Ντόναλντ Τραμπ στον ΟΗΕ: Πόλεμος στο Ιράν, επαφές με τον Κόλπο και συμφωνία για τη Γροιλανδία – Υπό δοκιμασία η αμερικανική ισχύς

Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να μιλήσει, απόψε, στις 17:00 ώρα Ελλάδος,  στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς κρίσεις πληθαίνουν και τα περιθώρια διπλωματικής συνεννόησης στενεύουν.

Οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία συνεχίζονται,  οι υψηλές τιμές της ενέργειας πιέζουν τις οικονομίες, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική αλλαγή θέτουν νέες προκλήσεις για τις κυβερνήσεις.

Την ίδια ώρα, οι θεσμοί στους οποίους στηρίχθηκε η μεταπολεμική διεθνής τάξη δυσκολεύονται να ανταποκριθούν. Η ετήσια συνάντηση των ηγετών στη Νέα Υόρκη πραγματοποιείται μέσα σε κλίμα αμφισβήτησης για την αποτελεσματικότητα του ΟΗΕ. Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το CNN, αμφιβολίες προκαλεί πλέον και ο ρόλος των ΗΠΑ: της δύναμης που επί δεκαετίες αποτελούσε βασικό στήριγμα αυτού του συστήματος.

«Η Αμερική έχει αλλάξει»

Η ομιλία του Τραμπ την Τρίτη έρχεται σε μια δύσκολη στιγμή για τον ίδιο. Ο πόλεμος στο Ιράν διαρκεί πολύ περισσότερο από όσο είχε αφήσει να εννοηθεί, ενώ η δημοτικότητά του υποχωρεί ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ. Δημοσκόπηση Reuters/Ipsos κατέγραψε το ποσοστό αποδοχής του στο 32%, το χαμηλότερο της θητείας του.

Σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ σκοπεύει να παρουσιάσει τη χρήση της αμερικανικής ισχύος ως μέσο αναδιαμόρφωσης της διεθνούς σκηνής προς όφελος των ΗΠΑ. Αναμένεται επίσης να υπερασπιστεί την αμερικανική κυριαρχία απέναντι σε παρεμβάσεις που η κυβέρνησή του αποδίδει στον ΟΗΕ και σε άλλους διεθνείς οργανισμούς. Ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, ανέφερε ότι ο πρόεδρος θα μιλήσει για την αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν και για την πορεία εφαρμογής του ειρηνευτικού σχεδίου στη Γάζα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, ωστόσο, αναμένεται να παρουσιάσει μια διαφορετική εικόνα: εκείνη μιας χώρας ισχυρότερης και περισσότερο σεβαστής στη διεθνή σκηνή. Ο ίδιος έχει υποστηρίξει ότι οι ηγέτες άλλων χωρών αντιμετωπίζουν πλέον τις ΗΠΑ με μεγαλύτερο σεβασμό.

Η εκτίμηση αυτή δεν συμμερίζεται από όλους τους συμμάχους της Ουάσινγκτον. Στον Καναδά και στην Ευρώπη εντείνεται η συζήτηση για την ανάγκη μεγαλύτερης αυτονομίας στην άμυνα και την οικονομία, καθώς η εμπιστοσύνη στην αμερικανική πολιτική έχει κλονιστεί. «Η Αμερική έχει αλλάξει», είχε δηλώσει τον Αύγουστο ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνι, περιγράφοντας τη μεταβολή στις σχέσεις της χώρας του με τις ΗΠΑ.

Κατά την ανάλυση του CNN, η αντίθεση ανάμεσα στη ρητορική ισχύος του Τραμπ και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ουάσινγκτον είναι ιδιαίτερα εμφανής στο Ιράν. Παρά τα αμερικανικά πλήγματα, η σύγκρουση συνεχίζεται και η Τεχεράνη διατηρεί τη δυνατότητα να επηρεάζει την ασφάλεια και την ενεργειακή τροφοδοσία της περιοχής. Ένας πόλεμος που παρουσιάστηκε ως σύντομος πλησιάζει πλέον τους επτά μήνες.

Από το «Πρώτα η Αμερική» στις δοκιμασίες της δεύτερης θητείας

Στην πρώτη του ομιλία στη Γενική Συνέλευση, το 2017, ο Τραμπ είχε διακηρύξει ότι ως πρόεδρος θα έβαζε πάντοτε την Αμερική πρώτη, όπως θα έπρεπε, κατά την άποψή του, να κάνουν και οι υπόλοιποι ηγέτες για τις χώρες τους. Η δεύτερη θητεία του έδωσε πολύ πιο απτή μορφή σε αυτή την αντίληψη για την εξωτερική πολιτική.

Οι συγκρούσεις με παραδοσιακούς συμμάχους, οι δασμοί και οι απειλές για τη Γροιλανδία έχουν επιβαρύνει τις διατλαντικές σχέσεις. Παράλληλα, ο Τραμπ επιδιώκει επαφές με τον Σι Τζινπίνγκ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν, δίνοντας προτεραιότητα στις απευθείας συνεννοήσεις μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.

