Αφοί Λαμπρόπουλοι: Η… αιώνια ιστορία του πολυκαταστήματος και το τέλος εποχής του Notos

Ένα τεράστιο κεφάλαιο στην ιστορία του ελληνικού εμπορίου, κλείνει αυτή τη Δευτέρα, 31 Αυγούστου. Ένα από τα ιστορικότερα πολυκαταστήματα της χώρας, μια εμπορική επιχείρηση που δεν ήταν απλό μαγαζί αλλά ταυτίστηκε με την Αθήνα, τους ανθρώπους και τις αναμνήσεις της, κατεβάζει ρολά.

Ο λόγος για το Notos που βρίσκεται μπροστά σε έναν οριστικό επίλογο. Το ιστορικό πολυκατάστημα στη γωνία της Αιόλου με τη Σταδίου στα Χαυτία, που συνδέθηκε με τους αδερφούς Λαμπρόπουλου, με περισσότερο από έναν αιώνα ζωής, θα λειτουργήσει για τελευταία φορά την Κυριακή.

Ολοκληρώνοντας μια εμπορική διαδρομή που στο συγκεκριμένο σημείο ξεκίνησε το 1913.

Η ιστορία, όμως, είναι ακόμη παλαιότερη. Ο Ξενοφών Λαμπρόπουλος έφτασε στην Αθήνα το 1901 και ξεκίνησε να εργάζεται ως πλανόδιος πωλητής ανδρικών ειδών. Μαζί με τον αδελφό του, Θεμιστοκλή, ίδρυσαν την πρώτη επιχείρηση γνωστή ως «Αφοί Λαμπρόπουλοι».

Η επιχείρηση ξεκίνησε σε μικρή κλίμακα, με ανδρικά είδη και μάλλινα εσώρουχα, όμως γρήγορα άρχισε να αναπτύσσεται. Τα πανέξυπνα αδέρφια, με το τρομερό επιχειρηματικό μυαλό, έφεραν στην αγορά μια διαφορετική αντίληψη, με προκαθορισμένες τιμές και έμφαση στην εξυπηρέτηση του πελάτη. Το 1913 έγινε το καθοριστικό βήμα όταν η επιχείρηση μεταφέρθηκε στη γωνία Αιόλου και Σταδίου, στο σημείο που έμελλε να συνδεθεί για πάντα με το όνομα Λαμπρόπουλος.

Η Κατοχή και η «ανάσταση»

Τις επόμενες δεκαετίες το κατάστημα μεγάλωσε και εξελίχθηκε μαζί με την Αθήνα. Από ένα εμπορικό κατάστημα έγινε πολυκατάστημα και σταδιακά ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς προορισμούς του κέντρου. Η επιχείρηση επεκτάθηκε και σε γειτονικά κτίρια, ενώ το όνομα «Λαμπρόπουλος» έγινε συνώνυμο της αγοράς για πολλές γενιές Αθηναίων. Το 1927 η εταιρεία μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία και το 1967 εισήχθη στο Χρηματιστήριο.

Στα δύσκολα χρόνια της κατοχής η επιχείρηση κινδύνευσε να σβήσει. Το κατάστημα στα Χαυτεία επιτάχθηκε από τους Γερμανούς το 1942, το εμπόρευμα μεταφέρθηκε σε μια αποθήκη στην πλατεία Κολιάτσου, η οποία όμως, λεηλατήθηκε στα Δεκεμβριανά. Και ουσιαστικά οι Λαμπρόπουλοι ξεκίνησαν από την αρχή μετά τον πόλεμο. Αλλά μπόρεσαν να ξαναστάθηκαν στα πόδια τους.

Στις δεκαετίες του ’60, του ’70 και του ’80, όταν τα μεγάλα πολυκαταστήματα αποτελούσαν βασικό κομμάτι της καθημερινής ζωής της πρωτεύουσας, ο Λαμπρόπουλος ήταν ένα από τα σημεία που συγκέντρωναν το ενδιαφέρον του καταναλωτικού κοινού. Οι βιτρίνες του, οι γιορτινές αγορές, οι μεγάλες εκπτώσεις και η τεράστια ποικιλία προϊόντων είχαν γίνει μέρος της εμπειρίας μιας ολόκληρης εποχής.

