Ένα περίπου χρόνο πριν και συγκεκριμένα τον Ιούνιο του 2018, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης τότε, μιλώντας στην ετήσια γενική συνέλευση της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, προσδιόρισε τις εταιρικές καταθέσεις που έχουν καταφύγει στο εξωτερικό στα 12 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για τη ρευστότητα που διατηρούν οι επιχειρήσεις – συνήθως μέλη πολυεθνικών ομίλων με δραστηριότητα στην Ελλάδα – σε τράπεζες του εξωτερικού, την οποία χρησιμοποιούν για μια σειρά συναλλαγές, όπως η πληρωμή προμηθευτών ή ακόμα και σε κάποιες περιπτώσεις και για την πληρωμή των υπαλλήλων τους, παρακάμπτοντας με αυτό τον τρόπο τη γραφειοκρατία των capital controls, που βρίσκονταν ήδη τότε, στον τρίτο χρόνο από την επιβολή τους.

Στο ποσό αυτό σημαντικό μέρος προέρχεται από επιχειρήσεις του τουριστικού κλάδου, οι οποίες συναλλασσόμενες με κατοίκους του εξωτερικού, έχουν επιλέξει να διοχετεύουν ένα σημαντικό τμήμα των εισπράξεών τους σε ξένες τράπεζες, αποφεύγοντας να εμφανίσουν αυτά τα χρήματα στη χώρα με ότι αυτό συνεπάγεται και σε όρους φορολογικής συμμόρφωσης

Απευθυνόμενος στους επικεφαλής των τραπεζών τότε, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ως προτεραιότητα την επιστροφή αυτών των καταθέσεων. Στο βαθμό που εξυπηρετούν ανάγκες της εγχώριας επιχειρηματικής δραστηριότητας οι καταθέσεις αυτές δεν έχουν ουσιαστικά κανένα λόγο να βρίσκονται σε τράπεζες του εξωτερικού, και η διατήρησή τους εκτός του εγχώριου τραπεζικού συστήματος, δεν είναι παρά η άμυνα στους περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων, που επιβλήθηκαν το 2015.

Στο ποσό των 12 δις ευρώ των εταιρικών καταθέσεων που τίθεται ως άμεσος στόχος από την πλευρά των τραπεζών για την προσέλκυσή τους, θα πρέπει να προστεθούν και τα κεφάλαια των ιδιωτών που βρίσκονται στο εξωτερικό και τα οποία είναι σαφώς πολλαπλάσια του παραπάνω ποσού.

Αν και δεν υπάρχουν ασφαλείς εκτιμήσεις για το ύψος αυτών των κεφαλαίων, η διαδρομή του χρήματος κατά τα χρόνια της δεκαετούς κρίσης στη χώρα μας, παραπέμπει σε κεφάλαια που ξεπερνούν τα 100 δισ. ευρώ, αφού μόνο κατά την περίοδο Ιούνιος 2009 – Ιούνιος 2011, καταθέσεις 50 δισ. ευρώ περίπου «ταξίδεψαν» στο εξωτερικό, ενώ άλλα 43 δις ευρώ αυτομόλησαν την περίοδο Οκτώβριος 2014 – Ιούνιος 2015, δηλαδή μέσα σε διάστημα μόλις 8 μηνών.

Σήμερα πλέον οι καταθέσεις των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών μόλις που προσεγγίζουν τα 137 δισ. ευρώ – παρά την ώθηση που δίνει ο τουρισμός όλη αυτή τη δεκαετία – όταν το Σεπτέμβριο του 2009 ήταν 237,8 δισ. ευρώ.

Η βασική αιτία αυτής της συντριπτικής μείωσης … δεν είναι παρά η απώλεια εμπιστοσύνης. Οι άλλοι λόγοι … ως προς αυτό ας μη γελιόμαστε, όπως ο φόβος της σύλληψής τους γιατί ήταν προϊόν φοροδιαφυγής … είναι επίσης πραγματικοί, αλλά δευτερεύοντες.

Αυτή είναι και η βασική αιτία, που κορυφαία τραπεζικά στελέχη με αφορμή την κατάργηση των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων που ανακοίνωσε ως πρωθυπουργός πλέον ο Κυριάκος Μητσοτάκης, είναι φειδωλά στις εκτιμήσεις τους για την προοπτική επιστροφής κεφαλαίων άμεσα. Για του λόγου το αληθές μάλιστα παραπέμπουν στην αποτυχία όλων των προσπαθειών επαναπατρισμού που επιχειρήθηκαν από τις εκάστοτε κυβερνήσεις ακόμη και πριν το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης στη χώρα, όταν δηλαδή η εμπιστοσύνη δεν ήταν το ζητούμενο.

Έτσι όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι η επιστροφή θα είναι αργή και σταδιακή, αφού ότι εύκολα χάσαμε ως χώρα, δηλαδή την εμπιστοσύνη, δύσκολα μπορούμε να ανακτήσουμε.