Στη Βενεζουέλα, η αμερικανική επιχείρηση που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο άνοιξε τον δρόμο για στενή συνεργασία της Ουάσινγκτον με την προσωρινή πρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες. Στο ενεργειακό πεδίο, συμφωνία που έχει προκαλέσει αντιδράσεις προβλέπει παραχώρηση διάρκειας 100 ετών σε ιδιωτική εταιρεία για την εκμετάλλευση 17 πετρελαϊκών πεδίων.

Η εξέλιξη στη Βενεζουέλα ενίσχυσε την εικόνα μιας αμερικανικής ηγεσίας πρόθυμης να χρησιμοποιήσει αποφασιστικά την ισχύ της. Το Ιράν, όμως, ανέδειξε τα όρια αυτής της προσέγγισης. Σύμφωνα με το CNN, ο Τραμπ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με μια σύγκρουση από την οποία δεν διακρίνεται εύκολη στρατιωτική ή πολιτική έξοδος.

Περιορισμούς αποκάλυψε και η αντιπαράθεση με την Κίνα. Οι κινεζικοί έλεγχοι στις εξαγωγές σπάνιων γαιών ανέδειξαν την εξάρτηση της αμερικανικής βιομηχανίας από κρίσιμες πρώτες ύλες, σε μια περίοδο έντονου ανταγωνισμού για την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη.

Το κόστος της χαμένης εμπιστοσύνης

Οι πιέσεις του Τραμπ προς τους συμμάχους είχαν και ένα αποτέλεσμα που η Ουάσινγκτον επιδίωκε επί χρόνια: περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρότερα την ανάγκη να χρηματοδοτήσουν τη δική τους άμυνα. Η αλλαγή αυτή, ωστόσο, συνοδεύεται από βαθύτερη αμφιβολία για το κατά πόσο μπορούν να βασίζονται στις ΗΠΑ.

Οι σημερινές διεθνείς αναταράξεις δεν άρχισαν με τον Τραμπ. Ο ανταγωνισμός με την Κίνα, η σύγκρουση της Ρωσίας με τη Δύση, η κλιματική κρίση και η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έχουν βαθύτερες ρίζες. Το ερώτημα που θέτει η ανάλυση του CNN είναι αν η πολιτική του Αμερικανού προέδρου βοηθά τη χώρα του να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις ή αν διαβρώνει τις συμμαχίες που ενίσχυαν επί δεκαετίες την ισχύ της.

Επαφές με αξιωματούχους του Κόλπου, στη σκιά του πολέμου με το Ιράν

Ο πρόεδρος Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί την Τρίτη με αξιωματούχους χωρών του Περσικού Κόλπου, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Ο πόλεμος με το Ιράν και η σύγκρουση μεταξύ των υποστηριζόμενων από την Τεχεράνη Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας αποσταθεροποιούν την περιοχή, χωρίς να διαφαίνεται άμεση λύση.

Οι συνομιλίες στη Νέα Υόρκη θα πραγματοποιηθούν ενώ οι ηγέτες των αραβικών χωρών του Κόλπου ανησυχούν ολοένα περισσότερο για την κλιμάκωση των συγκρούσεων και για τη δέσμευση της Ουάσινγκτον στη συλλογική τους άμυνα.

Η ανησυχία των χωρών του Κόλπου εντάθηκε μετά τις επιθέσεις των Χούθι το Σαββατοκύριακο, οι οποίες έθεσαν στο στόχαστρο το διεθνές αεροδρόμιο του Ριάντ και εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου.

Σύμφωνα με το CBS News, ο Τραμπ εξέτασε το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων κατά των Χούθι, αλλά τελικά τα ακύρωσε. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι προανήγγειλαν ότι ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο θα προειδοποιήσουν για συνέπειες όσους συνεχίζουν τις εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν.

Συμφωνία για την ενίσχυση της στρατιωτική παρουσίας στη Γροιλανδία

 Οι ΗΠΑ, η Δανία και η Γροιλανδία έχουν καταλήξει σε συμφωνία για την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί. Η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης, έπειτα από μήνες έντασης που προκάλεσαν οι απειλές του Τραμπ να αποκτήσει τον έλεγχο της περιοχής.

Για την πολιτικό της Γροιλανδίας Τίλι Μαρτινούσεν, η δυσπιστία που δημιουργήθηκε δεν εξαφανίζεται με μια συμφωνία. Τη συνέκρινε με έναν έμπιστο σκύλο έλκηθρου που στρέφεται ξαφνικά εναντίον του ιδιοκτήτη του: ακόμη κι αν παραμένει ο πιο δυνατός, είναι δύσκολο να τον εμπιστευτεί κανείς ξανά.

Ο Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι, έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις μεταξύ των ΗΠΑ, της Δανίας και της Γροιλανδίας, η οποία αποτελεί ημιαυτόνομη περιοχή της Δανίας, η κυβέρνησή του κατέληξε σε συμφωνία για την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στον τομέα της ασφάλειας στο νησί.

Διαβάστε επίσης 

Politico: Ανοιχτό το ενδεχόμενο επανένταξης της χώρας στην ΕΕ αφήνει ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ

Σαουδική Αραβία: Επανεκκινεί τον κρίσιμο πετρελαιαγωγό που παρακάμπτει το Ορμούζ

Συνάντηση Δένδια – Αλ Σίσι στο Κάιρο: Στην ατζέντα η Αν. Μεσόγειος και η εμβάθυνση των αμυντικών σχέσεων