Δεσποτόπουλος για τις σχέσεις Ελλάδας-ΗΠΑ: «Η γεωγραφία είναι το στρατηγικό μας πλεονέκτημα» – Τι δείχνει η επιλογή Χακ

Η Ελλάδα αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία στον σχεδιασμό των ΗΠΑ για τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο, με τη γεωγραφική της θέση, τις ενεργειακές υποδομές και τον ρόλο της στην αμυντική συνεργασία. Τα ανωτέρω ενισχύουν το αποτύπωμά της στην περιοχή όπως εξηγεί στο mononews ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, με φόντο τις πρόσφατες εξελίξεις στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Το ζητούμενο για την Αθήνα, όπως αναφέρει, είναι να μετατρέψει αυτή τη στρατηγική αξία σε «ισχυρότερη αποτροπή και μεγαλύτερη διπλωματική επιρροή», χωρίς όμως να αγνοεί ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να θεωρεί την Τουρκία σημαντικό σύμμαχο και επιδιώκει την αποφυγή μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης.

Στη συνέντευξή του, ο κ. Δεσποτόπουλος αναλύει τον ρόλο της Ελλάδας στον αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό, τη σημασία της Σούδας, της Αλεξανδρούπολης και των ενεργειακών διαδρόμων, αλλά και τα μηνύματα από την πρόσφατη επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.

Παράλληλα, εκτιμά ότι η ανάληψη καθηκόντων από τον Τζος Χακ στην αμερικανική πρεσβεία δεν προμηνύει αλλαγή στρατηγικής της Ουάσιγκτον, αλλά περισσότερο θεσμική συνέχεια, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει στην αμερικανική στήριξη για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Τονίζει, επίσης, τη σημασία να παραμείνουν «ενεργοί οι δίαυλοι με όλα τα αμερικανικά κέντρα λήψης αποφάσεων», καθώς αυτό ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας.

Για την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα, ο διεθνολόγος εκτιμά ότι η Αθήνα λειτούργησε ως «τόπος διατύπωσης ενός ευρύτερου μηνύματος προς την Ευρώπη».

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη:

Ποιος είναι ο ρόλος της Ελλάδας στον αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό για τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο;

Η Ελλάδα έχει αποκτήσει έναν σύνθετο ρόλο στον αμερικανικό σχεδιασμό, αυτό του σημείου σύνδεσης της Ανατολικής Μεσογείου με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, προσφέροντας υποδομές και πρόσβαση σε ενεργειακές διαδρομές ιδιαίτερης σημασίας. Η γεωγραφία μας αποτελεί το στρατηγικό μας πλεονέκτημα και οι υποδομές είναι εκείνες που μετατρέπουν αυτή την αξία σε ουσιαστικό διεθνή ρόλο. Αυτή ακριβώς τη σημασία αποτυπώνει και η θέση της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης στην ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία.

Η Σούδα προσφέρει δυνατότητες υποστήριξης αεροναυτικών επιχειρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περιοχή όπου η ασφαλής πρόσβαση και ο ανεφοδιασμός έχουν καθοριστική σημασία. Η Αλεξανδρούπολη, από την άλλη πλευρά, λειτουργεί ως κόμβος μεταφοράς στρατιωτικού υλικού προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Οι δύο αυτές υποδομές έχουν διαφορετικές, αλλά συμπληρωματικές λειτουργίες: η μία ενισχύει την παρουσία στη Μεσόγειο και η άλλη τη σύνδεση με τον ευρωπαϊκό ηπειρωτικό χώρο.

Εξίσου σημαντική είναι η ενεργειακή διάσταση. Με τη Ρεβυθούσα, τον τερματικό σταθμό της Αλεξανδρούπολης και τον Κάθετο Διάδρομο, η Ελλάδα ενισχύει τη δυνατότητα διοχέτευσης αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Εδώ συναντώνται συγκεκριμένα συμφέροντα: οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν μεγαλύτερη παρουσία στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, οι χώρες της περιοχής αναζητούν εναλλακτικές απέναντι στη ρωσική εξάρτηση και η Ελλάδα αποκτά αυξημένη σημασία για την ασφάλεια εφοδιασμού των γειτόνων της.

Στα Δυτικά Βαλκάνια υπάρχει και η πολιτική διάσταση: η Ελλάδα υποστηρίζει την ευρωπαϊκή τους προοπτική, με προϋποθέσεις που αφορούν τις μεταρρυθμίσεις, τις σχέσεις καλής γειτονίας και τον σεβασμό των συμφωνιών. Στην Ανατολική Μεσόγειο, η συνεργασία με την Κύπρο και το Ισραήλ, καθώς και η συμμετοχή των ΗΠΑ στο σχήμα «3+1», δημιουργούν πρόσθετες δυνατότητες συντονισμού, ιδιαίτερα στην ενέργεια. Κατά την εκτίμησή μου, το ελληνικό πλεονέκτημα βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητα να συνδέουμε αυτές τις δύο περιφέρειες.

Χρειάζεται, ωστόσο, ρεαλισμός. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να αντιμετωπίζει και την Τουρκία ως σύμμαχο και επιδιώκει την αποφυγή ελληνοτουρκικής σύγκρουσης, όπως επανέλαβε ο ίδιος ο Ρούμπιο. Συνεπώς, η στρατηγική αξία μας πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτοτελής και όχι απλώς ως συνάρτηση των προβλημάτων στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Το ζητούμενο για εμάς είναι να μετατρέπουμε αυτή την αξία σε ισχυρότερη αποτροπή και μεγαλύτερη διπλωματική επιρροή.

