Ο Γιώργος Προκοπίου, το ρωσικό LNG και η μάχη που μεταφέρθηκε στις Βρυξέλλες

Για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Ελλάδα κατηγορείται ευθέως από ένα από τα ισχυρότερα οικονομικά μέσα του κόσμου ότι καθυστέρησε την έγκριση ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας για να προστατεύσει συγκεκριμένο ελληνικό ναυτιλιακό συμφέρον.

Το δημοσίευμα των Financial Times επικαλείται τέσσερις διαφορετικές πηγές και αναφέρει ότι ο Έλληνας μόνιμος αντιπρόσωπος στην Ευρωπαϊκή Ένωση υποστήριξε στις Βρυξέλλες ότι η απαγόρευση μεταφοράς ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες θα οδηγούσε ουσιαστικά στην καταστροφή της Dynagas, της εταιρείας του εφοπλιστή Γιώργου Προκοπίου.

Η ελληνική παρέμβαση, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ήταν αρκετή ώστε να μπλοκάρει την ομοφωνία που απαιτείται για την υιοθέτηση του 21ου πακέτου κυρώσεων, αφήνοντας σε εκκρεμότητα όχι μόνο τις νέες ενεργειακές κυρώσεις αλλά και μέτρα κατά ρωσικών τραπεζών, εταιρειών του στρατιωτικού συμπλέγματος και δικτύων κρυπτονομισμάτων.

Γιατί το LNG είναι διαφορετική υπόθεση από το πετρέλαιο

Από το 2022 η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει δεκάδες πακέτα κυρώσεων στη Ρωσία. Στο πετρέλαιο οι περιορισμοί ήταν σχετικά ευκολότεροι, καθώς υπήρχε παγκόσμιος στόλος δεξαμενόπλοιων. Στο LNG όμως η εικόνα αλλάζει.

Η παραγωγή του Yamal LNG στον ρωσικό Αρκτικό Κύκλο εξυπηρετείται από έναν ελάχιστο αριθμό εξειδικευμένων παγοθραυστικών LNG carriers τύπου Arc7, τα οποία μπορούν να κινούνται σε πάγο μεγάλου πάχους.

Σύμφωνα με τους FT, περίπου το ένα τρίτο αυτού του στόλου ανήκει στη Dynagas του Γιώργου Προκοπίου. Πρόκειται για πλοία αξίας περίπου 300 εκατ. δολαρίων το καθένα, σχεδιασμένα σχεδόν αποκλειστικά για τις ανάγκες του Yamal LNG. Η μεταφορά τους σε άλλη αγορά θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη.

Αυτό εξηγεί γιατί η Αθήνα εμφανίζεται να υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες κυρώσεις δεν θα πλήξουν μόνο τη Ρωσία αλλά θα μηδενίσουν την αξία ενός εξαιρετικά ακριβού ελληνόκτητου στόλου.

Η παρέμβαση Προκοπίου

Το ενδιαφέρον είναι ότι το όνομα του Γιώργου Προκοπίου δεν εμφανίζεται τυχαία.

Τους τελευταίους μήνες ο Έλληνας εφοπλιστής έχει αναπτύξει έντονη επιχειρηματολογία γύρω από το ζήτημα των κυρώσεων στο ρωσικό LNG. Η βασική του θέση είναι ότι οι κυρώσεις δεν θα σταματήσουν τις εξαγωγές της Ρωσίας.

Απλώς θα οδηγήσουν τις μεταφορές σε κινεζικούς, ινδικούς ή άλλους μη ευρωπαϊκούς στόλους, αφήνοντας εκτός αγοράς τις ευρωπαϊκές ναυτιλιακές εταιρείες χωρίς ουσιαστικό πλήγμα για τη Μόσχα. Μετά το δημοσίευμα των FT o γνωστός εφοπλιστής παρενέβη στη συζήτηση που γίνεται. Με αναλυτικό σημείωμα της εταιρείας του τονίζεται ότι η Dynagas υποστηρίζει τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ωστόσο προειδοποιεί πως μια οριζόντια απαγόρευση στη μεταφορά ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες δεν θα επιτύχει τους γεωπολιτικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αντίθετα, όπως υποστηρίζει, υπάρχει κίνδυνος να υπονομευθεί η ευρωπαϊκή ναυτιλιακή ανταγωνιστικότητα, να χαθεί πολύτιμη τεχνογνωσία στην αρκτική ναυτιλία και να μεταφερθεί η συγκεκριμένη δραστηριότητα σε μη δυτικούς διαχειριστές, χωρίς ουσιαστική μείωση των ρωσικών εσόδων.

