XRTC (Γιώργος Ξηραδάκης): Είκοσι διαπιστώσεις για την ελληνική ακτοπλοϊκή αγορά

Σημαντικές διαπιστώσεις καταγράφονται στην εφετινή μελέτη της XRTC, πρόεδρος της οποίας είναι ο Γιώργος Ξηραδάκης.

Στην ετήσια έκθεση για τις ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες, η XRTC, επικεντρώνει σε είκοσι σημεία τα βασικά χαρακτηριστικά των εσωτερικών θαλάσσιων συγκοινωνιών.

Αναλυτικά οι 20 διαπιστώσεις είναι οι εξής:

1. Η Ελληνική Ακτοπλοΐα έχει ολιγοπωλιακή δομή και υψηλή συγκέντρωση αφού μόλις δύο μεγάλες ακτοπλοϊκές εταιρίες/όμιλοι ελέγχουν περίπου το 60% του συνολικού στόλου στις μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις.

2. Η μέση ηλικία των πλοίων παραμένει υψηλή, με ανάγκη για άμεσες επενδύσεις ανανέωσης

3. Παρά την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς από το 2002, καταγράφονται λίγες είσοδοι νέων εταιριών, κάτι που περιορίζει τις εναλλακτικές επιλογές

4. Νέες τετραετείς συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας (2025–2029) για τις άγονες γραμμές εγκρίθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο, με συνολική χρηματοδότηση €668 εκατ. Ο ετήσιος προϋπολογισμός αυξάνεται από €148 εκατ. σε €167 εκατ. από το 2026. Η συνεχής άνοδος όμως των κρατικών επιδοτήσεων δε μεταφράζεται πάντα σε ανάλογη βελτίωση των υπηρεσιών.

5. Η ακτοπλοϊκή αγορά αποτελεί έναν κλάδο με έντονη εποχικότητα στους επιβάτες και Ι.Χ. οχήματα, με υψηλότερη κίνηση τους μήνες Ιούλιο με Σεπτέμβριο και χαμηλότερη τους μήνες Νοέμβριο με Φεβρουάριο. Αντίθετα η κίνηση των φορτηγών αυτοκινήτων εμφανίζεται κατανεμημένη καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους με πολύ μικρότερη εποχικότητα.

6. Αύξηση επιβατικής κίνησης 2% το 2025 έναντι 4% το 2024, και οριακή άνοδο οχημάτων 1% έναντι 3% το 2024 σε σχέση με το 2024.

7. Η υποχρεωτική συμμετοχή των εταιριών στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) στις ναυτιλιακές μεταφορές έως το 2026, καθώς και η ανακήρυξη της Μεσογείου ως SECA – Περιοχή Ελέγχου Εκπομπών Θείου αυξάνουν κατά πολύ το λειτουργικό κόστος των εταιριών και κατά συνέπεια και των εισιτηρίων.

8. Η υποχρέωση παράδοσης δικαιωμάτων στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών έχει εισαχθεί σταδιακά κατά την περίοδο 2024–2026.

9. Οι ναυτιλιακές εταιρίες είναι υποχρεωμένες να αγοράζουν πιστοποιητικά και να τα καταθέτουν για το 40% το 2024, το 70% το 2025, και το 100% των εξακριβωμένων εκπομπών τους βάσει του MRV κανονισμού από το 2026 και μετά

10. Από την υποχρέωση αυτή μπορούν να εξαιρεθούν μέχρι το 2030 πλόες που αφορούν στη σύνδεση νησιών, με πληθυσμό μικρότερο από 200 χιλιάδες μόνιμους κατοίκους, με άλλα λιμάνια εντός της ίδιας χώρας που ανήκει το εν λόγω νησί.

11. Οπότε, στην Ελλάδα η υποχρέωση αφορά στις πλόες προς/από Κρήτη και Αδριατική.

12. Το κόστος των εισιτηρίων έχει αυξηθεί δεδομένων των ανωτέρω δαπανών οι οποίες μαζί με τα άλλα λειτουργικά έξοδα (ανταλλακτικών, επισκευών και συντήρησης, μισθοδοσίας, ασφάλισης, αποπληρωμής δανείων κ.ά.) δημιουργούν αυξητικές πιέσεις.

13. Η τιμή του Marine Gas Oil στον Πειραιά αυξήθηκε δραματικά το 2026 λόγω γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, ανερχόμενη σε €1.200/τόνο (Μάρτιος-Μάιος 2026) από €500-€600/τόνο το 2025. Η επιπλέον μηνιαία επιβάρυνση του κλάδου ανήλθε σε €18-25 εκατ. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε αποζημίωση €56 εκατ. για υποχρεωτικές εκπτώσεις εισιτηρίων.

14. Η μείωση των εκπομπών των ρύπων, προϋποθέτει επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες τόσο στον στόλο όσο και στα λιμάνια. Απαιτούνται πολιτικές για υποστήριξη της πράσινης μετάβασης της ακτοπλοϊκής αγοράς για την εναρμόνιση με τις νέες ρυθμίσεις για τη χρήση καυσίμων.

15. Δυστοκία στην εξεύρεση χρηματοδοτικών πόρων, η οποία αποτελεί πανάκεια για την ναυπήγηση και αγορά πράσινων πλοίων.

16. Οι 30 Μικρές εταιρίες που δραστηριοποιούνται στο χώρο, κυρίως σε άγονες και ενδονησιωτικές γραμμές, δεν μπορούν να αντλήσουν χρηματοδότηση εξαιτίας των περιορισμένων ιδίων κεφαλαίων και της έλλειψης εταιρικής διαφάνειας.

17. Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής κατοχυρώνει διαγωνισμούς για επιδοτούμενες άγονες γραμμές σε εταιρίες χωρίς να ελέγχει τα οικονομικά τους στοιχεία, γιατί δεν είναι υποχρεωτικό(!)

18. Ολοκληρώθηκε η διαδικασία πληρωμών της δράσης του Μεταφορικού Ισοδύναμου για επιβάτες και επιχειρήσεις νησιωτικών περιοχών της χώρας, με συνολικό ποσό που ανέρχεται σε €22,2 εκατ.

19. H Attica Group ανανεώνει το στόλο της μέσω της πώλησης 6 παλαιότερων πλοίων μέσης ηλικίας 29,3 ετών και αγοράς 3 νεότερων πλοίων μέσης ηλικίας 7,3 ετών.

20. Η Seajets ολοκλήρωσε μπαράζ 15 αγορών πλοίων το 2025–2026, ενισχύοντας τον στόλο της. Μεταξύ αυτών η αγορά 5 ταχυπλόων από Attica, εδραιώνοντας τη θέση της ως μεγαλύτερου στόλου ταχυπλόων παγκοσμίως.

Η διεθνής ακτοπλοϊκή αγορά αποτελεί έναν εξειδικευμένο αλλά στρατηγικά σημαντικό κλάδο της ναυτιλίας, ο οποίος συνδυάζει τη μεταφορά επιβατών και οχημάτων με κρίσιμες λειτουργίες δημόσιας συγκοινωνίας και τουριστικής υποδομής. Κατά την περίοδο 2025–2026, η αγορά χαρακτηρίζεται από μέτρια αλλά σταθερή ανάπτυξη, σε συνδυασμό με έντονες διαρθρωτικές αλλαγές που σχετίζονται κυρίως με την ενεργειακή μετάβαση και τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Αρχικά, σε όρους μεγέθους, η παγκόσμια αγορά ακτοπλοΐας εκτιμάται στα $13,85 δισ. το 2025 και αναμένεται να φτάσει τα $18,59 δισ. έως το 2032, με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης (CAGR) 4,3%. Η αύξηση τροφοδοτείται από τρεις κύριους παράγοντες: την ανάπτυξη του παράκτιου και νησιωτικού τουρισμού, τη στροφή προς βιώσιμες τεχνολογίες και τις κυβερνητικές επενδύσεις σε υποδομές υδάτινων μεταφορών.

Παρά τη σταθερή ζήτηση, ο κλάδος βρίσκεται σε φάση σημαντικού μετασχηματισμού. Η πλέον καθοριστική εξέλιξη αφορά την πράσινη μετάβαση, η οποία επιβάλλεται από διεθνείς και Ευρωπαϊκούς κανονισμούς για τη μείωση των εκπομπών. Οι εταιρίες καλούνται να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες, όπως πλοία με καύσιμο LNG, υβριδικά ή πλήρως ηλεκτρικά, γεγονός που συνεπάγεται υψηλό κόστος κεφαλαίου. Η αβεβαιότητα ως προς το ποια τεχνολογία θα επικρατήσει εντείνει τον επενδυτικό κίνδυνο.

Η ταχύτερα αναπτυσσόμενη τεχνολογία είναι τα ηλεκτρικά ferry, με την αγορά της να έχει διευρυνθεί από $2,64 δισ. το 2025 σε $3,03 δισ. το 2026, με CAGR 15%. Μέχρι το 2032, οι εκτιμήσεις ανεβάζουν την τεχνολογία αυτή στα $8,36 δισ., αριθμοί που αντικατοπτρίζουν τη συστηματική στροφή του κλάδου.

Η Ευρώπη κατέχει το 42% της αγοράς ηλεκτρικών ferry και αναμένεται να αναπτυχθεί με τον ταχύτερο ρυθμό, χάρη στις αυστηρές κανονιστικές απαιτήσεις (EU ETS, Green Deal, IMO 2050). Ευρωπαίοι πλοιοκτήτες έχουν τοποθετήσει ρεκόρ παραγγελιών για ηλεκτρικά και υβριδικά σκάφη, με παραδόσεις προγραμματισμένες έως το 2027. Η Νορβηγία παραμένει πρωτοπόρος σε αυτόν τον τομέα, με εκτεταμένο δίκτυο ηλεκτρικών ferry και δοκιμές αυτόνομης πλοήγησης.

Τον Ιανουάριο 2025, το Ηνωμένο Βασίλειο, μέσω του Clean Maritime Demonstration Competition, δέσμευσε £30 εκατ. για την υποστήριξη υβριδικών καινοτομιών. Στη Σκανδιναβία, εκτεταμένες δοκιμές αυτόνομων επιβατηγών πλοίων έχουν ξεκινήσει σε προγραμματισμένες διαδρομές στα αρχιπελάγη της Στοκχόλμης και του Ελσίνκι.

Η Ασία-Ειρηνικός, με μερίδιο 22,9% το 2025, ακολουθεί σε ρυθμό ανάπτυξης. Η Κίνα έχει αναδειχθεί ως σημαντικός παράγοντας, αξιοποιώντας κρατικές επενδύσεις για να γίνει κορυφαίος παραγωγός ηλεκτρικών ferry, αν και παραμένει πίσω από την Ευρώπη. Η Ιαπωνία, η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες, λόγω της αρχιπελαγιακής τους γεωγραφίας, αποτελούν φυσικές αγορές για ferry ως πρωταρχικό μέσο μεταφοράς.

Το 70% των νέων παραγγελιών σε παγκόσμιο επίπεδο αφορά ηλεκτρικά πλοία. Τον Μάιο 2025, η εταιρία Incat στην Tasmania παρουσίασε σκάφος 130 μέτρων ικανό να μεταφέρει 2.100 επιβάτες και 225 οχήματα, με πλήρως μηδενικές εκπομπές και πρωτοποριακή τεχνολογία μπαταριών.

Επιπλέον, η αγορά επηρεάζεται έντονα από το κόστος καυσίμων, το οποίο αποτελεί το σημαντικότερο λειτουργικό έξοδο για τις ακτοπλοϊκές εταιρίες. Οι διακυμάνσεις στις τιμές ενέργειας επηρεάζουν άμεσα την κερδοφορία, ενώ σε συνδυασμό με τα αυξημένα επιτόκια καθιστούν δυσκολότερη τη χρηματοδότηση νέων επενδύσεων. Παράλληλα, η ζήτηση παραμένει ευαίσθητη σε μακροοικονομικές και γεωπολιτικές εξελίξεις, δεδομένης της στενής σύνδεσής της με τον τουρισμό.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Ασία-Ειρηνικός αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά, λόγω πληθυσμιακού μεγέθους και γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων, ενώ η Ευρώπη διακρίνεται για την αυστηρότητα του ρυθμιστικού πλαισίου και την πρωτοπορία στην υιοθέτηση «πράσινων» τεχνολογιών. Η Βόρεια Αμερική, από την άλλη πλευρά, εμφανίζει αυξημένη ανάπτυξη στις αστικές ακτοπλοϊκές μεταφορές.

Συνοψίζοντας, η διεθνής ακτοπλοϊκή αγορά χαρακτηρίζεται από σταθερή αλλά όχι υψηλή ανάπτυξη, με έντονα στοιχεία ανθεκτικότητας λόγω της βασικής της λειτουργίας. Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις που σχετίζονται με το κόστος, τη ρύθμιση και την ενεργειακή μετάβαση. Επομένως, πρόκειται για έναν κλάδο ο οποίος, ενώ διατηρεί ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη, εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένων επενδυτικών απαιτήσεων και στρατηγικών μετασχηματισμών.

Διαβάστε επίσης:

Γκίκας: Ομαλά εξελίσσεται η καταβολή των 23,2 εκατ. ευρώ μέσω του Μεταφορικού Ισοδυνάμου Επιβατών

Ερυθρά Θάλασσα: Οι Χούθι χτύπησαν σαουδαραβικό τάνκερ – Νέα άνοδος για το πετρέλαιο

Κικίλιας: Οι μεταναστευτικές ροές μειώθηκαν 34% στα θαλάσσια σύνορα