Ισχυρό μήνυμα στέλνει από τις ΗΠΑ , ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, δηλώνοντας στο mononews: “Το East Mediterranean Gas Forum αποδεικνύει ότι στην Ανατολική Μεσόγειο υπάρχει και ένας άλλος δρόμος: ο δρόμος της συνεργασίας αντί της έντασης, της συνεννόησης αντί της απειλής, του Διεθνούς Δικαίου αντί της αυθαιρεσίας. Σε μια περιοχή που επί δεκαετίες δοκιμάστηκε από ανταγωνισμούς και συγκρούσεις, το Forum δημιουργεί ένα περιβάλλον μεγαλύτερης σταθερότητας, προβλεψιμότητας και εμπιστοσύνης”.

Σε μια εποχή που η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται στο επίκεντρο γεωπολιτικών συγκρούσεων στο Περσικό αλλά και απειλών, είναι σημαντικό να δημιουργείται μια νέα κοινή πλατφόρμα συνεργασίας, στην ενέργεια, όπως το East Mediterranean Gas Forum στο οποίο συμμετέχουν 7 χώρες :Ελλάδα, Κύπρος, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιταλία, Ιορδανία και Παλαιστίνη, ενώ το 2023 εντάχθηκε και η Γαλλία ως πλήρες μέλος. Η 10η υπουργική σύνοδος του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Aνατολικής Μεσογείου (East Med Gas Forum-EMGF) πραγματοποιήθηκε προχθές, υπό την προεδρία του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρου Παπασταύρου, μετά από κοινή πρόσκληση με τον Αμερικανό ομόλογό του Chris Wright.

Μετά την ολοκλήρωσή του ο έλληνας υπουργός πραγματοποίησε συναντήσεις και επαφές προωθώντας, συνεργασίες και ενισχύοντας το ρόλο της χώρας στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής.

Όπως σημειώνει ο κ. Παπαστάυρου:“Η χώρα μας πιστεύει ότι η ενέργεια δεν πρέπει να γίνεται εργαλείο αποσταθεροποίησης, αλλά γέφυρα συνεργασίας, ανάπτυξης και ασφάλειας. Και το EMGF επιβεβαιώνει στην πράξη ότι οι κοινές προκλήσεις αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα μέσα από θεσμούς, σεβασμό στους κανόνες και συμμαχίες όχι μέσα από μονομερείς, απρόβλεπτες ή αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο πρακτικές.

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, συγκρούσεων και διεθνούς αβεβαιότητας, το γεγονός ότι χώρες με διαφορετικές αφετηρίες, προτεραιότητες και συμφέροντα κάθονται στο ίδιο τραπέζι και αναζητούν κοινές λύσεις στον τομέα της ενέργειας δεν είναι ούτε αυτονόητο ούτε τυπικό. Είναι μια ισχυρή απάντηση στην αστάθεια, στις μονομερείς ενέργειες και στις αναθεωρητικές συμπεριφορες. Η τρέχουσα Προεδρία της Ελλάδας στο EMGF αποτελεί έμπρακτη αναγνώριση του ρόλου που έχει πλέον αποκτήσει η χώρα μας: ως αξιόπιστου εταίρου, ενεργειακού κόμβου και δύναμης συνεννόησης σε μια κρίσιμη γεωπολιτική περιοχή. Η Ελλάδα δεν παρακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωσή τους, με πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων ενέργειας, την περιφερειακή διασυνδεσιμότητα και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης”. 

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το κοινό ανακοινωθέν της συνόδου, το οποίο επαναβεβαιώνει ότι η ανάπτυξη των ενεργειακών πόρων της περιοχής πρέπει να πραγματοποιείται με πλήρη σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο. Η αναφορά αυτή αποκτά πρόσθετη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία οι θαλάσσιες ζώνες και τα ενεργειακά δικαιώματα παραμένουν αντικείμενο αντιπαράθεσης στην ευρύτερη περιοχή.

Η στρατηγική των ΗΠΑ για ενεργειακή κυριαρχία

Το ευρύτερο πλαίσιο των συναντήσεων στην Ουάσιγκτον για το ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου διαμορφώνεται από  τη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών για την ενέργεια, τις διεθνείς συμμαχίες και τον έλεγχο των παγκόσμιων ενεργειακών ροών, που συζητήθηκαν εκτενώς στο διήμερο Global Energy Forum του Atlantic Council, που ξεκίνησε χθες. Εκεί ο  Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Chris Wright αναφέρθηκε στο δόγμα της «ενεργειακής κυριαρχίας», ένα σχέδιο που συνδέει την παραγωγή ενέργειας με την οικονομική ανάπτυξη, τη βιομηχανική ισχύ και τη γεωπολιτική επιρροή των ΗΠΑ.

Στην Υπουργική Σύνοδο του EMGF,  αναδείχθηκε ο στρατηγικός ρόλος της Ανατολικής Μεσογείου στο νέο διεθνές ενεργειακό περιβάλλον, ρόλος που ενισχύεται σε μια εποχή ανακατατάξεων  και αναδιάταξης του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη, σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται ταχύτατα εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία, της κρίσης στη Μέση Ανατολή, της αντιπαράθεσης ΗΠΑ – Κίνας και των εξελίξεων γύρω από το Ιράν.

