Moody’s: Αναβάθμισε σε θετικό το outlook της Ελλάδας, διατήρησε την αξιολόγηση Baa3

Η Moody’s διατήρησε την αξιολόγηση της Ελλάδας στο Baa3, αλλά αναβάθμισε το outlook σε θετικό από σταθερό, αναγνωρίζοντας την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής ανθεκτικότητας της χώρας.

Ο οίκος επισημαίνει ότι οι συνεχιζόμενες διαρθρωτικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις, η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών και η σταθερή πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους δημιουργούν περιθώριο για μελλοντική αναβάθμιση.

Υπενθυμίζεται πως η Moody’s είχε αναβαθμίσει την Ελλάδα στη βαθμίδα Baa3 στις 14 Μαρτίου 2025, στο χαμηλότερο επίπεδο της επενδυτικής κατηγορίας, με σταθερές προοπτικές, διατηρώντας έκτοτε την βαθμίδα αμετάβλητη.

Ειδικότερα, η αλλαγή των προοπτικών σε θετικές αντανακλά, σύμφωνα με τη Moody’s, ανοδικούς παράγωντες για το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας.

Ο οίκος επισημαίνει ότι αυξάνονται οι ενδείξεις πως η σταθερή προσήλωση των ελληνικών αρχών σε διαρθρωτικές οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποδίδει καρπούς, ενισχύοντας την οικονομική και δημοσιονομική ανθεκτικότητα σε βαθμό που θα μπορούσε να υπερβεί τις σημερινές προσδοκίες της Moody’s.

Αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε να βελτιώσει τους διαρθρωτικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Παράλληλα, η μεγαλύτερη ανθεκτικότητα θα ενίσχυε την ικανότητα της κυβέρνησης να διατηρήσει τη μακροχρόνια διαδικασία μείωσης του χρέους, μεταξύ άλλων μέσω της συνέχισης των πρόωρων αποπληρωμών μέρους του χρέους της περιόδου της κρίσης.

Οι θετικές προοπτικές αντανακλούν επίσης την αυξανόμενη, αν και όχι ακόμη πλήρως εδραιωμένη, πεποίθηση της Moody’s ότι τα πρόσφατα δημοσιονομικά οφέλη, περιλαμβανομένης της πολιτικής συναίνεσης υπέρ της διατήρησης της πορείας αποκλιμάκωσης του χρέους, θα αποδειχθούν διατηρήσιμα ακόμη και μέσα από τις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου.

Η επιβεβαίωση της αξιολόγησης Baa3 αντανακλά το ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων της Ελλάδας, τους διαρθρωτικά ευνοϊκούς δείκτες εξυπηρέτησης του χρέους και τις σημαντικές βελτιώσεις στα δημόσια οικονομικά.

Παράλληλα, λαμβάνει υπόψη τις διαρθρωτικές προκλήσεις που εξακολουθούν να επιβαρύνουν το πιστωτικό προφίλ της χώρας, όπως το ακόμη υψηλό δημόσιο χρέος, οι μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες, η περιορισμένη αύξηση της παραγωγικότητας και το σημαντικό απόθεμα προβληματικού χρέους εκτός τραπεζικού συστήματος, το οποίο εξακολουθεί να επιβαρύνει υπερχρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αναβάθμιση ή υποβάθμιση

Η αξιολόγηση Baa3 της Ελλάδας θα μπορούσε να αναβαθμιστεί εάν η Moody’s διαπίστωνε την εφαρμογή ενός αξιόπιστου πολυετούς πακέτου διαρθρωτικών οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων, το οποίο θα βασιζόταν στην πρόοδο της προηγούμενης δεκαετίας.

Παρότι θα απαιτούνταν χρόνος για να υπάρξει απτός αντίκτυπος στην ανθεκτικότητα της Ελλάδας, μια τέτοια επιλογή πολιτικής θα αύξανε, σύμφωνα με τη Moody’s, την πιθανότητα διατηρήσιμης βελτίωσης του μεσοπρόθεσμου δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης πέραν των σημερινών προσδοκιών του οίκου.

Η συνεχιζόμενη δέσμευση στη μείωση του χρέους θα αποτελούσε επίσης θετικό παράγοντα για μια αναβάθμιση, ωστόσο από μόνη της πιθανότατα δεν θα ήταν αρκετή για την αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Οι θετικές προοπτικές της αξιολόγησης Baa3 υποδηλώνουν ότι μια υποβάθμιση είναι απίθανη.

