Ένας Βαν Γκογκ για 180 εκατομμύρια δολάρια και μια συλλογή για 450 – Μια δημοπρασία που ζαλίζει

Για δεκαετίες η συλλογή Μπλακιέρ –Αριέτα φυλασσόταν «κλειδωμένη» σ΄ένα οικογενειακό κτήμα έξω από το Μπουένος Άιρες της Αργεντινής. Και δικαιολογημένα καθώς περιελάμβανε μια τεράστια συλλογή ευρωπαϊκής και λατινοαμερικανικής τέχνης με πίνακες που θεωρούνται μουσειακοί και δύσκολα βρίσκονται πλέον σε ιδιωτικές συλλογές ενώ σπανίως ή ποτέ εμφανίζονται στο κοινό.

Βίνσεντ βαν Γκογκ, Πολ Σεζάν, Κλοντ Μονέ, Εντγκάρ Ντεγκά, Πιερ-Ογκύστ Ρενουάρ, Πολ Γκογκέν, για να αναφερθούν μερικά από τα ονόματα των σπουδαιότερων ζωγράφων του κόσμου, βρίσκονταν σ΄αυτήν την συλλογή. Τώρα όμως, έφθασε η ώρα της αποκάλυψης, καθώς δώδεκα κομμάτια της, αριστουργήματα του ιμπρεσιονισμού και του μοντερνισμού παίρνουν το δρόμο προς την σάλα δημοπρασιών του Sotheby’s της Νέας Υόρκης, προκειμένου να προσφερθούν σε πώληση στις 18 Νοεμβρίου.

Ήδη μάλιστα, πέντε από αυτά εκτίθενται στο Λονδίνο, καθώς ο οίκος ξεκινά μια διεθνή περιοδεία παρουσίασης αυτού του εκπληκτικού συνόλου που συγκέντρωσε η κληρονόμος της αργεντινής βιομηχανίας ζάχαρης Νέλι Αριέτα ντε Μπλακιέρ και ο σύζυγός της, Κάρολος Πέδρο Μπλακιέρ.

Περί τα 450 εκατομμύρια δολάρια αναμένεται να πιάσουν αυτοί οι πίνακες, με την κούρσα να οδηγεί αδιαμφισβήτητα ο Βαν Γκογκ με τον πίνακα «Καστανιά με ροζ και λευκά άνθη» (1890) που εκτιμάται στα 180 εκατομμύρια δολάρια, ενώ ακολουθεί ο «Αρλεκίνος» (1888–90) του Σεζάν στα 120 εκατομμύρια δολάρια. Και οι δύο θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα τρέχοντα ρεκόρ δημοπρασιών των καλλιτεχνών.

Κρυμμένα για πάνω από μισό αιώνα

Οι Μπλακιέρ δημιούργησαν το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής τους, τη δεκαετία του 1970, όταν ακόμη –όσο κι αν σήμερα φαίνεται απίστευτο- πίνακες αυτού του επιπέδου μπορούσαν να αγοραστούν από εμπόρους του Λονδίνου αντί, μέσω ενός πολέμου προσφορών σε δημοπρασίες. Επτά από τους δώδεκα πίνακες έτσι, είχαν αγοραστεί από την γκαλερί Λεφέβρ στην οδό Μπρούτον, όταν το ζευγάρι των Αργεντινών επισκεπτόταν το Λονδίνο, σχεδόν κάθε χρόνο, αναζητώντας έργα τέχνης. Λειτουργούν έτσι, ως μια χρονοκάψουλα εκείνης της χρυσής εποχής, που δεν έχει επαναληφθεί.

Προστάτης των τεχνών και πρόεδρος των Φίλων του Εθνικού Μουσείου Καλών Τεχνών της Αργεντινής η Μαρία Ελένα -Νέλι- Αριέτα ντε Μπλακιέρ ήταν η μοναδική κληρονόμος της εταιρείας Ledesma, γίγαντα ζάχαρης στην Αργεντινή, όταν παντρεύτηκε τον Κάρλος Πέδρο Μπλακιέρ το 1951, ο οποίος και ανέλαβε την επιχείρηση. Η ίδια είχε χαρακτηρισθεί το 1995 από τους New York Times ως κάτοχος ης «μεγαλύτερης ιδιωτικής συλλογής έργων τέχνης της Αργεντινής», μια συλλογή πάντως, που πολύ περιστασιακά και επιλεγμένα έδειχνε σε επισκέπτες του κτήματός της, συλλέκτες και διευθυντές μουσείων.