Ο ανταγωνισμός, όμως, άρχισε να αλλάζει τα δεδομένα. Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 το παραδοσιακό μοντέλο των μεγάλων πολυκαταστημάτων αντιμετώπισε σοβαρές πιέσεις και ο Λαμπρόπουλος βρέθηκε αντιμέτωπος με οικονομικά προβλήματα. Η επιχείρηση προσπάθησε να προσαρμοστεί στη νέα εποχή και το 1992 εισήγαγε στην Ελλάδα τη λογική του shop-in-shop, δημιουργώντας ξεχωριστούς χώρους για διαφορετικές επώνυμες μάρκες μέσα στο ίδιο πολυκατάστημα. Ήταν μια προσπάθεια να συνδυαστεί η δύναμη του πολυκαταστήματος με την αυξανόμενη σημασία των brands.

Ο Λαμπρόπουλος, πάντως, δεν ήταν μόνο αγορές. Ήταν και θέαμα. Στους χώρους του πραγματοποιούνταν επιδείξεις μόδας και εκδηλώσεις, ενώ το κατάστημα φιλοξένησε και γνωστά πρόσωπα που προσέλκυσαν πλήθος κόσμου. Χαρακτηριστική έχει μείνει η επίσκεψη του Αμερικανού ηθοποιού Ronn Moss, γνωστού στην Ελλάδα ως Ριτζ Φόρεστερ από την «Τόλμη και Γοητεία», όταν χιλιάδες θαυμαστές συγκεντρώθηκαν γύρω από το κατάστημα. Ήταν μια εικόνα που αποτύπωνε τη θέση που είχε τότε ο Λαμπρόπουλος στην εμπορική και κοινωνική ζωή της Αθήνας.

Η νέα εποχή

Στα τέλη της δεκαετίας του ’90 η ιστορική επιχείρηση πέρασε στον Όμιλο Παπαέλληνα και ακολούθησε μια νέα περίοδος αναδιάρθρωσης. Το 2001 ήρθε η μεγάλη αλλαγή: Δημιουργήθηκε το Notos Galleries Λαμπρόπουλος και ο όμιλος Notos Com, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από την εποχή του Λαμπρόπουλου σε ένα νέο μοντέλο πολυκαταστήματος. Το παλιό όνομα άρχισε σταδιακά να υποχωρεί, όμως η γωνία Αιόλου και Σταδίου παρέμεινε ίδια. Για πολλούς Αθηναίους, άλλωστε, το «πάμε στον Λαμπρόπουλο» συνέχισε να αποτελεί τρόπο αναφοράς στο σημείο, ακόμη κι όταν η ταμπέλα είχε αλλάξει.

Τα επόμενα χρόνια το Notos προσπάθησε να συνδυάσει την ιστορική κληρονομιά των πολυκαταστημάτων με τις ανάγκες του σύγχρονου λιανεμπορίου. Η αλυσίδα ανέπτυξε παρουσία σε Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη και Καλαμάτα, ενώ το 2017 μπήκε δυναμικά και στο ηλεκτρονικό εμπόριο με το notos.gr. Ο τρόπος με τον οποίο ψώνιζαν οι Έλληνες είχε αλλάξει ριζικά. Τα εμπορικά κέντρα, οι μεγάλες αλυσίδες, οι νέες εμπορικές περιοχές και στη συνέχεια το ηλεκτρονικό εμπόριο δημιούργησαν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον από εκείνο στο οποίο είχε μεγαλώσει ο Λαμπρόπουλος.

