Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, σε κοινή δήλωση με τον Τζον Γκαλιάνο, ανακοίνωσαν ότι η έκθεση της άνοιξης του 2027, John Galliano: Horizons, αφιερωμένη στο έργο τεσσάρων δεκαετιών του σχεδιαστή, δεν θα πραγματοποιηθεί όπως είχε προγραμματιστεί. Και γι’ αυτό φταίει το ίντερνετ. Αλλά όχι μόνο.
Γιατί σε έναν κόσμο αδικημάτων πολέμου και διεστραμμένων εγκληματιών, η απρόσωπη διαδικτυακή κουλτούρα σταυρώνει προσωπικότητες που έχουν ήδη απολογηθεί και μετανιώσει για κάτι που είπαν ή έπραξαν πριν δεκαπέντε χρόνια, όντας ανίκανη να διαχωρίσει το έργο από τον δημιουργό και τον άνθρωπο από το σφάλμα.
Ένας εκκεντρικός Βρετανός
Ο Galliano είναι ένας από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς σχεδιαστές μόδας των τελευταίων σαράντα ετών. Βρετανός, απόφοιτος του Central Saint Martins, έγινε γνωστός ήδη από τη δεκαετία του ’80 και στη συνέχεια πέρασε από τους μεγάλους γαλλικούς οίκους, μεταξύ άλλων τον Givenchy και τον Dior, πριν αναλάβει την καλλιτεχνική διεύθυνση του Maison Margiela.
Οι συλλογές του στον Dior άλλαξαν σε μεγάλο βαθμό τη γλώσσα της θεατρικής μόδας, ενώ η δουλειά του στο Maison Margiela θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της δημιουργικής κληρονομιάς του ιδίου αλλά και του οίκου.
View this post on Instagram
John Galliano: Horizons
Τον τελευταίο μήνα, ο σχεδιαστής βρέθηκε στο επίκεντρο μιας συζήτησης που είναι πολύ μεγαλύτερη από μια έκθεση μόδας και αφορά την ανικανότητα της σύγχρονης κοινωνίας να συμμετέχει σε υγιή διάλογο όταν πρόκειται για άβολα ζητήματα.
Το Metropolitan Museum of Art της Νέας Υόρκης, ένα από τα σημαντικότερα μουσεία τέχνης στον κόσμο, είχε ανακοινώσει στις 31 Ιουλίου ότι το Ινστιτούτο Ενδυμασίας θα αφιερώσει την ανοιξιάτικη μεγάλη έκθεση του 2027 στον Galliano.
Το Costume Institute είναι το τμήμα του Met που είναι αφιερωμένο στην ιστορία και την τέχνη της ενδυμασίας και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς παγκοσμίως για τη μελέτη και την παρουσίαση της μόδας. Το Μet Gala, η μεγαλύτερη φιλανθρωπική βραδιά της μόδας συγκεντρώνει χρηματικά ποσά για το Ινστιτούτο Ενδυμασίας και τις δράσεις του.
Ο τίτλος της έκθεσης θα ήταν John Galliano: Horizons. Η έκθεση επρόκειτο να καλύψει τέσσερις δεκαετίες δημιουργίας από την περίφημη συλλογή αποφοίτησης Les Incroyables του 1984 μέχρι τις συλλογές για τον Givenchy, τον Dior και το τελευταίο, θριαμβευτικό show του για το Maison Margiela το 2024. Θα περιλάμβανε ρούχα, αξεσουάρ, σκίτσα, toiles, βιβλία έρευνας και αρχειακό υλικό.
Θα ήταν η τρίτη μόλις αναδρομική έκθεση του Costume Institute αφιερωμένη σε εν ζωή σχεδιαστή. Είχαν προηγηθεί ο Yves Saint Laurent το 1983 και η Rei Kawakubo των Comme des Garçons το 2017.
Και ύστερα ήρθε η αντίδραση
Γιατί ο John Galliano δεν είναι μόνο ο άνθρωπος πίσω από μερικά από τα πιο ευφυή και θεαματικά fashion shows της εποχής μας. Είναι επίσης ο σχεδιαστής που το 2011 απομακρύνθηκε από τον Dior, μετά τη δημοσιοποίηση αντισημιτικών και προσβλητικών δηλώσεών του.
Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, το Met επρόκειτο να του απονείμει μία από τις υψηλότερες μορφές θεσμικής αναγνώρισης που μπορεί να λάβει ένας άνθρωπος της μόδας.