Ωστόσο, οι προοπτικές θα μπορούσαν να επιστρέψουν σε σταθερές εάν μελλοντικές κυβερνήσεις δεν συνέχιζαν τη διαδικασία των διαρθρωτικών οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων ή εάν εξασθενούσε η δέσμευση για πρωτογενή πλεονάσματα που συμβάλλουν στη μείωση του χρέους.

Η Moody’s επισημαίνει επίσης ότι, αν και ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται απίθανο στο ορατό μέλλον, πιέσεις στο πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας θα μπορούσαν να προκύψουν σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης του γεωπολιτικού κινδύνου, ιδιαίτερα στο πλαίσιο ενδεχόμενης ρωσικής επιθετικότητας εναντίον χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη.

Αιτιολόγηση της αλλαγής των προοπτικών σε θετικές

Πρώτες ενδείξεις ότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις ενισχύουν την οικονομική ανθεκτικότητα

Η Moody’s επισημαίνει ότι υπάρχουν ενδείξεις πως οι συνεχείς διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των ελληνικών αρχών περιορίζουν σταδιακά μακροχρόνια εμπόδια στις επενδύσεις και στην κατανομή των πόρων, ενώ παράλληλα εντάσσουν μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας στην επίσημη οικονομία.

Οι ιδιωτικές επενδύσεις αυξάνονται, σε ένα περιβάλλον βελτιώσεων στη φορολογική διοίκηση, την αδειοδότηση επιχειρήσεων, το πλαίσιο αφερεγγυότητας, τις δικαστικές διαδικασίες, τη διαχείριση γης, τον χωροταξικό σχεδιασμό, τη φορολογία της εργασίας και την πολιτική δεξιοτήτων.

Παράλληλα, περισσότερες επιχειρήσεις μεγαλώνουν και περνούν στην επίσημη οικονομία. Η εξέλιξη αυτή συνέπεσε με ισχυρότερη απασχόληση και εξαγωγές, καθώς και με πιο υγιείς ισολογισμούς στον ιδιωτικό τομέα.

Η Moody’s σημειώνει ότι η ισχύς των σχετικών ενδείξεων διαφέρει ανά πεδίο μεταρρυθμίσεων και σε αρκετές περιπτώσεις παραμένει ακόμη προκαταρκτική. Ωστόσο, το εύρος των θετικών ενδείξεων αυξάνει την πιθανότητα το σωρευτικό αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων να αποδειχθεί ουσιαστικό για το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας.

Το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας έχει γίνει περισσότερο προσανατολισμένο στις επενδύσεις και υποστηρίζει ολοένα περισσότερο την παραγωγικότητα.

Η αύξηση των επενδύσεων είναι ευρύτερη από μια προσωρινή ώθηση που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιπροσώπευσαν σχεδόν τα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς ΑΕΠ από το 2020.

Ως εκ τούτου, η πιο πρόσφατη στήριξη από το Ταμείο Ανάκαμψης, μέσω επιχορηγήσεων, επιδοτούμενου δανεισμού και συμπληρωματικών δημόσιων υποδομών, είναι πιθανότερο, σύμφωνα με τη Moody’s, να ενίσχυσε μια επενδυτική ανάκαμψη που βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη, παρά να αποτέλεσε την αφετηρία της.

Η σύνθεση των άμεσων ξένων επενδύσεων γίνεται επίσης λιγότερο συγκεντρωμένη στα ακίνητα.

Τον Σεπτέμβριο του 2026, η κυβέρνηση ανακοίνωσε αλλαγές στους κανόνες αποσβέσεων της φορολογικής νομοθεσίας, οι οποίες παρέχουν πρόσθετα κίνητρα στις επιχειρήσεις να αυξήσουν το κεφαλαιακό απόθεμα της χώρας.

Η συνέχιση της ενίσχυσης του κεφαλαιακού αποθέματος μετά το τέλος των εκταμιεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης φέτος θα αποτελούσε, σύμφωνα με τη Moody’s, ένδειξη ότι η δημόσια στήριξη προσέλκυσε πρόσθετες παραγωγικές επενδύσεις αντί απλώς να επισπεύσει επενδύσεις που θα πραγματοποιούνταν ούτως ή άλλως.

