλλά χρειάζεται ισορροπημένη ανάπτυξη όλων των τεχνολογιών ΑΠΕ.

Και τονίζει ότι ένα  λάθος που γίνεται είναι να θεωρείται ότι, επειδή υπάρχουν αυτά τα 9 GW στο χαρτοφυλάκιο, θα υλοποιηθούν και όλα. “Στην πραγματικότητα, τονίζεται, στα αιολικά η πιθανότητα ένα έργο να ολοκληρώσει επιτυχώς όλη τη διαδρομή μέχρι την κατασκευή είναι σχετικά μικρή. Είναι αδιανόητο να πιστεύει κανείς ότι όλα αυτά τα έργα θα φτάσουν τελικά να συνδεθούν στο δίκτυο. Ένα μικρό μόνο ποσοστό θα υλοποιηθεί και μάλιστα έπειτα από μεγάλες καθυστερήσεις. Γι’ αυτό, αν η χώρα θέλει να πετύχει τους στόχους της, πρέπει να επιτρέπει την αδειοδότηση πολύ περισσότερων έργων, γνωρίζοντας ότι τελικά μόνο ένα μέρος αυτών θα κατασκευαστεί, » επισημαίνει ο κ. Λαδακάκος.