Καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης στον πόλεμο που ξεκίνησαν κατά του Ιράν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπολύοντας επιθέσεις εναντίον της χώρας στα τέλη Φεβρουαρίου. Και πλέον φαίνεται πως έχουν τον έλεγχο της χώρας. Την ίδια ώρα όμως υπάρχει άλλη μία στρατιωτική διοίκηση που συμμετέχει στην πολεμική προσπάθεια του Ιράν.

Ο λόγος για τον Στρατό της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν (Artesh) που πρόκειται για τον συμβατικό στρατό της χώρας ο οποίος λειτουργεί παράλληλα με τους Φρουρούς της Επανάστασης.

1

Και οι δύο στρατοί επιβλέπουν ξεχωριστά διαφορετικά σκέλη (χερσαία, εναέρια και ναυτικά) που συλλογικά εμπίπτουν στην ομπρέλα των Ιρανικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Επισήμως, οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν ως αποστολή τη διαφύλαξη της ακεραιότητας της Ισλαμικής Δημοκρατίας και της ιδεολογίας της, ενώ ο Στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν είναι επιφορτισμένος με την εδαφική άμυνα.

Στην πράξη, οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν εδραιώσει την επιρροή τους τόσο εντός της χώρας όσο και μεταξύ των συμμαχικών ομάδων του Άξονα της Αντίστασης σε όλη την περιοχή, συχνά παραγκωνίζοντας τον Στρατό της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν όσον αφορά τους πόρους και τις ευθύνες.

Παρόλα αυτά, ο Στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχει διαδραματίσει διακριτικά σημαντικό ρόλο στην άμυνα της χώρας και στην συνοχή της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η βασική διοίκησή του παραμένει επίσης σε μεγάλο βαθμό άθικτη, ενώ μεγάλο μέρος της ηγεσίας των Φρουρών της Επανάστασης βρέθηκε στο στόχαστρο των επιθέσεων τόσο στον τρέχοντα πόλεμο όσο και στον πόλεμο των δώδεκα ημερών του περασμένου καλοκαιριού.

Φωτογραφία που διατέθηκε από το Γραφείο Τύπου του Ιρανικού Στρατού και απεικονίζει ιρανικό drone τύπου Arash κατά τη διάρκεια στρατιωτικής άσκησης στην περιοχή Nasr Abad, στην επαρχία Ισφαχάν, στο κεντρικό Ιράν, στις 28 Οκτωβρίου 2023. Πηγή: EPA/IRANIAN ARMY OFFICE HANDOUT HANDOUT EDITORIAL USE ONLY/NO SALES HANDOUT EDITORIAL USE ONLY/NO SALES

Έκτοτε ανέλαβε δράση, στην πρώτη μεγάλη κινητοποίησή του εδώ και δεκαετίες, κυρίως μέσω εκτοξεύσεων μη επανδρωμένων αεροσκαφών τύπου Arash, την ώρα που οι Φρουροί της Επανάστασης εκτόξευαν μη επανδρωμένα συστήματα της οικογένειας Shahed και μια ποικιλία πυραύλων σε απάντηση στις ισραηλινές επιθέσεις.

Αν και οι δυνατότητές του είναι περιορισμένες σε σχέση με τους Φρουρούς της Επανάστασης, , «το πεδίο της συμμετοχής του Artesh σε αυτόν τον πόλεμο έχει επεκταθεί σημαντικά», όπως σχολίασε στο Newsweek ο αναλυτής Shahryar Pasandieh.

Και τα τέσσερα τμήματα του Artesh – Δυνάμεις Ξηράς, Πολεμική Αεροπορία, Ναυτικό και Δύναμη Αεροπορικής Άμυνας – έχουν συμμετάσχει στον πόλεμο, ο οποίος είχε αντίκτυπο, ίσως κυρίως με τα καταστροφικά πλήγματα που κατάφεραν οι ΗΠΑ στο Ναυτικό του Ιράν, του οποίου ο μεγαλύτερος στόλος επιφανείας ανήκει σε μεγάλο βαθμό στον Στρατό της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Αντίθετα, οι Φρουροί της Επανάστασης συνηθίζουν να χρησιμοποιούν μικρότερα και γρήγορα σκάφη.

Πάντως ο Στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχει επίσης καταφέρει μερικά χτυπήματα.

«Πέρα από το γεγονός ότι έγιναν στόχος, πάνω απ’ όλα στον ναυτικό τομέα, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη κρούσης του Artesh έχουν καταγραφεί σε χρήση εναντίον στόχων σε όλη την περιοχή, όχι μόνο στο Ισραήλ», δήλωσε ο Pasandieh. «Η Πολεμική Αεροπορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν φαίνεται να είχε λάβει οδηγίες πριν από τον πόλεμο να επιχειρήσει τολμηρές επιθέσεις εναντίον στόχων στα αραβικά κράτη του Κόλπου».