Η δομή του επιχειρηματικού τομέα γίνεται επίσης περισσότερο υποστηρικτική για την παραγωγικότητα και τις εξαγωγές, αν και εξακολουθεί να βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με άλλες χώρες της ευρωζώνης.

Η μετατόπιση αυτή είναι ορατή στην αυξανόμενη συμβολή δραστηριοτήτων έντασης γνώσης.

Παράλληλα, το μερίδιο των μεγαλύτερων επιχειρήσεων, με 50 ή περισσότερους εργαζομένους, στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία αυξήθηκε περίπου στο 60% το 2024 από 45% το 2009, ενώ παράλληλα ενισχύθηκαν η μεταποίηση υψηλής τεχνολογίας και οι εξαγωγές χρηματοοικονομικών και επαγγελματικών υπηρεσιών.

Οι μεγαλύτερες και περισσότερο οργανωμένες επιχειρήσεις έχουν καλύτερη δυνατότητα να επενδύσουν σε τεχνολογία και δεξιότητες, να αποκτήσουν πρόσβαση σε ξένες αγορές και διαφοροποιημένες πηγές χρηματοδότησης και να απορροφήσουν το κανονιστικό κόστος.

Η μετάβαση αυτή δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Ωστόσο, η Moody’s επισημαίνει ότι το σωρευτικό της αποτέλεσμα αυξάνει την πιθανότητα το δυνητικό ποσοστό ανάπτυξης της Ελλάδας —το οποίο ο οίκος εκτιμά περίπου στο 1,5%— και η δημοσιονομική της ανθεκτικότητα να ξεπεράσουν τις σημερινές προσδοκίες.

Ισχυροί δημοσιονομικοί θεσμοί στηρίζουν τη μείωση του χρέους

Η βασική πορεία του ελληνικού χρέους παραμένει σε γενικές γραμμές συμβατή με τις εκτιμήσεις που είχε διατυπώσει η Moody’s κατά την αναβάθμιση του Μαρτίου του 2025.

Η συνεχιζόμενη ονομαστική ανάπτυξη, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και η ενεργή χρήση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή χρέους έχουν διατηρήσει τον δείκτη δημόσιου χρέους σε έντονα πτωτική πορεία.

Το χρέος υποχώρησε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025, από 154,2% το 2024 και από το υψηλό του 209,4% το 2020.

Η Moody’s αναμένει περαιτέρω υποχώρηση στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030.

Η πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους και τα πρωτογενή πλεονάσματα 2,5%-3,0% του ΑΕΠ που τη στηρίζουν βασίζονται, σύμφωνα με τον οίκο, σε ολοένα πιο ανθεκτικά θεσμικά θεμέλια.

Αυτά υποδηλώνουν ότι η μείωση του χρέους μπορεί να συνεχιστεί σε όλη τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, ακόμη και όταν ο πληθωρισμός και η ανάπτυξη εξομαλυνθούν και όταν το ελληνικό χρέος πάψει να είναι το υψηλότερο στην ευρωζώνη.

Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών και της απασχόλησης έχει περιορίσει τα περιθώρια υποδήλωσης δραστηριότητας σε κλάδους που ιστορικά ήταν δύσκολο να φορολογηθούν και έχει συμβάλει στη διατηρήσιμη βελτίωση της είσπραξης εσόδων.

Το εκτιμώμενο κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ μειώθηκε περίπου στο 9% το 2024 από 24% το 2019, ποσοστό που βρίσκεται σε γενικές γραμμές κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος ήταν 9,5% το 2023.

Η Moody’s επισημαίνει ότι μια ευρύτερη και αποτελεσματικότερα διαχειριζόμενη φορολογική βάση θα προσφέρει μεγαλύτερα περιθώρια για χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές και δαπάνες προτεραιότητας, διατηρώντας παράλληλα τα πρωτογενή πλεονάσματα που απαιτούνται για τη συνεχή αποκλιμάκωση του χρέους.

Η Ελλάδα έχει αξιοποιήσει τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις για να επιταχύνει την αποπληρωμή του επίσημου χρέους της περιόδου της κρίσης.

