Καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου: Τι σημαίνει η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία – Σταθακόπουλος και Δεσποτόπουλος απαντούν

Ερωτήματα για τη διπλωματική και νομική σημασία της κίνησης προκαλεί η ρηματική διακοίνωση που φέρεται να απέστειλε η Γαλλία στην Τουρκία, με αφορμή την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI).

Αποτελεί απλή ενημέρωση της Άγκυρας ή υποδηλώνει αναγνώριση τουρκικών δικαιοδοτικών αξιώσεων στην περιοχή; Και σε ποιο βαθμό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Τουρκία ως επιχείρημα για τις διεκδικήσεις της;

Το mononews απευθύνθηκε στον Δημήτρη Σταθακόπουλο, διδάκτορα του Παντείου Πανεπιστημίου, οθωμανολόγο-τουρκολόγο και νομικό, καθώς και στον διεθνολόγο Αλέξανδρο Δεσποτόπουλο. Οι δύο ειδικοί εξηγούν τι ακριβώς είναι η ρηματική διακοίνωση, εάν συνιστά αίτημα τουρκικής άδειας και ποιες είναι οι ενδεχόμενες επιπτώσεις της για την Ελλάδα και την εξέλιξη του GSI.

Σταθακόπουλος: Το κρίσιμο είναι να διατηρηθεί σαφής η διάκριση μεταξύ διπλωματικής ενημέρωσης και αναγνώρισης τουρκικών δικαιοδοτικών αξιώσεων

Τι σημαίνει η διπλωματική κινητικότητα για τον GSI και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις;

Η διπλωματική κινητικότητα της 9ης Νοεμβρίου 2026 γύρω από την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI) έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Τι σημαίνει, όμως, η ρηματική διακοίνωση που φέρεται να επέδωσε η Γαλλία στην Τουρκία;

Πρόκειται για επίσημο έγγραφο διπλωματικής επικοινωνίας μεταξύ κρατών, με το οποίο ένα κράτος γνωστοποιεί σε άλλο τις θέσεις, τις προθέσεις ή συγκεκριμένες ενέργειές του. Συντάσσεται συνήθως σε τρίτο πρόσωπο, χωρίς την τυπική υπογραφή που χαρακτηρίζει άλλες διπλωματικές επιστολές. Δεν αποτελεί αίτηση άδειας ούτε συνεπάγεται, από μόνη της, αναγνώριση δικαιωμάτων του κράτους προς το οποίο απευθύνεται. Καθοριστικό είναι το περιεχόμενό της.

Στην προκειμένη περίπτωση, η γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα για τις βυθομετρικές έρευνες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα. Εφόσον πρόκειται για απλή γνωστοποίηση και όχι για αίτημα τουρκικής συναίνεσης, δεν προκύπτει αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας αδειοδότησης των εργασιών.

Αντίστοιχα, η αναφερόμενη προφορική παρέμβαση των ΗΠΑ, με επίκληση του άρθρου 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), υπενθυμίζει ότι τα κράτη έχουν δικαίωμα εγκατάστασης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα και ότι το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να παρεμποδίζει αυθαίρετα την πόντιση ή τη συντήρησή τους.

Η εξέλιξη αυτή στέλνει ένα μήνυμα προς την Άγκυρα: η διαφωνία για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών δεν μπορεί να μετατρέπεται σε γενικό δικαίωμα παρεμπόδισης διεθνών υποδομών.

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο ζήτημα είναι να διατηρηθεί απολύτως σαφής η διάκριση μεταξύ διπλωματικής ενημέρωσης και αναγνώρισης τουρκικών δικαιοδοτικών αξιώσεων. Η αποφυγή έντασης είναι επιθυμητή. Δεν πρέπει, όμως, να επιτυγχάνεται με δημιουργία τετελεσμένων ή με έμμεση αποδοχή αρμοδιοτήτων που η Τουρκία δεν διαθέτει.

Η διπλωματία μπορεί να αποτρέπει την ένταση. Δεν πρέπει να μετατρέπεται σε μηχανισμό νομιμοποίησης αμφισβητήσεων.

Εν κατακλείδι,

άλλο πράγμα η διπλωματική ενημέρωση της Τουρκίας για την αποφυγή ατυχήματος ή έντασης και άλλο η αναγνώριση τουρκικού δικαιώματος συναίνεσης. Αυτή η διάκριση πρέπει να παραμείνει απολύτως καθαρή στην ελληνική πρακτική και κοινή γνώμη.