Οι αναφορές υποδεικνύουν ότι τουλάχιστον μία επίθεση που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο, με ένα από τα ηλικίας 70 ετών μαχητικά F-5 της Πολεμικής Αεροπορίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν (IRIAF), κατασκευασμένα στις ΗΠΑ, κατάφερε να διαπεράσει τις αεράμυνες στο στρατόπεδο Buehring του αμερικανικού στρατού στο Κουβέιτ.

«Πέρα από την δραστηριότητα της αεράμυνας, οι μονάδες επίγειας μάχης του Artesh πιθανότατα τέθηκαν σε κατάσταση επιφυλακής σε όλη τη χώρα, κυρίως την περίοδο που φέρεται να ήταν στα σκαριά κουρδική εισβολή από το Ιράκ», συνέχισε ο Pasandieh. «Ή όταν αναφορές έδειχναν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξέταζαν το ενδεχόμενο χερσαίων επιχειρήσεων κατά μήκος των ακτών του Περσικού Κόλπου του Ιράν και του νησιού Χαργκ».

Σε κάθε περίπτωση πάντως, όπως σημείωσε, η πολεμική ικανότητα του Στρατού της Ισλαμικής Δημοκρατίας υπολείπεται της ικανότητας των Φρουρών της Επανάστασης, παρά το γεγονός ότι φιλοξενεί ένα σημαντικά μεγαλύτερο δυναμικό προσωπικού – περίπου 400.000 έναντι 125.000 που εκτιμάται ότι διαθέτουν οι Φρουροί της Επανάστασης.

Από την πλευρά του, ο αναλυτής Ashkan Hashemipour, χαρακτήρισε τον ρόλο του Artesh κυρίως «αμυντικό», που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό «στον έλεγχο των δυνατοτήτων αεράμυνας του Ιράν».

«Από την άλλη πλευρά, οι Φρουροί της Επανάστασης παίζουν περισσότερο επιθετικό/κλιμακωτικό ρόλο», όπως είπε. «Οι επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στις χώρες του Κόλπου, οι πυραυλικές επιθέσεις στο Ισραήλ και οι διάφοροι ναυτικοί ελιγμοί για την επιβολή του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ (ναρκοθέτηση του στενού, τακτικές σμήνους κ.λπ.) είναι όλα έργο των Φρουρών της Επανάστασης».

Ισορροπία δυνάμεων

Πέρα από το πεδίο των μαχών, και οι δύο στρατοί συνυπάρχουν σε ένα περίπλοκο και μερικές φορές ασταθές οικοσύστημα ανταγωνιστικών μεταξύ τους εγχώριων δυνάμεων εντός του Ιράν.

Η διαχείριση αυτής της ισορροπίας αποτελούσε προτεραιότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ανώτατου ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ μέχρι και τον θάνατό του στις επιθέσεις των ΗΠΑ και Ισραήλ. Μάλιστα, κατά τον αναλυτή Kamran Bokhari, ο Αλί Χαμενεΐ προσπαθούσε τα τελευταία του χρόνια να επενδύει στον Artesh ως αντίβαρο στο όλο και πιο ισχυρό σώμα των Φρουρών της Επανάστασης.

Αλλά με τον θάνατο του Χαμενεΐ και τον γιο του που τον διαδέχθηκε άφαντο, ο πόλεμος διατάραξε αυτή τη διαδικασία προτού αυτή «ωριμάσει», σημείωσε.

«Οι Φρουροί εξακολουθούν να ελέγχουν πολλά πράγματα, τις τηλεπικοινωνίες, την εγχώρια ασφάλεια, την οικονομία, το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, το πυρηνικό πρόγραμμα, κ.λπ., κ.λπ., κάτι που δεν ισχύει για τον Στρατό της Ισλαμικής Δημοκρατίας», όπως είπε ο Bokhari.

Και οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν επίσης διαδραματίσει άμεσο ρόλο σε αυτή την πραγματικότητα. Οι δύο ανώτεροι Ιρανοί στρατιωτικοί που προέρχονται από τον Artesh και εμπλέκονται στη σύγκρουση, ο αρχηγός του επιτελείου των Ιρανικών Ενόπλων Δυνάμεων Αμπντολραχίμ Μουσαβί και ο υπουργός Άμυνας Αζίζ Νασιρζαντέχ, έχουν αντικατασταθεί από στελέχη των Φρουρών μετά τις δολοφονίες τους.