Παρά τις αλλαγές, το κατάστημα στα Χαυτεία συνέχισε να λειτουργεί. Το σημείο, όμως, είχε πλέον να αντιμετωπίσει όχι μόνο τον ανταγωνισμό αλλά και την αλλαγή ολόκληρης της εμπορικής φυσιογνωμίας του κέντρου της Αθήνας. Η μίσθωση του ακινήτου έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024 και στη συνέχεια το κατάστημα συνέχισε να λειτουργεί με ετήσιες παρατάσεις. Τελικά, οι ιδιοκτήτες του ακινήτου αποφάσισαν να μην ανανεώσουν τη μίσθωση. Το κτίριο, που ανήκει στην Τράπεζα Πειραιώς, προορίζεται να ανακατασκευαστεί σε συνεργασία με τη Dimand, με νέες χρήσεις που θα περιλαμβάνουν γραφεία και κατοικίες.

Η σημερινή κατάσταση

Έτσι φτάνουμε στις τελευταίες ημέρες. Το Notos στα Χαυτεία θα λειτουργήσει την Κυριακή 30 Αυγούστου, ενώ τη Δευτέρα 31 Αυγούστου θα πέσει οριστικά η αυλαία. Οι εκπτώσεις άνω του 50% έχουν αυξήσει σημαντικά την κίνηση, καθώς οι καταναλωτές σπεύδουν να αγοράσουν προϊόντα από ένα κατάστημα που σύντομα δεν θα υπάρχει με τη σημερινή του μορφή. Για πολλούς, όμως, η τελευταία επίσκεψη δεν θα είναι απλώς μια ευκαιρία για μια καλή αγορά. Θα είναι ένα τελευταίο βλέμμα σε έναν χώρο που σημάδεψε την εμπορική ζωή της Αθήνας.

Από την 1η Σεπτεμβρίου θα αρχίσει το άδειασμα του χώρου, με στόχο την παράδοση του κτιρίου μέσα σε περίπου 15 ημέρες. Μετά θα ακολουθήσει η επόμενη ζωή του ακινήτου. Η εμπορική ιστορία, όμως, θα έχει ήδη ολοκληρωθεί.

Και κάπως έτσι, στη γωνία Αιόλου και Σταδίου, κλείνει ένας κύκλος που ξεκίνησε πριν από 113 χρόνια. Από τον πλανόδιο πωλητή Ξενοφώντα Λαμπρόπουλο του 1901, στο κατάστημα του 1913, στον μεγάλο Λαμπρόπουλο των μεταπολεμικών δεκαετιών, στις βιτρίνες και τις μεγάλες στιγμές του ’80 και του ’90, στο Notos Galleries και τελικά στο σημερινό Notos. Ένα όνομα άλλαξε, μια ολόκληρη εμπορική εποχή άλλαξε, αλλά η γωνία παρέμεινε για περισσότερο από έναν αιώνα σημείο αναφοράς.

Την τελευταία ημέρα του Αυγούστου, όταν θα κλείσουν οι πόρτες, δεν θα κλείσει απλώς ένα ακόμη πολυκατάστημα. Θα κλείσει ένα από τα τελευταία ζωντανά κεφάλαια της παλιάς εμπορικής Αθήνας. Οι βιτρίνες θα σκοτεινιάσουν, τα ράφια θα αδειάσουν και οι εργαζόμενοι θα φύγουν. Το κτίριο, όμως, θα συνεχίσει να υπάρχει και η πόλη θα συνεχίσει να αλλάζει. Για όσους έζησαν την εποχή του Λαμπρόπουλου, για όσους γνώρισαν αργότερα το Notos και για όσους απλώς πέρασαν κάποτε από εκεί, θα μείνει η ανάμνηση μιας γωνίας που για 113 χρόνια δεν έπαψε να αποτελεί μέρος της Αθήνας.

Διαβάστε επίσης:

Πώς φορολογούνται τα κέρδη από τα κρυπτονομίσματα και πότε δημιουργείται πρόβλημα με την Εφορία – Όλα όσα αλλάζουν στις μεταφορές χρημάτων

Αποκαλυπτικό: Πώς συμπεριφέρεται η μετοχή της Motor Oil όταν είναι εντός ή εκτός του δείκτη MSCI Greece

Στις 8 Σεπτεμβρίου η υπογραφή της ελληνο-ιταλικής συμφωνίας για τις δύο φρεγάτες Bergamini – Τι προβλέπει