Δεσποτόπουλος: Μεγαλύτερης βαρύτητας η έκδοση NAVTEX από Ελλάδα και Κύπρο από την διπλωματική ενημέρωση της Τουρκίας

Τι σημαίνει η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, ζητάει η Γαλλία την άδεια της Τουρκίας;

Η επανεκκίνηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ αποτελεί μια σημαντική γεωπολιτική επιτυχία για την Ελλάδα και την Κύπρο. Μέσα από το Great Sea Interconnector δημιουργείται ένας νέος ενεργειακός διάδρομος που συνδέει την Ευρώπη με την Ανατολική Μεσόγειο και, σε συνδυασμό με τις σχεδιαζόμενες διασυνδέσεις προς την Αίγυπτο, μπορεί να αποτελέσει γέφυρα και προς την Αφρική, με την  Ελλάδα να βρίσκεται στο κέντρο αυτής της νέας ενεργειακής γεωγραφίας.

Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την Τουρκία σχετικά με τις έρευνες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo. Όμως η ενημέρωση ενός κράτους δεν σημαίνει ότι του ζητείται άδεια. Σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα πληροφορίες, η γαλλική πλευρά ξεκαθάρισε ότι η ενημέρωση δεν αποτελεί αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας.

Το ουσιαστικό γεγονός βρίσκεται αλλού: η γαλλική εταιρεία Nexans ζήτησε την προβλεπόμενη άδεια από την Ελλάδα και η Ελλάδα την έδωσε. Στη συνέχεια εκδόθηκε ελληνική NAVTEX για τις εργασίες. Για το αντίστοιχο τμήμα στην κυπριακή ΑΟΖ ενεργεί η Κυπριακή Δημοκρατία. Αυτό έχει πολύ μεγαλύτερη πολιτική και νομική βαρύτητα από οποιαδήποτε απλή διπλωματική ενημέρωση προς την Άγκυρα. Όποιος ζητά άδεια από ένα κράτος για να πραγματοποιήσει συγκεκριμένες εργασίες αποδέχεται στην πράξη ότι αυτό είναι το κράτος που ασκεί τη σχετική αρμοδιότητα. Και εδώ η άδεια ζητήθηκε από την Αθήνα, όχι από την Άγκυρα.

Η Τουρκία επί χρόνια επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι κανένα μεγάλο έργο στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη δική της συγκατάθεση. Στην προκειμένη περίπτωση συνέβη το αντίθετο: ενημερώθηκε, αλλά δεν αδειοδότησε.

Γι’ αυτό η εξέλιξη αυτή αποτελεί μεγάλη επιτυχία. Η καλύτερη απάντηση στις θεωρίες και στις διεκδικήσεις δίνεται όταν διεθνείς εταιρείες πραγματοποιούν έργα έχοντας λάβει άδεια από τις ελληνικές αρχές και όταν η ελληνική δικαιοδοσία ασκείται στην πράξη. Αυτό ξεκάθαρα είναι ισχυρότερο από οποιαδήποτε ρηματική διακοίνωση.

Μπορεί η ρηματική διακοίνωση να παράγει διπλωματικό αποτέλεσμα;

Το 2008, ενώ Μπανγκλαντές και Μιανμάρ δεν είχαν ακόμη οριοθετήσει τη θαλάσσια μεθόριό τους, η Μιανμάρ απέστειλε ρηματική διακοίνωση (note verbale) στο Μπανγκλαντές ενημερώνοντάς το ότι ερευνητικό σκάφος επρόκειτο να πραγματοποιήσει έρευνες και στις δύο πλευρές της περιοχής που συζητούσαν. Η υπόθεση έφθασε αργότερα στο Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας – ITLOS. Το κρίσιμο είναι ότι η ίδια η διακοίνωση της Μιανμάρ έλεγε ότι οι δύο χώρες «have yet to delimit a maritime boundary» και ζητούσε τη συνεργασία του Μπανγκλαντές «in this neighbourly spirit». Το Μπανγκλαντές προσπάθησε μάλιστα ενώπιον του ITLOS να χρησιμοποιήσει αυτή τη διακοίνωση ως επιχείρημα ότι η Μιανμάρ είχε ουσιαστικά αναγνωρίσει τη δική του θέση για το όριο. Το ITLOS δεν το δέχθηκε. Στην παρ. 116 της απόφασης έκρινε ότι η ρηματική διακοίνωση δεν αποδείκνυε σιωπηρή ή de facto συμφωνία της Μιανμάρ ως προς το θαλάσσιο όριο.

Διαβάστε επίσης:

Δεσποτόπουλος για τις σχέσεις Ελλάδας-ΗΠΑ: «Η γεωγραφία είναι το στρατηγικό μας πλεονέκτημα» – Τι δείχνει η επιλογή Χακ

Θα κάνει θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο η Τουρκία; – Συρίγος, Δεσποτόπουλος, Σταθακόπουλος απαντούν

Μη κρατικά πανεπιστήμια: Εξώδικο Λαζαράτου στην ΕΘΑΑΕ – Ζητά «πάγωμα» των πιστοποιήσεων