Η Όπυ Ζούνη, η τέχνη και η ζωή – Έκθεση για την πρωτοπόρα εικαστικό

«Δεν μπορείς να πορεύεσαι ανεξάρτητα από όσα συμβαίνουν γύρω σου. Τελικά τον αγώνα τον κάνεις με τον ίδιο σου τον εαυτό για μια καθημερινή βελτίωση. Παλεύεις για ένα γόνιμο, ερευνητικό, γνήσιο και ζωντανό έργο. Η Τέχνη είναι η ίδια η ζωή». Αρκετά χρόνια πριν, στο γύρισμα της χιλιετίας η Όπυ Ζούνη έκλεινε έτσι την εισήγησή της στο «Διεθνές Συνέδριο Symmetry 2000» στη Στοκχόλμη εκπροσωπώντας την Ελλάδα.

Και η ίδια πράγματι ήταν ένας άνθρωπος και σπουδαία καλλιτέχνης που πάλευε και πάσχιζε στη ζωή της. Αυτή η φράση της έτσι, είναι και ο τίτλος της έκθεσης «Η Τέχνη είναι η ίδια η Ζωή: Ιστορίες στο Τετράγωνο – Ανοικτά βιβλία», που παρουσιάζεται από τις 17 Σεπτεμβρίου από το Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΑ στη Βιβλιοθήκη «Δημήτρης Ι. Πουρνάρας». Έργα της Όπυς Ζούνη (1941-2008), πρωτοπόρου καλλιτέχνιδας της γεωμετρικής αφαίρεσης, όπως και προσωπικά της αντικείμενα παρουσιάζονται σ΄αυτήν την έκθεση, μια κατάθεση στην μακρά καλλιτεχνική πορεία της δημιουργού.

«Η σειρά έργων της κορυφαίας ελληνίδας εικαστικού αποτελεί έναν κομβικό σταθμό μορφολογικής και εννοιολογικής ωριμότητας στη μακρά καλλιτεχνική πορεία της δημιουργού που εντάσσεται οργανικά στην ευρύτερη πρακτική των δημιουργικών διαλειμμάτων», όπως σημειώνει η επιμελήτρια της έκθεσης Νικολένα Καλαϊτζάκη – Ζούνη.

«Η συγκεκριμένη μεθοδολογική προσέγγιση, η οποία εκκινεί ιστορικά ήδη από το 1966, δεν συνιστά για την εικαστικό μια απλή παύση από την κύρια παραγωγή της, αλλά μια περιοδική, συστηματική και απόλυτα συνειδητή επιστροφή στη φόρμα του assemblage (συναρμολογήματος). Μέσα από αυτή τη διαρκή χρονική επαναφορά, το έργο επαναδιαπραγματεύεται την σχέση του με την κληρονομιά του ευρωπαϊκού Μοντερνισμού, μετατρέποντας το φαινομενικό «διάλειμμα» σε ένα αυτόνομο και ανατρεπτικό πεδίο έρευνας, πειραματισμού και θεωρητικής αναζήτησης».

Προσωπικά και μη

Η έκθεση περιλαμβάνει συγκεκριμένα, 19 έργα και προσωπικά αντικείμενα της εικαστικού, καθώς και 7 επιστημονικά βιβλία (κυκλοφορίας από το 2009 έως το 2025) των εκδόσεων Παπασωτηρίου, Επίκεντρο, Ροπή, Καπόν και Ι. Σιδέρη, τα οποία φέρουν στο εξώφυλλό τους έργα της Όπυς Ζούνη.

Παρουσιάζονται ακόμη 18 επιστολές από το προσωπικό της αρχείο, τον τιμητικό τίτλο της Ακαδημίας Αθηνών της 28ης Δεκεμβρίου 2006, την πρόσφατη σειρά γραμματοσήμων «Τα ΕΛΤΑ τιμούν τα Μουσεία Σύγχρονης Τέχνης» (Μάϊος 2026), στην οποία συμπεριλαμβάνεται γραμματόσημο με έργο της εικαστικού, καθώς επίσης και τα δύο τελευταία δημοσιευμένα κείμενά της.

Από τα αντικείμενα της προσωπικής της συλλογής ξεχωρίζουν το έργο της Λίλας Παπούλα που συνοδεύεται από το κείμενο της Όπυς Ζούνη με τίτλο «Ένα έργο ποιητικό» (Σεπτέμβριος 2008), καθώς και το έργο του Cesar (κατά κόσμον César Baldaccini, 1921-1998) προς την Όπυ Ζούνη (1978). Ο κατάλογος της έκθεσης περιλαμβάνει κείμενα της Μαρίας Θ. Αντωνιάδου, της Κατερίνας Χ. Λυμπεροπούλου, της Νικολένας Καλαϊτζάκη – Ζούνη, καθώς και αποσπάσματα κειμένων εκλεκτών φίλων και συνεργατών της εικαστικού: του Bernard Fauchille, του Γιάννη Μπόλη, της Ευγενίας Αλεξάκη, του Παντελή Τσάτση, του Ευάγγελου Παπούλια, της Κατερίνας Κοσκινά, του Δημήτρη Παυλόπουλου και του Τάκη Μαυρωτά.
Στην έκθεση εξάλλου, θα προβάλλεται το βίντεο «Όπυ Ζούνη: Λογαριάζοντας την ύλη και το χρώμα ενός ήχου» (2023) της Εύας Στεφανή, της Βίβιαν Παπαγεωργίου και του Σίλα Μιχάλακα.

Η μαχήτρια δημιουργός

«Η έκθεση φωτίζει τη ζωή και την πορεία μιας γυναίκας που υπήρξε μαχήτρια», σημειώνει στον κατάλογο της έκθεσης η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ και του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ Μαρία Θ. Αντωνιάδου.

Ενώ η δημοσιογράφος και γραμματέας του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ Κατερίνα Χ. Λυμπεροπούλου, συμπληρώνει για την Όπυ Ζούνη, ότι υπήρξε «Μαχήτρια της ζωής που υπηρέτησε την τέχνη της με αφοσίωση και απαράμιλλη πειθαρχία… Η Όπυ Ζούνη είχε μιλήσει για τη ζωή και το έργο της σε πλήθος συναδέλφων τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό και με πολλούς είχε αναπτύξει σχέση βαθιάς εμπιστοσύνης κι αλληλοεκτίμησης».

Πληροφορίες:

Βιβλιοθήκη ΕΣΗΕΑ «Δημήτρης Ι. Πουρνάρας»: Ακαδημίας 20, τηλ. 210-3675560

Έκθεση: «Όπυ Ζούνη: Η Τέχνη είναι η ίδια η Ζωή: Ιστορίες στο Τετράγωνο – Ανοικτά Βιβλία»

Διάρκεια:17 Σεπτεμβρίου – 29 Οκτωβρίου

Διαβάστε επίσης:

Κεραμεικός: Αναβάθμιση, εγκαίνια και ένα νέο τοπόσημο πολιτισμού

Αθήνα: Το χωριό που έγινε μητρόπολη – Η ιστορία μιας μεταμόρφωσης

Και τώρα ένα ρολόι αλά Τζεφ Κουνς