Για όσους δεν το γνωρίζουν «κουτσή πάπια» (lame duck) είναι ο Αμερικανός πρόεδρος που κατά τη διάρκεια της θητείας του αποδυναμώνεται για διάφορους λόγους.

Κυρίως όταν χάνει τις ενδιάμεσες εκλογές και είναι αναγκασμένος να κυβερνήσει για άλλα δύο χρόνια γνωρίζοντας τη δυσαρμονία με τη θέληση των ψηφοφόρων.

Στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ, και της συντριπτικής ήττας που υπέστη από το «μπλε κύμα» των Δημοκρατικών, ο όρος «κουτσή πάπια» αποκτά διαφορετικές διαστάσεις.

Τις οποίες και θα προσπαθήσω να αναλύσω. Όχι με ανόητους όρους και εκτιμήσεις του στυλ «μίλησε ο λαός», «έχουμε αριστερή στροφή στις ΗΠΑ», «αλλάζει ο κόσμος» και άλλες τέτοιες προβλέψεις που δεν λαμβάνουν υπόψη θεμελιώδεις καταστάσεις που ισχύουν στην αμερικανική κοινωνία.

Πρέπει να είμαστε πραγματιστές και να βλέπουμε τα αποτελέσματα των αμερικανικών εκλογών με λογική. Και κυρίως με μια αξιολόγηση που δεν θα κρίνει με ουτοπικούς όρους ή με το τι θέλουμε εμείς. Αλλά με το τι ισχύει στο παγκόσμιο πολιτικό – γεωπολιτικό σύστημα.

Υπό την έννοια αυτή κατά τη γνώμη μου η ήττα Τραμπ μπορεί να τον κάνει ακόμη πιο επικίνδυνο. Ακόμη πιο αλλοπρόσαλλο, ακόμη πιο απρόβλεπτο.

Κάτι που σημαίνει ότι η πολιτική που εφάρμοσε τα προηγούμενα δύο χρόνια, και ήταν πολιτική που έφτανε τα πάντα στα άκρα, να γίνει ακόμη πιο ακραία.

Ο Τραμπ είναι βαθιά τραυματισμένος από τις εκλογές της 4ης Νοεμβρίου, η «κουτσή πάπια» μοιάζει όμως με θυμωμένη, πληγωμένη αρκούδα που στο κάτω – κάτω δεν έχει τίποτε να χάσει.

Ο Aμερικανός πρόεδρος δεν έχει δικαίωμα για δεύτερη θητεία, δεν τον ενδιαφέρει να είναι δημοφιλής, δεν θα αντιδράσει θέλοντας να χαϊδέψει τους Αμερικανούς ψηφοφόρους.

Κι ενδεχομένως να μην τον ενδιαφέρει αν θα αφήσει πίσω του καμένη γη για τους Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι σε δύο χρόνια θα διεκδικήσουν ξανά τη θέση του Potus στον Λευκό Οίκο.

Είτε με τον Βανς, είτε με τον Ρούμπιο είτε με κάποιο άλλο «αστέρι» του συντηρητικού κόμματος, οι Ρεπουμπλικάνοι δεν θα ποντάρουν στην καταστροφική θητεία Τραμπ, αλλά στους συσχετισμούς που θα υπάρχουν εκείνη τη χρονική στιγμή.

Και βεβαίως θα πρέπει να περιμένουμε και ποιον θα έχουν υποψήφιο οι Δημοκρατικοί. Διότι τις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ τις κερδίζει το πρόσωπο, το πόσο χαρισματικό είναι και πώς «πουλάει» στον αμερικανικό λαό.

Πιο επικίνδυνος;

Ο Ντόναλντ Τραμπ, λοιπόν, ο απρόβλεπτος παγκόσμιος παίκτης μπορεί να γίνει ακόμη πιο επικίνδυνος τώρα που βλέπει ότι οι ίδιοι ψηφοφόροι που τον αποθέωναν, τώρα τον «μαυρίζουν».

Και θα πρέπει να βρει διαφορετικούς τρόπους για να ολοκληρώσει τη θητεία του στον Λευκό Οίκο. Όχι με το να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς για να περνάει νόμους.

Αυτό του είναι παντελώς αδιάφορο. Αλλωστε στα δύο αυτά χρόνια έχει περάσει μόνο έναν νόμο. Κυβερνά με Προεδρικά Διατάγματα.