Ο Μουσαβί ανέλαβε την θέση τον Ιούνιο, μετά τη δολοφονία του προκατόχου του, εξέχουσας φυσιογνωμίας των Φρουρών, Μοχάμεντ Μπαγκέρι. Η προαγωγή του Μουσαβί άνοιξε τη θέση στον Αμίρ Χαταμί για να αναλάβει τα ηνία του Artesh ως αρχιστράτηγος του Ιρανικού Στρατού, μια θέση που εξακολουθεί να κατέχει μέχρι σήμερα, γεγονός που πιθανόν τον καθιστά τον πλέον υψηλόβαθμο στρατιωτικό αξιωματούχο που έχει επιβιώσει από τη σύγκρουση μέχρι στιγμής.

Η επιρροή του Artesh έχει επίσης επισκιαστεί από ανερχόμενες προσωπικότητες των Φρουρών, κυρίως τον νεοδιορισθέντα αρχηγό τους, Αχμάντ Βαχίντι, μαζί με τον πρόσφατα διορισμένο Γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ. Ακόμη και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, έχει δεσμούς με τους Φρουρούς.

Συσπείρωση

Αλλά με τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ να έχουν «παγώσει» και τις αυξανόμενες εντάσεις να φέρνουν πιο κοντά την επανέναρξη των συγκρούσεων, το βάρος της επιρροής θα μπορούσε να μετατοπιστεί για άλλη μια φορά, ειδικά, όπως σημείωσε ο Bokhari, «αν οι Φρουροί πληγούν περεταίρω». Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει «χώρο» για τον Artesh.

Βέβαια το κατά πόσον είναι πιθανή μια τέτοια αλλαγή και τι θα μπορούσε να σημαίνει για την πορεία του Ιράν παραμένει άγνωστο.

Πριν από τον πόλεμο, ορισμένοι αναλυτές υποστήριζαν ότι ο Artesh, δεδομένης της πιο συμβατικής του φύσης, θα μπορούσε να αποδειχθεί ένα «όχημα» για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ώστε να προωθήσουν αλλαγές εντός της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Αυτή η εκτίμηση δεν είναι αβάσιμη δεδομένου ότι η απόφαση του Ιρανικού Στρατού να στραφεί εναντίον του σάχη σηματοδότησε το αποφασιστικό σημείο καμπής στην Ισλαμική Επανάσταση του 1979 που έθεσε τέλος στη μοναρχία.

Ο σημερινός πόλεμος όμως ξεκίνησε από τις ξένες δυνάμεις, με τις εγχώριες να συσπειρώνονται γύρω από τη σημαία. «Το πρόβλημα είναι ότι, σε κατάσταση πολέμου, πρέπει να υπερασπιστείς τη χώρα», όπως είπε ο Bokhari. «Μπορεί να μην είσαι ιδεολογικά συντονισμένος με το καθεστώς, αλλά αυτή δεν είναι μια στιγμή που αφορά μόνο για το καθεστώς, επειδή δεν πρόκειται μόνο για το καθεστώς, πρόκειται για τη χώρα».

Κατά τον ίδιο, κάπως έτσι ο Artesh δεν μπορεί να διαχωρίσει την θέση του από τους Φρουρούς. Και ο αναλυτής Alan Eyre δεν συμφωνεί απλά. Πιστεύει ότι σε ιδεολογικό επίπεδο, τα όρια μεταξύ τους έχουν αρχίσει να θολώνουν. «Στην πραγματικότητα, δεν νομίζω ότι υπάρχει μεγάλη αισθητή ιδεολογική διαφορά μεταξύ τους», όπως είπε χαρακτηριστικά.

«Σίγουρα υπήρχε κάτι τέτοιο στα πρώτα χρόνια της επανάστασης», συνέχισε ο Eyre, «αλλά αυτό ήταν πολύ καιρό πριν και δεδομένου ότι ο πρώην ανώτατος ηγέτης Χαμενεΐ ήταν αυτός που έκανε βασικούς διορισμούς από το 1989, αυτή η διαφορά δεν υπάρχει πια».

Πληροφορίες: Newsweek

Διαβάστε επίσης:

Reuters: Πηγές των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών αποκαλύπτουν ότι ο Τραμπ δεν κατάφερε να πλήξει τα πυρηνικά του Ιράν

ΗΠΑ: Προχωρούν τα σχέδιά τους για δασμούς 25% στα αυτοκίνητα της ΕΕ

Μητσοτάκης: Τα μηνύματα πίσω από την συνάντηση με τον Πρόεδρο των ΗΑΕ