Η ανάληψη καθηκόντων από τον Τζος Χακ ως επιτετραμμένου της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής στην Αθήνα σηματοδοτεί κάποια αλλαγή στην προσέγγιση της Ουάσιγκτον προς την Ελλάδα;

Με τα σημερινά δεδομένα, βλέπω περισσότερο θεσμική συνέχεια παρά αλλαγή στρατηγικής. Ο Τζος Χακ είναι διπλωμάτης με προηγούμενη ευθύνη για τη Νότια Ευρώπη και τον Καύκασο και έχει διευθύνει το γραφείο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που χειρίζεται την Ελλάδα, την Κύπρο, την Τουρκία και τη Μάλτα. Επομένως, διαθέτει ισχυρή γνώση των ζητημάτων που βρίσκονται στον πυρήνα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Η εμπειρία του δημιουργεί, κατά την εκτίμησή μου, προϋποθέσεις για συστηματική δουλειά και συνέχεια στις εκκρεμείς υποθέσεις μας. Ασφαλώς, τα πρόσωπα επηρεάζουν τον τρόπο άσκησης της διπλωματίας. Η εμπειρία του μπορεί να επιταχύνει ορισμένες αποφάσεις, ενώ η γνώση του για την περιοχή βοηθά στην καθημερινή διαχείριση των σύνθετων προβλημάτων της.

Η ουσιαστική ένδειξη για την κατεύθυνση της σχέσης παραμένουν οι επίσημες δεσμεύσεις. Στον πρόσφατο Στρατηγικό Διάλογο οι δύο κυβερνήσεις επαναβεβαίωσαν τον διαχρονικό χαρακτήρα της συνεργασίας τους και συμφώνησαν στην περαιτέρω ανάπτυξή της. Αυτό είναι ισχυρότερο τεκμήριο πολιτικής από οποιαδήποτε εικασία γύρω από μια αλλαγή προσώπου στην πρεσβεία.

Για εμάς, η σωστή στάση είναι να διατηρήσουμε ενεργούς τους διαύλους με όλα τα αμερικανικά κέντρα λήψης αποφάσεων, από τον Λευκό Οίκο και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ μέχρι το Πεντάγωνο και το Κογκρέσο. Έχουμε μία ώριμη στρατηγική σχέση, με μεγαλύτερο βάθος από την προσωπική σχέση με τον εκάστοτε επικεφαλής της πρεσβείας. Αυτό προστατεύει τη συνέχειά της και ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας.

Πρόσθεσε η πρόσφατη επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα νέα δεδομένα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις;

Ναι, πρόσθεσε συγκεκριμένο περιεχόμενο σε μια ήδη στενή σχέση. Η επίσκεψη συνδέθηκε με τον έκτο Στρατηγικό Διάλογο, στις 7 Οκτωβρίου, και η κοινή δήλωση καταγράφει πωλήσεις στρατιωτικού υλικού ύψους τεσσάρων δισεκατομμυρίων δολαρίων μέσω του αμερικανικού προγράμματος διακρατικών πωλήσεων, τη συνεργασία της Ελλάδας με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα και την παραχώρηση τεθωρακισμένων οχημάτων Stryker. Ανακοινώθηκε επίσης νέο πρόγραμμα ενίσχυσης της ανταλλαγής αντιτρομοκρατικών πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Υπάρχει, επομένως, συγκεκριμένο πεδίο συνεργασίας που μπορεί να αξιολογηθεί ως προς την εφαρμογή και τα αποτελέσματά του.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδω στην τοποθέτηση του Ρούμπιο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και, σε επόμενη φάση, Ισραήλ. Ο Αμερικανός υπουργός επιβεβαίωσε τη στήριξη της Ουάσιγκτον και δήλωσε πρόθεση αξιοποίησης της αμερικανικής διπλωματίας για την αντιμετώπιση των εμποδίων. Αυτό προσφέρει στην ελληνική πλευρά ένα πρόσθετο διπλωματικό εργαλείο, χωρίς βεβαίως να αποτελεί εγγύηση ολοκλήρωσης του έργου. Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι η στήριξη αυτή να βοηθήσει στην ανεμπόδιστη υλοποίηση μιας σημαντικής υποδομής, χωρίς να νομιμοποιούνται στην πράξη αξιώσεις τρίτων που περιορίζουν την άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.

Υπήρξε και ένας ισχυρός πολιτικός συμβολισμός. Η επιλογή της Πνύκας για την ομιλία του και η σύνδεση της ελληνικής ιστορικής κληρονομιάς με το μέλλον της Δύσης έδωσαν στην επίσκεψη ευρύτερο ακροατήριο από εκείνο μιας συνηθισμένης διμερούς συνάντησης. Ο Ρούμπιο μίλησε για την ανάγκη ενίσχυσης των συμμαχιών, αλλά και για την προτεραιότητα που αποδίδουν οι ΗΠΑ στην εθνική τους ισχύ. Η δική μου ανάγνωση είναι ότι η Αθήνα χρησιμοποιήθηκε ως τόπος διατύπωσης ενός ευρύτερου μηνύματος προς την Ευρώπη.

Διαβάστε επίσης:

ΣΑΕΚ ΑΚΜΗ: Οι ειδικότητες που ζητά η αγορά – Το 82% των αποφοίτων εργάζονται σύμφωνα με έρευνα της MRB

Χριστόπουλος (ΟΙΕΛΕ): Fund ετοιμάζεται να πουλήσει μεγάλο ιδιωτικό σχολείο που αγόρασε σε άλλο fund

Λαζαράτος για Μη Κρατικά Πανεπιστήμια: «Θα απορριφθούν οι τριτανακοπές» – Το νέο δικαστικό μέτωπο και η πρόταση του για επίλυση