Κυβερνά με κολλητούς και φίλους, κάνει business δισεκατομμυρίων, οι εταιρείες του πλουτίζουν χωρίς να ρωτάνε κανέναν.

Η βασική στόχευσή του, λοιπόν, θα είναι η εξωτερική πολιτική. Κι εκεί πολύ φοβάμαι ότι έχουμε μπλέξει πολύ άσχημα.

Αυτή τη στιγμή ο κόσμος είναι παντελώς ασταθής επειδή ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε έναν αναίτιο πόλεμο στο Ιράν και δείχνει αδύναμος να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Τουναντίον. Δεν πιέζει τον Πούτιν αλλά κλείνει συμφωνίες μαζί του «αδειάζοντας» τη Δύση.

Και ταυτόχρονα στο Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπος με μια κατάσταση που ο ίδιος δημιούργησε. Ούτε οι μουλάδες έφυγαν από την εξουσία, ούτε ελέγχει τα πετρέλαια της περιοχής και το Στενό του Ορμούζ, ούτε έχει προχωρήσει σε μια θεαματική επίδειξη δύναμης.

Κι εδώ είναι το κλειδί. Ο θυμωμένος και πληγωμένος Τραμπ θα ρίξει το βάρος του στο Ιράν με μια γενικευμένη πολεμική σύρραξη;

Με τη χρήση πιο ισχυρών όπλων που θα διαλύσουν τη χώρα; Με έναν πιο σκληρό, αιματοβαμμένο πόλεμο προκειμένου και επίδειξη δύναμης να κάνει και να βγει από το αδιέξοδο που έχει περιέλθει;

Κι αν όντως ισχύει αυτό που λένε από το πρωί διεθνείς αναλύσεις, ότι ο Τραμπ θέλει να πάρει τη ρεβάνς με μια επίθεση άνευ προηγουμένου στο Ιράν, τότε τι μας περιμένει όλους;

Αν τώρα η παγκόσμια ενεργειακή κρίση σαρώνει όλες τις χώρες, απειλεί με κατάρρευση μεγάλες και μικρές οικονομίες και με πλήρη διάλυση των κοινωνικών πολιτικών στήριξης των ευάλωτων πολιτών, τι μπορεί να περιμένουμε με έναν γενικευμένο πόλεμο;

Το τονίζω ξανά: Ο Τραμπ δεν έχει να χάσει τίποτε από εδώ και πέρα. Την υστεροφημία του θέλει να φτιάξει, κι αυτό πιστεύει ότι μπορεί να το κάνει συνεχίζοντας την αλλοπρόσαλλη εξωτερική πολιτική του.

Πόσο πολύ θα ήθελε να γραφτεί στην Ιστορία ως ο πρόεδρος των ΗΠΑ που διέλυσε το καθεστώς των μουλάδων κι ελέγχει τις πλούσιες πετρελαϊκές πηγές της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Ακόμη και σε βάρος όλου του πλανήτη…

Τι θα αλλάξει για την Ελλάδα

Η ήττα Τραμπ μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες και για τα εθνικά μας θέματα; Είναι μια κρίσιμη ερώτηση που δεν μπορεί να απαντηθεί ελαφρά τη καρδία.

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, η οικονομία, η ενεργειακή ασφάλεια της χώρας μας είναι μείζονα ζητήματα που ασφαλώς και μπορούν να επηρεαστούν από τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ.

Όμως, δεν πρέπει να περιμένουμε θεαματικές αλλαγές, ούτε να πέσουμε στην παγίδα ότι οι Δημοκρατικοί είναι πιο… φιλέλληνες ενώ ο Τραμπ πιο… φίλος του Ερτογάν. Είπαμε, μπορεί ο πλανητάρχης να περιορίζεται στα εσωτερικά ζητήματα έχοντας χάσει τον έλεγχο στα δύο σώματα του Κογκρέσου, αλλά η εξωτερική πολιτική είναι κάτι διαφορετικό και δεν μπορεί να υπάρξει αυτομάτως θεματική αλλαγή της.

Η Αθήνα έχει επενδύσει στη στρατηγική συνεργασία με την Ουάσιγκτον, επιδιώκοντας να ενισχύσει τον ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Και θα πρέπει με νηφαλιότητα να αναλύσει τα νέα δεδομένα.

