LNG, πετρέλαιο: Ανάσα για ένα χρόνο στους ευρωπαίους εισαγωγείς δίνει η αναβολή Γιόρκενσεν στον Κανονισμό Μεθανίου

Αναβάλλεται για ένα χρόνο η έναρξη ισχύος του Κανονισμού για το Μεθάνιο, που θα ξεκινούσε 1/1/2027, μετά από πιέσεις των κρατών μελών και του κλάδου κα προειδοποιήσεις για το πρόβλημα που θα δημιουργούσε στην ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης, με πετρέλαιο και φυσικό αέριο,  εν όψει ενός δύσκολου χειμώνα.

Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν δήλωσε σήμερα, σε συνέντευξή του, ότι η Ένωση θα μπορούσε να αναβάλει την εφαρμογή των κανόνων έως το 2028 και έτσι η Ευρωπαϊκή Ένωση άνοιξε τον δρόμο ώστε οι εισαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου να λάβουν έναν επιπλέον χρόνο προετοιμασίας για τους κανόνες της Ένωσης σχετικά με την υποβολή στοιχείων για τις εκπομπές μεθανίου, σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια εν μέσω των διαταραχών που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν.

Ο Γιόργκενσεν δεν διευκρίνισε πότε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να καταθέσει πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού για το μεθάνιο ούτε με ποιον ακριβώς τρόπο θα διατυπωθούν οι ενδεχόμενες αλλαγές. Οι σχετικοί κανόνες αναμένεται να συζητηθούν από τους υπουργούς Ενέργειας στο περιθώριο της άτυπης συνόδου τους στο Δουβλίνο την επόμενη εβδομάδα.

Ωστόσο, οι όποιες υποχρεώσεις, αναβάλλονται για ένα χρόνο και από το επόμενο έτος, δηλαδή από 1/12028, οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων στην ΕΕ θα πρέπει να συμμορφώνονται με κανόνες παρακολούθησης και υποβολής στοιχείων, οι οποίοι έχουν σχεδιαστεί με στόχο τη μείωση των εκπομπών μεθανίου.

Υπενθυμίζεται ότι η IOGP Europe και ακόμη 20 ευρωπαϊκές, εθνικές και διεθνείς ενώσεις της αγοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου είχαν ζητήσει τριετή αναβολή των βασικών υποχρεώσεων του ευρωπαϊκού Κανονισμού για το Μεθάνιο που αφορούν τις εισαγωγές φυσικού αερίου, LNG και αργού πετρελαίου. Οι φορείς είχαν προειδοποιήσει ότι η εφαρμογή των νέων απαιτήσεων από την 1η Ιανουαρίου 2027, χωρίς να έχουν προηγουμένως δημιουργηθεί οι αναγκαίοι μηχανισμοί πιστοποίησης, διαπίστευσης και ανεξάρτητης επαλήθευσης, θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και να ασκήσει πρόσθετες πιέσεις στις τιμές.

Τα προβλήματα είχαν ήδη αρχίσει να φαίνονται στην ευρωπαϊκή αγορά, αφού οι εισαγωγείς πετρελαίου και LNG μπροστά  στη νομική υποχρέωση συμμόρφωσης χωρίς να διαθέτουν σε όλες τις περιπτώσεις τα μέσα για να την αποδείξουν, δεν έκλειναν συμβόλαια για το νέο έτος, την περίοδο αυτή, όπως κάνουν κάθε χρόνο.

Και η στάση αυτή, να μην προχωρούν σε  σημαντικές εμπορικές αποφάσεις  σήμερα για τις προμήθειες του 2027, θα μπορούσε να οδηγήσει σε έλλειψη επάρκειας και υψηλές τιμές από το νέο έτος. Γιατί αν οι εισαγωγείς  έκριναν ότι για τα  μακροχρόνια συμβόλαια πετρελαίου και φυσικου αερίου  δεν μπορούν να αποδείξουν ότι πληρούν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις, για να αποφύσουν τον νομικό κίνδυνο, και σε περιβάλλον μεγάλης ζήτησης θα επέλεγαν να τροφοδοτήσουν άλλες αγορές εκτός Ευρώπης. Εάν η διάθεση LNG και πετρελαίου στην ΕΕ συνεπάγεται μεγαλύτερο κανονιστικό και νομικό κίνδυνο για τους προμηθευτές  απλά η Ευρώπη θα έμενε χωρίς αυτές τις ποσότητες.

Το πρόβλημα με το μεθάνιο

Το μεθάνιο είναι ένα ιδιαίτερα ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου, καθώς κατά τα πρώτα 20 χρόνια παραμονής του στην ατμόσφαιρα παγιδεύει περίπου 80 φορές περισσότερη θερμότητα από το διοξείδιο του άνθρακα. Από το 2030, οι εισαγωγές που υπερβαίνουν ένα συγκεκριμένο όριο έντασης εκπομπών μεθανίου θα μπορούσαν να αντιμετωπίζουν κυρώσεις. Με βάση το ισχύον πλαίσιο, οι εταιρείες θα μπορούσαν να τιμωρούνται με πρόστιμα που φθάνουν έως και το 20% του ετήσιου κύκλου εργασιών τους.

Οι νέοι κανονισμοί έχουν δεχθεί έντονη κριτική από εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι οποίες υποστηρίζουν ότι ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του εφοδιασμού. Υπό την πίεση περίπου δώδεκα κυβερνήσεων και σημαντικών χωρών εξαγωγής, με επικεφαλής τις ΗΠΑ, η ΕΕ είχε ήδη νωρίτερα φέτος μετριάσει τη στάση της, προτείνοντας τριετή αναβολή στην επιβολή κυρώσεων για μη συμμόρφωση.

Ωστόσο, τόσο η βιομηχανία όσο και τα κράτη-μέλη εξακολούθησαν να προειδοποιούν ότι η κίνηση αυτή δεν επαρκεί ώστε να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη νομική σαφήνεια. Ο Γιόργκενσεν δήλωσε την Παρασκευή ότι η τελευταία του πρωτοβουλία αποτελεί απάντηση σε αυτές ακριβώς τις ενστάσεις.

«Έχω δώσει εντολή στις υπηρεσίες μου να εξετάσουν τις δυνατότητες αναβολής κατά ένα έτος του σκέλους της νομοθεσίας που αφορά τις εισαγωγές», δήλωσε στο Bloomberg News. «Αυτό θα δώσει στους παράγοντες της αγοράς τον χρόνο να διασφαλίσουν ότι μπορούν πράγματι να εφαρμόσουν τους νέους κανόνες χωρίς να πληγούν η ασφάλεια του εφοδιασμού μας και οι τιμές».

Μέχρι σήμερα, η Κομισιόν αντιστεκόταν στις πιέσεις για τροποποίηση του κανονισμού, υποστηρίζοντας ότι μια σύσταση να μην επιβάλλονται κυρώσεις κατά την περίοδο 2027-2029 θα αποτελούσε επαρκώς ισχυρή νομική λύση για να κατευνάσει τις ανησυχίες της ενεργειακής βιομηχανίας. Οι πιέσεις εντάθηκαν στις αρχές του μήνα, όταν ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν απέστειλε επιστολή στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προτείνοντας αναβολή των απαιτήσεων κατά ένα έτος.

«Πλησιάζουμε σε έναν δυνητικά πολύ δύσκολο χειμώνα, με δεδομένη την αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και, κατά συνέπεια, τις πολύ υψηλές τιμές ενέργειας», δήλωσε ο Γιόργκενσεν. «Δεν πιστεύω ότι μπορούμε να μπούμε σε αυτόν τον χειμώνα χωρίς να γνωρίζουμε ότι έχουμε κάνει ό,τι μπορούμε για να δημιουργήσουμε συνθήκες βεβαιότητας και να είμαστε σίγουροι ότι έχουμε τουλάχιστον εξαντλήσει τις δυνατότητές μας για να περιορίσουμε ορισμένες από τις αρνητικές συνέπειες που μπορεί να πλήξουν εμάς, τους πολίτες μας και τις επιχειρήσεις μας».

Η βιομηχανία έχει επανειλημμένως υποστηρίξει ότι οι συστάσεις της ΕΕ δεν είναι αρκετές και ότι οι εισαγωγείς κινδυνεύουν να βρεθούν σε κατάσταση μη συμμόρφωσης. Οι ΗΠΑ, οι οποίες έχουν εξελιχθεί στον μεγαλύτερο προμηθευτή LNG της Ευρώπης, έχουν προειδοποιήσει ότι οι ποσότητες παραγωγής τους θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε άλλες αγορές εάν η ΕΕ αρνηθεί να χαλαρώσει τους κανονισμούς.

Η τελευταία από μια σειρά σχετικών προειδοποιήσεων της βιομηχανίας ήρθε την Πέμπτη, όταν η Repsol SA δήλωσε ότι περίπου το 90% των προμηθειών της σε αργό πετρέλαιο θα παραβίαζε την ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς οι προμηθευτές δεν συμφωνούν να παρέχουν τις πληροφορίες που απαιτούνται βάσει του κανονισμού για το μεθάνιο.

«Είναι σημαντικό για μένα να ξεκαθαρίσω ότι δεν υποχωρούμε ως προς τις φιλοδοξίες μας», δήλωσε ο Γιόργκενσεν. «Το μεθάνιο παραμένει στον πυρήνα της μάχης μας κατά της κλιματικής αλλαγής και θέλουμε να συνεχίσουμε να είμαστε παγκόσμιοι ηγέτες σε αυτόν τον τομέα. Οι φιλοδοξίες μας παραμένουν επίσης οι υψηλότερες στον κόσμο».

Τι προβλέπει ο Κανονισμός για το μεθάνιο  

Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για το Μεθάνιο, Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1787, δημιουργεί ένα σταδιακά αυστηρότερο σύστημα για τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων στην ΕΕ.

Το πρώτο κρίσιμο ορόσημο ήταν η 1η Ιανουαρίου 2027 αλλά πλέον μετατοπίζεται για 1/1/2028.

Σύμφωνα με το άρθρο 28(1), από την ημερομηνία αυτή οι εισαγωγείς πρέπει να αποδεικνύουν ότι οι συμβάσεις προμήθειας που συνάφθηκαν ή ανανεώθηκαν από τις 4 Αυγούστου 2024 και μετά αφορούν αργό πετρέλαιο, φυσικό αέριο ή άνθρακα που παράγεται υπό μέτρα παρακολούθησης, αναφοράς και επαλήθευσης των εκπομπών μεθανίου – MRV ισοδύναμα με αυτά που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος, σύμφωνα με τις ενώσεις των  είναι να δημιουργηθεί από τις αρχές του 2027 μια κατάσταση κατά την οποία οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα έχουν νομική υποχρέωση συμμόρφωσης χωρίς να διαθέτουν σε όλες τις περιπτώσεις τα μέσα για να την αποδείξουν.

Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει ήδη τις εμπορικές αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα για τις προμήθειες του 2027. Οι εισαγωγείς πρέπει να αποφασίσουν εάν θα υπογράψουν μακροχρόνια συμβόλαια για ποσότητες που ενδεχομένως δεν θα μπορούν αργότερα να αποδείξουν ότι πληρούν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το LNG, καθώς πρόκειται για μια παγκόσμια και ευέλικτη αγορά. Πολλά φορτία μπορούν να επιλέξουν να μην κατευθυνθούν στην Ευρώπη αλλά να προτιμήσουν την Ασία ανάλογα με τις τιμές και τους εμπορικούς όρους. Εάν η διάθεση LNG στην ΕΕ συνεπάγεται μεγαλύτερο κανονιστικό και νομικό κίνδυνο για τους προμηθευτές και τους εισαγωγείς, οι ενώσεις φοβούνται ότι μέρος των διαθέσιμων ποσοτήτων θα μπορούσε να αναζητήσει άλλους προορισμούς.

Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη για την Ευρώπη, η οποία μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών αγωγών έχει αυξήσει σημαντικά την εξάρτησή της από την παγκόσμια αγορά LNG. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ότι η μετατόπιση από το ρωσικό αέριο αγωγών προς το LNG έχει συνδέσει στενότερα την ευρωπαϊκή αγορά με τις διεθνείς συνθήκες προσφοράς και ζήτησης, αυξάνοντας παράλληλα τη μεταβλητότητα των τιμών.

Η επόμενη φάση  θα άρχιζε  στις 5 Αυγούστου 2028 και θα μετατοπιστεί με την τροποίηση του Κανονισμού. Βάσει του άρθρου 29(1), οι εισαγωγείς θα πρέπει να αναφέρουν κάθε χρόνο την ένταση μεθανίου που συνδέεται με την παραγωγή του φυσικού αερίου, του πετρελαίου και του άνθρακα που διαθέτουν στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ακολουθεί από το 2030 ( και πλέον και αυτή η ημερομηνία αναμένεται να μετατοπιστεί) η αυστηρότερη φάση, όταν για τις σχετικές νέες ή ανανεωμένες συμβάσεις θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι η ένταση μεθανίου βρίσκεται κάτω από τις μέγιστες τιμές που θα καθορίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Τι υποστήριζαν οι Ενώσεις

Οι ενώσεις υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα βρίσκεται ακριβώς στη μετάβαση προς αυτό το σύστημα. Οι δύο συστάσεις που εξέδωσε η Κομισιόν στις 20 Ιουλίου για τις κυρώσεις και τις εθελοντικές λύσεις συμμόρφωσης αναγνωρίζουν, κατά την άποψή τους, το κενό εφαρμογής, χωρίς όμως να το κλείνουν.

Γι’ αυτό ζητούν η τριετής αναβολή να γίνει με δεσμευτική ευρωπαϊκή νομοθετική πράξη και όχι μέσω μη δεσμευτικών συστάσεων προς τα κράτη-μέλη. Προειδοποιούν ότι διαφορετικά υπάρχει και κίνδυνος κατακερματισμού της ενιαίας αγοράς, εάν κάθε χώρα εφαρμόσει διαφορετικά τις συστάσεις και τις κυρώσεις.

Η κοινή παρέμβαση συνυπογράφεται από 21 οργανώσεις και κλαδικούς φορείς της ευρωπαϊκής και διεθνούς αγοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου: AICE, API, Assocostieri, BDEW, BVEG, Center for LNG, Element NL, en2x, Energy Traders Europe, Eurogas, France Gaz, FuelsEurope, Gas- und Wasserstoffwirtschaft, IOGP, Offshore Energies UK (OEUK), Offshore Norge, Proxigas, SAPPO, Sedigas, UNEM και U.S. Chamber of Commerce. Μέσω των οργανώσεων αυτών εκπροσωπούνται και σημαντικές ελληνικές ενεργειακές εταιρείες.

Στην Energy Traders Europe περιλαμβάνονται σήμερα ως μέλη η ΔΕΠΑ Εμπορίας, η ΔΕΗ και η Metlen International Trading Company, με τις δύο πρώτες ως τακτικά μέλη και τη Metlen ως associate member. Στη FuelsEurope συμμετέχουν οι δύο μεγάλοι ελληνικοί όμιλοι διύλισης, HELLENiQ ENERGY και Motor Oil.