Η ανακοίνωση της εταιρείας

«Πρώτα και κύρια, η Dynagas εκφράζει την ειλικρινή της ευχή για ταχεία λήξη του πολέμου στην Ουκρανία, ώστε να τερματιστεί η δοκιμασία των αθώων ανθρώπων που υποφέρουν.

Η επιβολή μιας καθολικής απαγόρευσης στην μεταφορά ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες εγκυμονεί τον κίνδυνο να εξελιχθεί σε αυτοπροκαλούμενο πλήγμα για την ευρωπαϊκή ναυτιλιακή επάρκεια, την στρατηγική τεχνογνωσία για πλεύση στην αρκτική, την απασχόληση και την επιρροή της Ευρώπης, χωρίς να επιτυγχάνει τους επιδιωκόμενους γεωπολιτικούς στόχους — συμπεριλαμβανομένης της ουσιαστικής μείωσης των εσόδων που κατευθύνονται προς τη Ρωσία.

Τα άκρως εξειδικευμένα πλοία μεταφοράς LNG κατηγορίας “ice-class” της Dynagas απασχολούνται βάσει μακροχρόνιων ναυλοσυμφώνων που υπογράφηκαν το 2015–2016 με το έργο Yamal LNG, με αυστηρές συμβατικές δεσμεύσεις που εκτείνονται έως και το 2065. Πρόκειται για νομικά δεσμευτικές εμπορικές συμφωνίες, συναφθείσες πολλά χρόνια πριν από την έναρξη της τρέχουσας σύρραξης.

Το Yamal LNG αποτελεί διεθνές έργο με ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή και διασύνδεση. Η γαλλική TotalEnergies κατέχει ποσοστό 20%, ενώ σημαντικές ευρωπαϊκές εταιρείες ενέργειας — μεταξύ των οποίων η γερμανική SEFE και η ισπανική Naturgy — αποτελούν βασικούς αγοραστές της παραγωγής LNG του έργου.

Το Yamal LNG ανήκει κατά 50,1% στη Novatek, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό κατέχεται από διεθνείς μετόχους. Υπό το πρίσμα αυτό, δεν είναι σαφές ότι το έργο συμβάλλει ουσιαστικά στα ρωσικά έσοδα με τον τρόπο που συχνά προβάλλεται στον δημόσιο διάλογο.

Η απαίτηση προς ευρωπαϊκούς operators να εγκαταλείψουν μακροχρόνιες συμβάσεις δεν θα ανακόψει το εμπόριο. Αντιθέτως, θα οδηγήσει στην μεταβίβαση στρατηγικών αρκτικών περιουσιακών στοιχείων (πλοίων) και τεχνογνωσίας σε μη δυτικούς φορείς, οι οποίοι θα συνεχίσουν την μεταφορά LNG με χαμηλότερο κόστος και χωρίς ευρωπαϊκή συμμετοχή. Η ροή LNG θα συνεχιστεί απρόσκοπτα, ενώ η Ευρώπη θα απωλέσει ικανότητες, θέσεις εργασίας, επιρροή και εμπορική αξία που χρειάστηκαν δεκαετίες για να οικοδομηθούν.

Αντί να αποδυναμωθεί μόνιμα η ευρωπαϊκή θέση στην αρκτική ναυτιλία και στην μεταφορά LNG, οι αρμόδιοι ευρωπαϊκοί φορείς λήψης αποφάσεων οφείλουν να υιοθετήσουν μια πραγματιστική προσέγγιση που εξισορροπεί τους γεωπολιτικούς στόχους με την διατήρηση των στρατηγικών ευρωπαϊκών ναυτιλιακών δυνατοτήτων, της τεχνογνωσίας και της εργασιακής ασφάλειας και μείωσης των καθαρών Ρωσικών εισπράξεων (υψηλό κόστος μεταφοράς). Είναι ενθαρρυντικό ότι η κυβέρνηση της Ελλάδας κινείται ακριβώς προς αυτήν την κατεύθυνση».