Κατηγορίες και διαμάχες

Ο Μπλακιέρ ωστόσο, κατηγορήθηκε το 2012 για συμμετοχή σε απαγωγές κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας της Αργεντινής το 1976, και συγκεκριμένα ότι «ήταν ο κύριος συμμετέχων σε 29 υποθέσεις παράνομης κράτησης» όταν η αστυνομία χρησιμοποίησε διακοπές ρεύματος για να απαγάγει αριστερούς ακτιβιστές, 30 εκ των οποίων αγνοούνται ακόμη. Ο ίδιος πάντως αρνήθηκε τις κατηγορίες και πέθανε το 2023 χωρίς να έχει δικαστεί. Η Νέλι- Αριέτα ντε Μπλακιέρ, πέθανε το 2020 αλλά το ζευγάρι είχε χωρίσει από δεκαετίες.

Η διαμάχη εξάλλου, με τους αργεντινούς τελωνειακούς υπαλλήλους σχετικά με την εξαγωγή των δώδεκα πινάκων ζωγραφικής από τη συλλογή στο Λουξεμβούργο, το 2023 επιλύθηκε μόλις φέτος, σύμφωνα με τον οίκο Sotheby’s, ανοίγοντας προφανώς έτσι, το δρόμο για τη δημοπρασία. Προηγήθηκε όμως, μεγάλος ανταγωνισμός μεταξύ των οίκων δημοπρασιών, κάτι που δεν ήταν έκπληξη δεδομένης της αξίας της συλλογής.

Τα αριστουργήματα

Ζωγραφισμένος στο Οβέρ-συρ-Ουάζ, μια πόλη λίγο έξω από το Παρίσι, τον Μάιο του 1890, τους τελευταίους μήνες της ζωής του καλλιτέχνη, ο πίνακας του Βαν Γκογκ με την καστανιά είναι ένα από τα λίγα σημαντικά παραδείγματα που εξακολουθούν να βρίσκονται σε χέρια ιδιωτών. Η βαριά κατεργασμένη επιφάνειά του με την ανθισμένη καστανιά που σχηματίζεται με έντονες πινελιές πράσινου, μπλε και κίτρινου, ανήκει στην έντονη έκρηξη δημιουργικότητας του ζωγράφου που ακολούθησε την άφιξη του στο Οβέρ-συρ-Ουάζ. Όσο για την τελευταία δημόσια παρουσίασή του είχε γίνει το 1964 στο Γκουγκενχάιμ της Νέας Υόρκης.

Από τα σημαντικότερα έργα της συλλογής εξάλλου, ο «Αρλεκίνος» του Σεζάν με μοντέλο τον έφηβο γιο του καλλιτέχνη που φοράει την κλασική στολή με τους κόκκινους και μαύρους ρόμβους και το λευκό καπέλο χαρακτηρίζεται ως ένας προάγγελος του μοντερνισμού του 20ού αιώνα. Το έργο δεν έχει εκτεθεί δημόσια από το 1975, ενώ παλαιότερα ανήκε στην οικογένεια Ρότσιλντ, κοσμώντας για περίπου δύο δεκαετίες το Merton Hall στο Κέιμπριτζ.

Ακόμη, δημοπρατούνται μεταξύ άλλων το «Νεαρό κορίτσι σε βάρκα» (1877) του Ρενουάρ με εκτίμηση από 25 έως 35 εκατ. δολάρια. «Η πλατεία του Τεάτρ Φρανσέζ και της Λεωφόρου της ΄Οπερας, Απογευματινός ήλιος το χειμώνα» (1898) του Πισαρό με εκτίμηση από 30 έως 40 εκατ. δολάρια. Το έργο του Ντεγκά «Πριν από τον αγώνα», (περίπου 1893) για 20 έως 30 εκατ. δολάρια. Τα «Λουλούδια σε κούπα» (περίπου 1899–1901) του Γκογκέν με εκτίμηση 10 έως 15 εκατ. δολάρια και «Ο Κήπος του Κεραμεικού» (1876) του Μονέ για 15 έως 20 εκατ. δολάρια.

Μετά το Λονδίνο πάντως, η συλλογή ταξιδεύει στην Ταϊπέι, το Χονγκ Κονγκ και το Παρίσι πριν από την πώληση στη Νέα Υόρκη.

Διαβάστε επίσης:

«Βλάσης Φρυσίρας – Διπλό Πορτρέτο: Ο Συλλέκτης, ο Ζωγράφος»

Μενδώνη: Στόχος εθνικής σημασίας η ένταξη της Νικόπολης στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

Από την Αλάσκα ως το Μεξικό ένα ζωγραφικό ταξίδι αυτογνωσίας