Το πρώτο κρίσιμο ζήτημα αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών μπορεί να ασκήσει μεγαλύτερη επιρροή στην αμερικανική πολιτική απέναντι στην Τουρκία, ιδιαίτερα σε θέματα εξοπλισμών, των F-35, της περιφερειακής ασφάλειας και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου.

Αυτό, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αναγκαστικά ευνοϊκότερη στάση των ΗΠΑ απέναντι στις ελληνικές θέσεις. Ο Τραμπ διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες στην εξωτερική πολιτική και τη δυνατότητα απευθείας διαπραγματεύσεων με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Επομένως, η Αθήνα θα χρειαστεί να ενισχύσει τις επαφές της τόσο με τον Λευκό Οίκο όσο και με τη νέα ηγεσία του Κογκρέσου.

Ένα δεύτερο πεδίο αφορά την οικονομία και την ενέργεια. Η ενίσχυση των Δημοκρατικών μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερο κοινοβουλευτικό έλεγχο των εμπορικών πολιτικών και των δημοσιονομικών επιλογών της κυβέρνησης Τραμπ. Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές έχουν σημασία λόγω των επιπτώσεων που μπορεί να έχουν οι αμερικανικοί δασμοί στο ευρωπαϊκό εμπόριο, αλλά και λόγω της αυξημένης σημασίας των ενεργειακών διαδρομών της Ανατολικής Μεσογείου.

Όμως, δεν θα πρέπει να περιμένουμε κι εδώ κάποια θεαματική ανατροπή ως προς τη γραμμή των ΗΠΑ στο θέμα π.χ. του Κάθετου Διαδρόμου ή της προσπάθειας κάποιων λόμπι στην Ουάσιγκτον να προωθήσουν εναλλακτικές διαδρομές ενέργειας μέσω Τουρκίας. Οι ισορροπίες ήταν και παραμένουν εύθραυστες.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Ενδεχόμενη αλλαγή στην αμερικανική προσέγγιση απέναντι στο Ιράν θα μπορούσε να επηρεάσει τις διεθνείς τιμές πετρελαίου, τη ναυσιπλοΐα και τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Πρόκειται για εξελίξεις με άμεσο ενδιαφέρον για την ελληνική ναυτιλία, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Παράλληλα, η εκλογική ανατροπή στις ΗΠΑ επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τις σχέσεις Ουάσιγκτον και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα ισχυρότερο Δημοκρατικό Κογκρέσο ενδέχεται να επιδιώξει μεγαλύτερο έλεγχο των επιλογών της αμερικανικής κυβέρνησης σε ζητήματα όπως το ΝΑΤΟ, η Ουκρανία και οι εμπορικές σχέσεις με την Ευρώπη. Δεν μπορεί, όμως, να θεωρείται δεδομένη η επιστροφή στο προηγούμενο μοντέλο διατλαντικής συνεργασίας.

Στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, η ήττα Τραμπ ενδέχεται επίσης να επηρεάσει τη συζήτηση για τον προσανατολισμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Η κυβέρνηση θα κληθεί να διατηρήσει ισχυρούς διαύλους επικοινωνίας με την αμερικανική προεδρία, διευρύνοντας ταυτόχρονα τις σχέσεις της με το Κογκρέσο και τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα.

Κοντολογίς, για την Αθήνα, το ζητούμενο δεν είναι ποιο κόμμα ελέγχει το Κογκρέσο, αλλά πώς θα εξασφαλίσει ότι η στρατηγική σχέση Ελλάδας και ΗΠΑ θα διατηρήσει τη δυναμική της, ανεξάρτητα από τις εσωτερικές πολιτικές ανακατατάξεις στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Διαβάστε επίσης:

Θριάμβευσαν οι Δημοκρατικοί στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ: Κατέκτησαν Βουλή και Γερουσία – Τεράστιο πλήγμα για τον Τραμπ

Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Αυτοί είναι οι Ελληναμερικανοί που εκλέγονται στο Κογκρέσο

«Οι Αμερικάνοι είπαν όχι στον πόλεμο» – Πώς είδε η Τεχεράνη τα εκλογικά αποτελέσματα στις ΗΠΑ