Η κυβερνητική γραμμή

Μετά τις αποκαλύψεις των FT, η Αθήνα δεν υιοθέτησε τη λογική της προστασίας μιας εταιρείας. Αντίθετα, μέσω του Reuters κυβερνητικές πηγές υποστήριξαν ότι το ζήτημα αφορά συνολικά την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής ναυτιλίας.

Όπως ανέφεραν χαρακτηριστικά, οι κυρώσεις πρέπει να αποδυναμώνουν τη ρωσική οικονομία και όχι να παραδίδουν ολόκληρους τομείς της αγοράς σε ανταγωνιστές από την Κίνα, την Ιαπωνία ή τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η θέση αυτή μετατρέπει τη συζήτηση από υπόθεση ενός εφοπλιστή σε ζήτημα ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής.

Δεν είναι μόνο οι Financial Times

Η αποκάλυψη των FT αναπαράχθηκε μέσα σε λίγες ώρες από σχεδόν όλα τα μεγάλα εξειδικευμένα ναυτιλιακά μέσα.

Το TradeWinds, η σημαντικότερη διεθνής ναυτιλιακή εφημερίδα, επιβεβαιώνει ότι η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε να εγκρίνει τις κυρώσεις επικαλούμενη τη Dynagas.

Το Maritime Executive εξηγεί γιατί τα Arc7 αποτελούν μοναδικά περιουσιακά στοιχεία που δύσκολα μπορούν να αξιοποιηθούν εκτός της αρκτικής διαδρομής του Yamal, γεγονός που καθιστά τις κυρώσεις ιδιαίτερα επώδυνες για τους ιδιοκτήτες τους.

Το Reuters, αντίθετα, μεταφέρει κυρίως τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης, παρουσιάζοντας το θέμα ως διαφωνία για την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων και όχι ως προσπάθεια προστασίας συγκεκριμένης εταιρείας.

Διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες σημειώνουν ότι η καθυστέρηση του πακέτου κυρώσεων είχε και μια απρόβλεπτη συνέπεια.

Επειδή δεν υπήρξε συμφωνία, η Ε.Ε. αναγκάστηκε να παρατείνει προσωρινά το ισχύον πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου, μεταθέτοντας τη συνολική διαπραγμάτευση για τις 23 Ιουλίου.

Έτσι, μια διαφωνία για το LNG επηρέασε συνολικά το νέο πακέτο κυρώσεων.

Η δεύτερη φορά που ο Προκοπίου βρίσκεται στο επίκεντρο

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Γιώργος Προκοπίου απασχολεί τον διεθνή Τύπο σε σχέση με τη Ρωσία.

Προηγήθηκε η μεγάλη έρευνα των Financial Times για τα κέρδη της ελληνικής ναυτιλίας από τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Τώρα όμως η υπόθεση αποκτά διαφορετική διάσταση.

Αφορά την ίδια τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον βαθμό στον οποίο τα οικονομικά συμφέροντα κρατών-μελών μπορούν να επηρεάσουν την κοινή εξωτερική πολιτική.

Η υπόθεση αφήνει μια σειρά από κρίσιμα ερωτήματα:

Η ελληνική κυβέρνηση υπερασπίστηκε τη συνολική ευρωπαϊκή ναυτιλία ή συγκεκριμένη ελληνική εταιρεία; Μπορεί η Ε.Ε. να επιβάλλει αποτελεσματικές κυρώσεις όταν απαιτείται ομοφωνία; Είναι οικονομικά αποτελεσματικές οι κυρώσεις στο ρωσικό LNG ή απλώς μεταφέρουν το εμπόριο σε ασιατικούς στόλους;
Πόσο μεγάλη παραμένει η εξάρτηση της παγκόσμιας αγοράς LNG από τον εξειδικευμένο στόλο που δραστηριοποιείται στην Αρκτική;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που θα καθορίσουν όχι μόνο την τύχη του 21ου πακέτου κυρώσεων, αλλά και το μέλλον της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής απέναντι στη Ρωσία.

Διαβάστε επίσης:

Παρέμβαση Γιώργου Προκοπίου για δημοσίευμα FT: «Η απαγόρευση στο ρωσικό LNG θα πλήξει την ευρωπαϊκή ναυτιλία χωρίς να περιορίσει ουσιαστικά τη Μόσχα»
FT: Ελληνική παρέμβαση στην ΕΕ για τις κυρώσεις στη Ρωσία λόγω Γιώργου Προκοπίου