Η κυβέρνηση προχώρησε σε πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ στα τέλη του 2025 και σχεδιάζει να αποπληρώσει πρόωρα επιπλέον 13 δισ. ευρώ, ή 5,0% του ΑΕΠ, έως το τέλος του 2026.

Οι πρόωρες αποπληρωμές μειώνουν το ακαθάριστο χρέος και τις μελλοντικές ανάγκες αποπληρωμής κεφαλαίου, ενώ καταδεικνύουν συνεχιζόμενη δέσμευση για μείωση του χρέους.

Σύμφωνα με τη Moody’s, αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι παρατηρείται μια βαθύτερη και πιο θεμελιώδης ενίσχυση των δημοσιονομικών θεσμών και της ανθεκτικότητας του πιστωτικού προφίλ της Ελλάδας.

Αιτιολόγηση της επιβεβαίωσης της αξιολόγησης Baa3

Η αξιολόγηση Baa3 της Ελλάδας στηρίζεται στο ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων, στην εύρωστη δυναμική της ανάπτυξης και στην ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.

Ωστόσο, αντανακλά επίσης τις διαρθρωτικές προκλήσεις της χώρας.

Η οικονομική ισχύς της Ελλάδας επηρεάζεται αρνητικά από την ιδιαίτερα αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση και τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές πιέσεις, οι οποίες θα επιβαρύνουν την προσφορά εργασίας και τη μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμικότητα.

Παρότι οι τράπεζες δεν επιβαρύνονται πλέον από υψηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων, μεγάλο μέρος αυτού του προβληματικού χρέους παραμένει στην οικονομία.

Η Moody’s σημειώνει ότι, αν και οι ισολογισμοί του ιδιωτικού τομέα συνολικά ενισχύονται, το εναπομείναν προβληματικό χρέος σε ορισμένα τμήματα της οικονομίας εξακολουθεί να περιορίζει το αναπτυξιακό δυναμικό.

Σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική ισχύ, τα επίπεδα του ελληνικού δημόσιου χρέους θα εξακολουθήσουν έως το τέλος της δεκαετίας να συγκαταλέγονται μεταξύ των υψηλότερων στο σύνολο των κρατών που αξιολογεί η Moody’s, παρά τη συνεχιζόμενη πρόωρη αποπληρωμή του χρέους της περιόδου της κρίσης.

Ωστόσο, η δομή του χρέους περιορίζει την έκθεση της Ελλάδας στην άνοδο των διεθνών επιτοκίων.

Η πολύ μεγάλη μέση διάρκεια του χρέους και το γεγονός ότι περίπου 70% του αποθέματος παραμένει σε ευνοϊκούς όρους σημαίνουν ότι οι μεταβολές στις αποδόσεις της αγοράς μετακυλίονται μόνο σταδιακά στο κόστος τόκων και ότι οι ετήσιες ανάγκες αναχρηματοδότησης είναι περιορισμένες σε σχέση με το συνολικό μέγεθος του χρέους.

Σε αντίθεση με τις περισσότερες άλλες χώρες με υψηλό χρέος, η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει συνεπώς απότομη αύξηση του κόστους τόκων στον χρονικό ορίζοντα των προοπτικών της αξιολόγησης.

Η πρόωρη αποπληρωμή των επίσημων δανείων της περιόδου της κρίσης μειώνει σταδιακά το ποσοστό του χρέους που έχει παραχωρηθεί με προνομιακούς όρους.

Ωστόσο, οι αποπληρωμές χρηματοδοτούνται από τα συσσωρευμένα ταμειακά διαθέσιμα, τα οποία ανέρχονταν σχεδόν στο 16% του ΑΕΠ το 2025, και όχι από νέες εκδόσεις στην αγορά.

Ως αποτέλεσμα, περιορίζεται η επίδραση στο μέσο κόστος και στη μέση διάρκεια του χρέους.

Διαβάστε επίσης

Πιερρακάκης για τη διπλή αναβάθμιση: «Η Ελλάδα αναβαθμίζεται σε μια στιγμή που οι διεθνείς αγορές δοκιμάζονται και αυτό έχει τεράστια αξία»

Scope: Αναβάθμισε την Ελλάδα σε BBB+, με σταθερό outlook

Πιερρακάκης για ΧΑ: «Η επιστροφή στις ανεπτυγμένες αγορές δεν είναι το τέλος της διαδρομής, ανεβάζει τον πήχη»