Και κάπου εδώ βρίσκεται το πραγματικό ερώτημα. Μπορούμε να διαχωρίσουμε την τέχνη από τον καλλιτέχνη; Το δημιούργημα από την ιδεολογία; Όταν ένας άνθρωπος έχει δημιουργήσει κάτι εξαιρετικό αλλά έχει συμπεριφερθεί με τρόπο απαράδεκτο, τι απογίνεται με το έργο του;
Η Julie Menin, πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου της Νέας Υόρκης, χαρακτήρισε την απόφαση «σωστή», λέγοντας ότι η έκθεση αποτελούσε «γροθιά στο στομάχι» για την εβραϊκή κοινότητα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξανόμενου αντισημιτισμού.
Παράλληλα, ο Jonathan Greenblatt, διευθύνων σύμβουλος της Anti-Defamation League, υποστήριξε ότι, σε μια εποχή που ο αντισημιτισμός βρίσκεται σε «επίπεδα κρίσης», η τιμή προς τον Galliano θα ήταν «λανθασμένη», προσθέτοντας ότι «αυτό ήταν η λάθος κίνηση, τη λάθος στιγμή».
Διακεκριμένοι δωρητές και μέλη του διοικητικού συμβουλίου απείλησαν πως θα αποσύρουν τη χρηματοδότηση και τα έργα τέχνης τους από το μουσείο λόγω των σχεδίων του να φιλοξενήσει την έκθεση.
Και τα εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν είναι τα εξής: Το μουσείο δεν ήξερε εξαρχής ότι ήταν ακατάλληλη στιγμή; Δεν κατανοεί ότι η ανάδειξη της αντίδρασης της εβραϊκής κοινότητας στην ουσία θυματοποιεί την ίδια την κοινότητα η οποία τοποθετείται τώρα ως το αίτιο της ακύρωσης;
Και πόσο ειρωνικό ότι η απειλή της απόσυρσης του χρήματος ακυρώνει μια έκθεση με σκοπό τη συγκέντρωση χρήματος; Πώς μπορούμε να γνωρίζουμε με ακρίβεια ότι και ο καλλιτέχνης συμφώνησε με την ακύρωση; Ή μήπως αναγκάστηκε να ακολουθήσει αυτή την κατεύθυνση;
View this post on Instagram
Το Met ήταν έτοιμο για τη δύσκολη συζήτηση
Το μουσείο είχε ήδη προετοιμάσει το έδαφος για αυτήν ακριβώς τη συζήτηση. Σύμφωνα με τη δήλωση του μουσείου, κατά την ανακοίνωση τον Ιούλιο, ήταν φανερό πως η έκθεση επρόκειτο να εξετάσει, παράλληλα με τα εξαιρετικά δημιουργικά επιτεύγματα του Galliano, και «την απαξιωτική συμπεριφορά που άλλαξε ριζικά την καριέρα και τη δημόσια εικόνα του», θέτοντας το ερώτημα πώς πρέπει να συνυπάρχει η καλλιτεχνική δημιουργία με την ηθική λογοδοσία.
Και αυτό είναι σημαντικό. Το μουσείο δεν έκανε πως δεν συνέβη τίποτα. Δεν διέγραψε το 2011. Δεν θα παρουσίαζε έναν Galliano αποστειρωμένο από την ιστορία του και τις πράξεις του. Αντιθέτως, θα επιχειρούσε να βάλει το δύσκολο κομμάτι μέσα στην αφήγηση.
Η έκθεση ακυρώθηκε, ο Galliano στάθηκε
Σύμφωνα με το Vogue, ο ίδιος ο Galliano, έπειτα από συζητήσεις με το Met και άλλους εμπλεκομένους, αποφάσισε ότι «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή» για την έκθεση.
Στη δήλωσή του εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τον διευθυντή και CEO του Met, Max Hollein, τον επιμελητή του Costume Institute, Andrew Bolton, και την Anna Wintour, αναγνωρίζοντας την τιμή που του δόθηκε.
Παράλληλα, ανέλαβε εκ νέου την ευθύνη για τον πόνο που προκάλεσαν τα λόγια και οι πράξεις του στο παρελθόν, ειδικά απέναντι στις εβραϊκές και ασιατικές κοινότητες.
Το σημαντικότερο ίσως σημείο της δήλωσής του είναι η παραδοχή ότι η εξιλέωση δεν επιτυγχάνεται μέσω μιας έκθεσης, μιας θεσμικής αναγνώρισης ή μιας και μόνο δημόσιας χειρονομίας. Είναι, όπως είπε, μια ευθύνη με διάρκεια που αποδεικνύεται μέσα από τη στάση, τη μάθηση και τη συμπεριφορά στον χρόνο.
