Η χώρα μας βίωσε τους κινδύνους της μη βιώσιμης ανάπτυξης με την έκρηξη της δεκαετίας του 2000 και την παρατεταμένη κρίση που ακολούθησε. Είναι λοιπόν σημαντικό η ανάπτυξη να βασίζεται σε στέρεες βάσεις και να έχει διάρκεια στον χρόνο. Πώς το επιτυγχάνουμε αυτό;

Πρώτον, επιλέγουμε πολιτικές που υποστηρίζουν τους στόχους μας, δηλαδή τη δημιουργία πολλών και καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας, τις επενδύσεις και την εξωστρέφεια. Με αυτή την πυξίδα, ακολουθήσαμε μία στοχευμένη πολιτική μείωσης φόρων: με τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, την κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης, τη μείωση του εταιρικού φόρου κοκ.

Η μείωση φόρων δεν είναι, όμως, αυτοσκοπός, ούτε κάθε φόρος που μειώνεται έχει το ίδιο πολλαπλασιαστικό όφελος. Για παράδειγμα, η πρόσφατη μείωση στο τέλος κινητής τηλεφωνίας (και η κατάργηση του για τους νέους) θα φέρει μαζί της πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, μέσω της ενθάρρυνσης του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Μέσα από τη μείωση φόρων που στηρίζουν την ανάπτυξη, επιτυγχάνουμε ανάπτυξη με διάρκεια στο χρόνο.

Δεύτερον, με τις μεταρρυθμίσεις. Μακροπρόθεσμα, μόνο η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη αύξηση του πλούτου της χώρας. Η κυβέρνηση έχει ψηφίσει πάνω από 200 νομοσχέδια με πολύ σημαντικό μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα.

Είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε τα πιο σημαντικά, παραθέτω μερικά ενδεικτικά: Το εργασιακό νομοσχέδιο έδωσε ανεξαρτησία στον έλεγχο της εργασιακής νομοθεσίας. Το νομοσχέδιο για την επικουρική ασφάλιση θα διοχετεύσει σημαντικούς πόρους στην ελληνική οικονομία και θα διασφαλίσει τις συντάξεις των νέων εργαζομένων. Το νομοσχέδιο για τη δεύτερη ευκαιρία στηρίζει την επιχειρηματικότητα και την ανάληψη ρίσκου. Η ελάχιστη βάση εισαγωγής, η αναβάθμιση των επαγγελματικών λυκείων, η μεταρρύθμιση του πλαισίου κατάρτισης, τα εργαστήρια δεξιοτήτων στα σχολεία, όλα στηρίζουν την καλύτερη σύνδεση του εργατικού δυναμικού με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Και φυσικά η ψηφιοποίηση του κράτους απελευθερώνει πόρους και εξοικονομεί χιλιάδες εργατοώρες σε καθημερινή βάση.

Τρίτον, με ένα ισχυρό τραπεζικό σύστημα. Μέσα στο 2022 τα «κόκκινα» δάνεια των ελληνικών τραπεζών θα έχουν απομειωθεί σε μονοψήφιο αριθμό, απελευθερώνοντας το τραπεζικό μας σύστημα από τα βαρίδια του παρελθόντος. Θα δούμε λοιπόν επιστροφή στην υγιή τραπεζική χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας. Σε αυτό αποσκοπούν και τα δάνεια που θα χρηματοδοτηθούν από το Ελλάδα 2.0.

Τέταρτον, με έμφαση στην κλιματική αλλαγή. Η βιωσιμότητα της ανάπτυξης εξαρτάται και από το περιβάλλον. Καθώς το κλίμα στον πλανήτη μας αλλάζει, προσαρμόζουμε και την ελληνική οικονομία. Και φυσικά συμμετέχουμε και στην παγκόσμια προσπάθεια για μείωση των εκπομπών ρύπων.

Η κλιματική αλλαγή δεν έχει, ωστόσο, μόνο κινδύνους αλλά και ευκαιρίες. Για παράδειγμα, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη χώρα μας, θα βελτιώσει σημαντικά και το εξωτερικό ισοζύγιο δεδομένου ότι ακόμη και σήμερα καλύπτουμε σημαντικό τμήμα των ενεργειακών μας αναγκών με εισαγωγές.

Πέμπτον, φροντίζουμε για τη δημοσιονομική σταθερότητα. Δεν ξεχνάμε ποτέ που οδήγησε ο υπερδανεισμός του παρελθόντος. Όσο επιτυγχάνουμε τους αναπτυξιακούς μας στόχους τόσο δημιουργείται επιπλέον δημοσιονομικός χώρος. Αυτό το μέρισμα της ανάπτυξης επιστρέφεται στην οικονομία, δημιουργώντας ένα ενάρετο κύκλο. Μόνον έτσι υπάρχει διάρκεια και στην δημοσιονομική πειθαρχία.

Αντιθέτως, η πολιτική της δημιουργίας υπερπλεονασμάτων μέσω της υπερφορολόγησης έχει αρνητική επίπτωση στην ανάπτυξη και από μόνη της μειώνει τη διάρκειά της.

Σε όλα τα παραπάνω να προσθέσουμε και το πιο σημαντικό: η σοβαρότητα, η σταθερότητα, η προβλεψιμότητα, η προσήλωση στους στόχους, όλα αυτά είναι βασικά συστατικά της αναβάθμισης της διεθνούς εικόνας της χώρας και εν τέλει αποτελούν προϋπόθεση για την προσέλκυση μακροχρόνιων επενδύσεων.

Να το πούμε διαφορετικά: η ανάπτυξη έχει διάρκεια στον χρόνο όταν και οι πολιτικές έχουν διάρκεια στον χρόνο.

Αλέξης Πατέλης

Επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού