Θεόδωρος Κόντες: Όσο εξομαλύνονται τα πράγματα αρχίζουν και αυξάνονται σταδιακά οι πληρότητες στα κρουαζιερόπλοια

«Ο Ευρωπαϊκός τουρισμός απειλείται και από τη μελέτη των στοιχείων προκύπτει ότι έως και 41 εκατομμύρια αφίξεις γενικότερα στον τουρισμό με τουριστικές δαπάνες 45,5 εκατομμύρια απειλούνται να τεθούν μερικώς σε κίνδυνο, από 4 αγορές μόνο: Ηνωμένο Βασίλειο, Αμερική, Καναδά και Αυστραλία», επισημαίνει ο Θεόδωρος Κόντες, από τα παλαιότερα στελέχη της κρουαζιέρας και επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιεροπλοίων και Φορέων Ναυτιλίας.

Ο Θεόδωρος Κόντες υποστηρίζει ότι, αν και βρισκόμαστε στη μέση της θερινής περιόδου για την κρουαζιέρα του 2026, μπορούμε να εκφέρουμε τη γνώμη μας για τα αποτελέσματα που αναμένονται μέχρι το τέλος της και προσθέτει:

Τα κυρίως θέματα που επέδρασαν και αναμένεται να επηρεάσουν τη φετινή περίοδο είναι:

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ακόμη συνεχίζονται οι εχθροπραξίες και επηρεάζουν την πατρίδα μας, ιδίως τη Νότια/Ανατολική Νησιωτική περιφέρεια.

Όλα τα προγράμματα κρουαζιερόπλοιων κυρίως από Ιταλία, που ήταν προγραμματισμένα για Ανατολική Μεσόγειο συμπεριλαμβανομένων προορισμών της Ελλάδας, του Ισραήλ, της Αιγύπτου, του Λιβάνου κλπ., έχουν αναθεωρηθεί πλήρως.

Επίσης στην αρχή της περιόδου 6 κρουαζιερόπλοια είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό μέσα στα στενά του Ορμούζ και έχασαν περίπου 2-2,5 μήνες, καθηλωμένα, χωρίς κανένα πρόγραμμα.

Από αυτά, τα 4 ήταν προγραμματισμένα για την Ελληνική Επικράτεια και την Ανατολική Μεσόγειο με αποτέλεσμα να έχουν χαθεί ήδη περίπου 250 προσεγγίσεις με περίπου 375.000 επιβατο-αφίξεις με την έναρξη της περιόδου.

Ελπίζουμε να καλύψουμε ένα ικανοποιητικό τμήμα των απωλειών μέχρι το τέλος της φετινής περιόδου.

Υπάρχουν βέβαια ορισμένοι επιβάτες από το Ισραήλ, ίσως και από την Αμερική και από διάφορες Ευρωπαϊκές Εθνικότητες οι οποίοι είναι προβληματισμένοι για τις εν λόγω κρουαζιέρες Ανατολικής Μεσογείου/Ελλάδας.

Στην παρούσα περίοδο και όσο εξομαλύνονται τα πράγματα αρχίζουν και αυξάνονται σταδιακά οι κρατήσεις και βελτιώνονται οι πληρότητες στα πλοία.

Αναμένουμε να δούμε τα τελικά αποτελέσματα στο τέλος της περιόδου.

Επίσης οι αυξήσεις διάφορων προϊόντων αλλά και των καυσίμων και εν γένει οι οικονομικές επιβαρύνσεις από τον σχετικό πληθωρισμό που υπάρχει στα περισσότερα κράτη είναι μια επιπλέον αιτία να περιοριστούν οι διακοπές συμπεριλαμβανομένης και της κρουαζιέρας ή οι τουρίστες να επιλέγουν άλλο τρόπο διακοπών.

Οι εν λόγω αυξήσεις καταλήγουν φυσικά στον καταναλωτή (επιβάτη) και στη συνέχεια επιβαρύνουν τις εταιρείες κρουαζιέρας, αρχίζοντας από τον αθέμιτο ανταγωνισμό δημιουργώντας τους έτσι οικονομικά προβλήματα.

Η αύξηση των καυσίμων αλλά και των διαφορετικών προμηθειών στο πλοίο (τρόφιμα και όχι μόνο), αλλά και οι αυξήσεις στις επιβαρύνσεις των λιμενικών τελών και υπηρεσιών, αποτελούν μια από τις κύριες αιτίες αυξητικών απαιτήσεων.

Συμπληρωματικά, αυξήσεις υπάρχουν στις αερομεταφορές επιβατών και προϊόντων προς τα κρουαζιερόπλοια.

Υπάρχουν και άλλες αιτίες πρόσφατα οι οποίες έχουν δημιουργήσει ένα αρνητικό κλίμα και είναι οι απεργιακές κινητοποιήσεις σε διάφορους προορισμούς για τα τουριστικά πακέτα, τουριστικά λεωφορεία, αρχαιολογικούς χώρους κλπ.

Δημιουργήθηκαν αντιδράσεις σε διάφορους προορισμούς με τα Ισραηλινά πλοία προσπαθώντας να εγκλωβίσουν τους τουρίστες ώστε να μην εξέλθουν από το πλοίο.

Ορισμένες προτάσεις από τις τοπικές αρχές και κυβερνητικές αποφάσεις έχουν δημιουργήσει προβλήματα ιδιαίτερα στη Σαντορίνη με την απόφαση να υπάρχει υποχρεωτική αποβίβαση επιβατών με τα tenders στους δύο προορισμούς (Φηρά/Αθηνιό) σε ποσοστό 70% και 30%, δημιουργώντας προβλήματα στην εξυπηρέτηση τουριστών με το τελεφερίκ που δεν γίνεται να εξυπηρετηθούν επιπλέον επιβάτες και τελικά να υπάρχει αποδιοργάνωση στο να εκτελούνται σωστά οι εκδρομές οι οποίες έχουν προγραμματιστεί.

Οι εταιρείες ήδη έχουν αλλάξει τα δρομολόγιά τους προς περισσότερο προσιτούς προορισμούς, ελπίζοντας έτσι ότι η αλλαγή αυτή αφορά Ελληνικούς λιμένες.

Επιπλέον θέματα δημιουργήθηκαν με την επιβολή έξτρα πληρωμής για τα tenders που μεταφέρουν τους επιβάτες, δηλώνοντας ότι αφορά στην έξτρα ασφάλειά τους χωρίς όμως να υπάρχει καμία αλλαγή κατά τη μεταφορά και πριν την επιβολή τους.

Αυτό το κόστος μεταφέρεται στην Εταιρεία και ασφαλώς στους επιβάτες.

Δεν είμαστε βέβαια μακριά από την περσινή εφαρμογή του τέλους κρουαζιέρας, επιβάλλοντας εφάπαξ πολύ υψηλά τέλη, χωρίς να γίνει κάποια διαβούλευση ή επικοινωνία με τους φορείς και τις εταιρείες.

Τα €20 για Μύκονο και Σαντορίνη και τα €5 για όλους τους άλλους λιμένες με μια απόφαση απρόσμενη, τελευταίας στιγμής, δεν ήταν λύση. Μόνο δυσαρέσκεια δημιούργησε σε επιβάτες και εταιρείες.

Απαιτείται μια διαφορετική δίκαιη/αναλογική διανομή στους προορισμούς.

Τέλος, προσφάτως μελετούν προτάσεις για να εφαρμοστεί ένα έξτρα κόστος ανά επιβάτη της τάξεως των €15 ανά Λιμένα/Επιβάτη σε Ευρωπαϊκά λιμάνια, επικαλούμενοι ότι είναι έξτρα φόρος για την κρουαζιέρα επειδή αποδεικνύεται ότι οι τουρίστες στα ξενοδοχεία και κατά τις διακοπές τους πληρώνουν έξτρα φόρο για ΦΠΑ, ενώ τα κρουαζιερόπλοια με τα τράνσιτ προϊόντα και καύσιμα απαλλάσσονται, δημιουργώντας ανισότητα στους τουρίστες.

Αυτό το κόστος, εάν εφαρμοστεί, είναι μια ακόμη επιβάρυνση στην κρουαζιέρα εφόσον θεωρούν ότι οι υπόλοιποι τουρίστες πληρώνουν περίπου 50% επιπλέον φόρους.

Ο έξτρα αυτός φόρος ονομάζεται «Transport & Environment – T&E».

Σύμφωνα με την T&E, η διαφορά αυτή οφείλεται στο ότι οι εταιρείες κρουαζιέρας αντιμετωπίζονται φορολογικά ως θαλάσσιες μεταφορές και όχι ως τουριστικά καταλύματα χωρίς απαλλαγές στο ΦΠΑ, στους φόρους καυσίμων και άλλες επιβαρύνσεις που ισχύουν για τις χερσαίες τουριστικές επιχειρήσεις.

Το περιβαλλοντικό αυτό κόστος εκτιμάται ότι θα είναι της τάξεως του €1,3 δις για την Ευρώπη και αφορά στις εκπομπές αερίων, ατμοσφαιρική ρύπανση κλπ.

Όπως αναφέρεται, τα έσοδα που προκύπτουν από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU-ETS) καλύπτουν μόνο ένα μικρό μέρος του συνολικού περιβαλλοντικού κόστους.

Έτσι λοιπόν, σκέψεις και μελέτες γίνονται για να υπάρξει ένας έξτρα ενιαίος ευρωπαϊκός φόρος που να αφορά στην ατμοσφαιρική ρύπανση από τα κρουαζιερόπλοια.

Προϋπολογίζεται ότι ένας τέτοιος φόρος θα επιφέρει τουλάχιστον σε όλη την Ευρώπη περίπου 500 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Τα εν λόγω έσοδα θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν έργα παράκτιων οικοσυστημάτων, υποδομές, ηλεκτροδοτήσεις πλοίων και διάφορες δράσεις για την αντιμετώπιση του υπερτουρισμού.

Υπάρχουν ήδη αντιδράσεις από τις εταιρείες αλλά και από τους φορείς ώστε να μην εφαρμοστεί κάποιο τέτοιο επιπλέον χαράτσι που θα πλήξει περαιτέρω τον κλάδο της κρουαζιέρας.

Ένα επιπλέον θέμα που επιφέρει καθυστερήσεις και πολύωρες ταλαιπωρίες σε αεροδρόμια και λιμάνια είναι η εφαρμογή του Συστήματος Ελέγχου – EES που αφορά επισκέπτες εισόδου-εξόδου στη ζώνη Σένγκεν.

Η εφαρμογή αυτού του ελέγχου έπρεπε να είχε εφαρμοστεί προ διετίας, αλλά κάθε έτος αναβάλλετο για το επόμενο, χωρίς όμως να προετοιμάζονται κατάλληλα σε υποδομές εισόδου/εξόδου οι διάφοροι προορισμοί.

Η εν λόγω ταλαιπωρία αφορά εκατομμύρια επιβάτες που εισέρχονται στη ζώνη.

Τα ανάλογα έργα υποδομών και συστημάτων ελέγχου θα μπορούσαν να είχαν ετοιμαστεί προ διετίας, αλλά για μια ακόμη φορά η Πολιτεία δεν ενήργησε με το σωστό χρονοδιάγραμμα ώστε να αποφευχθούν οι ταλαιπωρίες τουριστών.

Έτσι λοιπόν τουρίστες αλλά και επιβάτες κρουαζιέρας από τρίτες χώρες επανεξετάζουν προγραμματισμένα ταξίδια στην Ευρώπη και στην πατρίδα μας.

Τέλος, από όλους και από τις εταιρείες, προτείνεται η προσωρινή αναστολή του εν λόγω συστήματος τουλάχιστον για τη φετινή τουριστική περίοδο και μέχρι να ετοιμαστούν οι ανάλογες υποδομές και υπηρεσίες και να υπάρχει κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού για την ομαλή εφαρμογή τους.

Ο Ευρωπαϊκός τουρισμός απειλείται και η μελέτη προειδοποιεί ότι έως και 41 εκατομμύρια αφίξεις γενικότερα στον τουρισμό με τουριστικές δαπάνες 45,5 εκατομμύρια απειλούνται να τεθούν μερικώς σε κίνδυνο, από 4 αγορές μόνο:

Ηνωμένο Βασίλειο, Αμερική, Καναδά και Αυστραλία.

Η εν λόγω ταλαιπωρία αφορά και στους επιβάτες κρουαζιέρας και ιδιαίτερα στα αεροδρόμια με την άφιξη/αναχώρηση αλλά και στα λιμάνια εισόδου/εξόδου.

Τέλος, ίσως επηρεάσει αρνητικά και το homeporting στους μεγάλους λιμένες λόγω καθυστερήσεων αφίξεων/αναχωρήσεων κυρίως πτήσεων σε βασικούς προορισμούς στη χώρα μας και πρέπει άμεσα να επιλυθεί έστω προσωρινά το εν λόγω πρόβλημα και να αποφευχθεί η εν λόγω ταλαιπωρία.

Ένας ακόμη λόγος που ίσως για τη φετινή χρονιά κάνει τη διαφορά, αλλά σε περιορισμένο χρόνο και βαθμό, είναι η διεξαγωγή του Παγκοσμίου Κυπέλλου (Μουντιάλ 2026) που αναδιαμόρφωσε μερικώς τις ταξιδιωτικές ροές, ενώ οι υψηλότερες τιμές αεροπορικών εισιτηρίων και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν τις επιλογές ταξιδιωτών.

Όλα τα ανωτέρω που αναφέραμε καθώς και οι έξτρα απαιτήσεις αλλά και τα επιπλέον έξτρα κόστη που ίσως εφαρμοστούν θα δημιουργήσουν και άλλα προβλήματα στον κλάδο και ίσως οι τουρίστες κάνουν άλλα σχέδια και προτιμήσουν άλλους διαφορετικούς προορισμούς στο μέλλον.

Έτσι λοιπόν είναι απόλυτα αναγκαίο να αναθεωρηθούν πολλά θέματα που προαναφέραμε αν θέλουμε να παραμείνουμε ψηλά στη λίστα ως προορισμός κρουαζιέρας.

Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσουμε να διατηρήσουμε την προτίμηση των τουριστών στην κρουαζιέρα και ίσως να τη βελτιώσουμε περισσότερο στο μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη επίσης ότι η κρουαζιέρα τυγχάνει να είναι η καλύτερη δωρεάν διαφήμιση για την πατρίδα μας, αφού πλέον ένα ποσοστό της τάξεως του 25% επανέρχεται στη χώρα μας για πολυήμερες διακοπές με φίλους και συγγενείς.

Θεωρούμε τη φετινή περίοδο κρουαζιέρας και με μεγάλη προσπάθεια τα στοιχεία θα είναι τα ίδια με αυτά του 2025, μια πραγματικά εξαιρετική χρονιά με 6.000 και πλέον προσεγγίσεις και περίπου 8,4 εκατομμύρια επιβατο-αφίξεων.

Υπάρχουν βέβαια και άλλα θέματα που έχουμε αναφέρει πολλές φορές στο παρελθόν και είναι:

Το Berth Allocation για όλους τους προορισμούς με γενικό κοντρόλ από το Υπουργείο, που απαιτούν οι εταιρείες για να γνωρίζουν ότι έχουν τη δέσμευση του χώρου και των υπηρεσιών.

Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα αρχείο χωρητικότητας σε όλους τους προορισμούς και να αναφέρεται η φέρουσα ικανότητα του κάθε προορισμού χωρίς προβλήματα στην εκάστοτε τοπική κοινωνία αλλά και να συνυπολογιστούν οι υπηρεσίες που μπορούν να παρέχουν.

Οι επιβαίνοντες στο πλοίο να επιβιβάζονται και αποβιβάζονται με ασφάλεια και να είναι ικανοποιημένοι από τον κάθε επισκεπτόμενο χώρο.

Κλείνοντας, αξίζει να σημειωθεί ότι τα δεδομένα τα τελευταία χρόνια αλλάζουν, αφού σημειώνεται αύξηση των μικρών και μεσαίου μεγέθους πλοίων και το ίδιο ισχύει και στα υπό νέα κατασκευή πλοία.

Αυτό βέβαια βοηθάει ιδιαίτερα την κρουαζιέρα σε ορισμένους μικρούς νησιωτικούς προορισμούς, ανεβάζοντας τον αριθμό αφίξεων και επιβατών και ιδιαίτερα σε μικρά νησιά που δεν γίνεται να εξυπηρετηθούν τα Mega Cruisers.

Τα μικρά Luxury συνήθως πλοία και τα expeditions είναι εκείνα που τα προτιμούν περισσότερο τα τελευταία χρόνια με προγραμματισμένους εξωτικούς προορισμούς τον χειμώνα, αλλά τα περισσότερα έχουν πρόγραμμα και για τους Ελληνικούς μας προορισμούς λόγω της πολυνησίας.

Έτσι παρατηρούμε ότι ίσως οι αφίξεις αυξάνονται σημαντικά αλλά ο αριθμός των επισκεπτών θα είναι δυσανάλογος των περασμένων ετών με τα Mega Cruisers μόνο.