Ο Galliano αναφέρθηκε επίσης στα δεκαπέντε χρόνια νηφαλιότητας και ανάρρωσης από τον αλκοολισμό και τον εθισμό, ευχαριστώντας όσους τον στήριξαν σε αυτή τη διαδρομή.
Ο Max Hollein δήλωσε, σύμφωνα με το Vogue, ότι ύστερα από συζήτηση με τον Galliano και πολλούς εμπλεκόμενους συμφωνεί πως αυτή δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για την έκθεση.
Η Wintour χαρακτήρισε την απόφαση του Galliano «πολύ γενναία» και δήλωσε ότι πιστεύει πως είναι η σωστή απόφαση. Παράλληλα, δεν έκανε καμία έκπτωση στην καλλιτεχνική του αξία. Μίλησε για την εξαιρετική φαντασία, την περιέργεια, την έρευνα, την τεχνική, την εφαρμογή, τη γραμμή, το χρώμα και το σύνολο της μοναδικής καλλιτεχνικής του ταυτότητας.
Kαι ο Galliano άνθρωπος είναι
Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος έκανε κάτι απαράδεκτο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι όλη η δημιουργική του διαδρομή παύει να έχει καλλιτεχνική, ιστορική ή πολιτιστική άξια.
Σήμερα, όμως, ζούμε σε έναν κόσμο στον οποίο ο καθένας διαθέτει ένα πληκτρολόγιο και, επομένως, αισθάνεται ότι διαθέτει και το δικαίωμα να είναι κριτικός τέχνης, ιστορικός, curator, δικαστής και εισαγγελέας ταυτόχρονα. Το πιο επικίνδυνο δεν είναι ότι όλοι έχουν άποψη. Το πιο επικίνδυνο είναι ότι δεν αντιλαμβάνονται πόσα δεν γνωρίζουν. Ναι, δεν υπάρχει Σωκρατική σοφία. Υπάρχει το εν οίδα ότι πολλά οίδα.
View this post on Instagram
Η πλήρης άγνοια της ίδιας της άγνοιας
Η έλλειψη γνώσης και η πλήρης άγνοια της ίδιας της άγνοιας είναι πολύ πιο επικίνδυνες από την τεχνητή νοημοσύνη που υποτίθεται ότι κάποτε θα πάρει τη θέση των ανθρώπων. Ένα tweet δεν κάνει κάποιον ιστορικό τέχνης. Ένα Instagram story δεν καθιστά κάποιον ειδικό στη μόδα. Και ένα hashtag δεν αποτελεί πολιτιστική κριτική.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να συγχωρούμε τα πάντα. Ούτε ότι η δημιουργικότητα αποτελεί άλλοθι για τη λανθασμένη ανθρώπινη συμπεριφορά. Ούτε ότι η επιτυχία πρέπει να προστατεύει κάποιον από τις συνέπειες των πράξεών του.
Ας κάνουμε άνετα άβολες συζητήσεις
Σημαίνει όμως ότι ο πολιτισμός και η κοινωνία πρέπει να αντέχουν τις δύσκολες συζητήσεις. Αντί να εξαφανίζουμε από την ιστορία ό,τι μας δημιουργεί δυσφορία, ίσως θα έπρεπε να μπορούμε να το κοιτάμε κατάματα.
Ναι, ο Galliano είπε και έκανε απαίσια πράγματα που προκάλεσαν πόνο. Ναι, η λογοδοσία έχει σημασία. Ναι, οι άνθρωποι που υπέστησαν αυτή τη συμπεριφορά έχουν κάθε δικαίωμα να αισθάνονται ότι μια έκθεση προς τιμήν του είναι κάτι απαράδεκτο.
Αλλά επίσης ναι, ο Galliano είναι ένας τεράστιος δημιουργός της μόδας. Τα δύο αυτά πολωτικά πεδία μπορούν να είναι αληθινά και να συνυπάρχουν ταυτόχρονα. Αυτό ακριβώς ήθελε να επιτύχει η έκθεση.
Γιατί η τέχνη δεν είναι εγχειρίδιο ηθικής και οι δημιουργοί δεν είναι άγιοι. Η ιστορία του πολιτισμού είναι γεμάτη ιδιοφυΐες με δύσκολους χαρακτήρες, προβληματικές συμπεριφορές, πολιτικές πεποιθήσεις, ελαττώματα, αντιφάσεις και τραύματα.
Το μουσείο είναι χώρος σκέψης και προβληματισμού
Η δουλειά ενός μουσείου δεν είναι να μας παρουσιάζει μόνο ανθρώπους με τους οποίους συμφωνούμε ή που μας κάνουν να αισθανόμαστε όμορφα. Η δουλειά ενός μουσείου είναι να μας κάνει να σκεφτούμε.
Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο παράδοξο της υπόθεσης Galliano. Μια έκθεση που θα μπορούσε να αποτελέσει ακριβώς τον χώρο για αυτή τη δύσκολη συζήτηση, που θα υπογράμμιζε τα σφάλματα του σχεδιαστή, τελικά δεν θα πραγματοποιηθεί.
Η cancel culture στα άκρα
Δεν ξέρω αν ο Galliano πρέπει να «συγχωρεθεί». Δεν είναι αυτός ο ρόλος μας και, πιθανότατα, δεν είναι καν το σωστό ερώτημα. Η cancel culture έχει ξεπεράσει προ πολλού τα όρια της λογικής αλλά σίγουρα δεν μπορεί να ακυρώσει ούτε έναν άνθρωπο, ούτε ένα brand, αλλά ούτε και την ιστορία.
Μια μάρκα δεν ακυρώνεται επειδή κάποιοι αποφασίζουν στο διαδίκτυο ότι πρέπει να ακυρωθεί. Ένας οίκος μόδας δεν παύει να έχει ιστορία επειδή το feed μας αποφάσισε ότι δεν του αρέσει. Και ένας δημιουργός δεν παύει να έχει δημιουργήσει κάτι σπουδαίο επειδή η προσωπικότητά του δεν ανταποκρίνεται στη σύγχρονη απαίτηση για τον τέλειο άνθρωπο.
Η τέχνη δεν χρειάζεται αγίους. Χρειάζεται πλαίσιο, γνώση και ιστορική τεκμηρίωση. Χρειάζεται κριτική σκέψη και κυρίως ανθρώπους που να μπορούν να πουν ότι αυτό που έκανε κάποιος ήταν λάθος, αλλά αυτό που δημιούργησε ήταν σπουδαίο, χωρίς να φοβούνται ότι θα τους καταπιεί ο αλγόριθμος, οι πολεμιστές του πληκτρολογίου και οι κάτοχοι του χρήματος.
Γιατί το πιο ώριμο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε για τον οποιονδήποτε Galliano δεν είναι ούτε να τον αγιοποιήσουμε, ούτε να τον εξαφανίσουμε. Είναι να τον μελετήσουμε, να δούμε το έργο του, να μιλήσουμε για το λάθος του και να ακούσουμε όσους πληγώθηκαν από αυτόν.
Ένας σπουδαίος δημιουργός έσφαλε, τιμωρήθηκε, απολογήθηκε, μετάνιωσε, και μάλιστα δημόσια. Η προσπάθεια αλλαγής μπορεί να αναγνωριστεί και τα αντιφατικά επιχειρήματα μπορούν να συνυπάρχουν και μπορούν να συζητηθούν.
Αυτό είναι πολιτισμός. Τα υπόλοιπα είναι άγνοια. Και δεν γίνεται να επιτρέπουμε στην άγνοια να αποκτά τόσο μεγάλη δύναμη.
Διαβάστε επίσης:
Yayoi Kusama: Η μόδα κατανόησε τον κόσμο της Ιαπωνίδας δημιουργού από την πρώτη στιγμή
Hermès, Chanel, Loewe: Η εικονογράφηση ως αντίσταση στην Τεχνητή Νοημοσύνη
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
- Λεωφορεία: Από μέρα σε μέρα η ανακοίνωση των ονομάτων που θα φοιτήσουν στη Σχολή Οδηγών της ΟΣΥ
- ΔΕΗ: Τα πάνω κάτω στην αγορά φέρνει η κίνηση ματ του Γώργου Στάσση με το μπλε τιμολόγιο
- Γραμμή 1: Θέμα ημερών η εμπορική λειτουργία του πρώτου ανακατασκευασμένου συρμού – Πότε θα παραδοθούν οι υπόλοιποι
- Star Bulk (Πέτρος Παππάς): Όλα τα μυστικά για το dual listing στην Αθήνα, την ΑΜΚ των 100 εκατ. ευρώ και τη σημασία για τους Έλληνες επενδυτές
Μοιραστείτε την άποψή σας
ΣχόλιαΓια να σχολιάσετε χρησιμοποιήστε ένα ψευδώνυμο. Παρακαλούμε σχολιάζετε με σεβασμό. Χρησιμοποιείτε κατανοητή γλώσσα και αποφύγετε διατυπώσεις που θα μπορούσαν να παρερμηνευτούν ή να θεωρηθούν προσβλητικές. Με την ανάρτηση σχολίου, συμφωνείτε να τηρείτε τους Όρους του ιστότοπου contact Δημιουργήστε το account σας εδώ, για να κάνετε like, dislike ή report ακατάλληλα/προσβλητικά σχόλια.