Για την Ουάσιγκτον, η ενέργεια είναι προτεραιότητα και αυξάνοντας την παραγωγή ενέργειας, επιδιώκει την οικονομική της ανάπτυξη, αύξηση των εξαγωγών της, και την αύξηση της διεθνούς επιρροής. Η στρατηγική αυτή βασίζεται στην αύξηση της παραγωγής φυσικού αερίου, πετρελαίου και νέων ενεργειακών τεχνολογιών, καθώς και στη δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου συμμαχιών που θα στηρίζονται και στην ενεργειακή συνεργασία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά ξεχωριστή σημασία. Η συμμετοχή στην υπουργική σύνοδο του EMGF εκπροσώπων από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, το Ισραήλ, την Παλαιστίνη, την Ιταλία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Παγκόσμια Τράπεζα αποτυπώνει τη γεωπολιτική βαρύτητα που έχει πλέον η περιοχή. Το γεγονός ότι κράτη με διαφορετικά συμφέροντα εξακολουθούν να επενδύουν στον διάλογο υπογραμμίζει τον ρόλο της ενέργειας ως παράγοντα σταθερότητας.

Chris Wright: Φυσικό αέριο, πυρηνική ενέργεια και τεχνητή νοημοσύνη οι πυλώνες της αμερικανικής ενεργειακής κυριαρχίας

Την πεποίθηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται σε μια νέα περίοδο ισχυρής οικονομικής και βιομηχανικής ανάπτυξης, με βασικό όπλο την ενεργειακή τους υπεροχή, εξέφρασε ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright μιλώντας στο Global Energy Forum του Atlantic Council στην Ουάσιγκτον.

Παρουσιάζοντας το δόγμα της «ενεργειακής κυριαρχίας», ο Αμερικανός υπουργός υποστήριξε ότι η χώρα του θα συνεχίσει να αυξάνει την παραγωγή όλων των μορφών ενέργειας που είναι οικονομικά βιώσιμες, με στόχο τόσο την κάλυψη των εγχώριων αναγκών όσο και την ενίσχυση των εξαγωγών προς συμμάχους και εταίρους. Όπως τόνισε, η ενεργειακή αφθονία αποτελεί βασική προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη, τη βιομηχανική αναγέννηση και τη γεωπολιτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Wright επισήμανε ότι οι ΗΠΑ αποτελούν σήμερα, με διαφορά, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο, ενώ κατέχουν πλέον και την πρώτη θέση στις εξαγωγές πετρελαίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι αμερικανικές εξαγωγές πετρελαίου έφθασαν τον Μάιο τα 5,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ξεπερνώντας σημαντικά τη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία.

Το φυσικό αέριο ως καύσιμο της τεχνητής νοημοσύνης

Κεντρικό στοιχείο της ομιλίας του ήταν η σύνδεση της ενεργειακής πολιτικής με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Αμερικανός υπουργός εκτίμησε ότι η ηγετική θέση των ΗΠΑ στην παγκόσμια κούρσα της AI θα στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στη δυνατότητα παροχής άφθονης και οικονομικά προσιτής ηλεκτρικής ενέργειας.

Όπως υπογράμμισε, τα data centers που θα υποστηρίξουν την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης απαιτούν τεράστιες ποσότητες συνεχούς ηλεκτροδότησης και το φυσικό αέριο είναι η μοναδική ενεργειακή πηγή που μπορεί να αυξήσει γρήγορα και αξιόπιστα την παραγωγή ηλεκτρισμού σε 24ωρη βάση. Για τον λόγο αυτό, χαρακτήρισε το φυσικό αέριο ως τη σημαντικότερη νέα πηγή ηλεκτροπαραγωγής που θα στηρίξει τόσο την τεχνητή νοημοσύνη όσο και την επανεκβιομηχάνιση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η αμερικανική στρατηγική δεν περιορίζεται σε ένα μόνο καύσιμο. Όπως είπε, η κυβέρνηση υποστηρίζει όλες τις τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας, από τη γεωθερμία έως την πυρηνική ενέργεια.

Η επιστροφή των πυρηνικών

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο αμερικανός υπουργός Ενέργειας στην αναγέννηση της πυρηνικής βιομηχανίας στις ΗΠΑ. Αναφέρθηκε στη λειτουργία του πρώτου μη υδρόψυκτου πυρηνικού αντιδραστήρα στη χώρα και προανήγγειλε την έναρξη λειτουργίας και άλλων αντίστοιχων έργων μέσα στους επόμενους μήνες.

Σύμφωνα με τον Wright, περισσότερα από δέκα νέα πυρηνικά έργα βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής που περιλαμβάνει τόσο την ανάπτυξη τεχνολογιών επόμενης γενιάς όσο και την αποκατάσταση της αμερικανικής ικανότητας κατασκευής μεγάλων πυρηνικών αντιδραστήρων.

«Χτίζουμε μια οικονομία ενεργειακής αφθονίας», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η συνεχής προσθήκη νέων ενεργειακών υποδομών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της αμερικανικής ανταγωνιστικότητας.

Η αντιπαράθεση για τα data centers

Ο υπουργός Ενέργειας αναφέρθηκε και στις αντιδράσεις που εκδηλώνονται σε ορισμένες πολιτείες για την εγκατάσταση νέων data centers. Υποστήριξε ότι πολλές από τις ανησυχίες που διατυπώνονται θυμίζουν, όπως είπε, τις αντιδράσεις που είχαν εκφραστεί πριν από χρόνια απέναντι στην επανάσταση του σχιστολιθικού αερίου.

Κατά την άποψή του, η δημόσια συζήτηση συχνά κυριαρχείται από υπερβολικούς φόβους και όχι από μια νηφάλια αξιολόγηση των πλεονεκτημάτων και των κινδύνων. Υποστήριξε ότι οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες είναι διατεθειμένες να χρηματοδοτήσουν τις απαραίτητες αναβαθμίσεις δικτύων και υποδομών και εκτίμησε ότι οι αντιδράσεις απέναντι στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης θα υποχωρήσουν με την πάροδο του χρόνου.

Το Ιράν και η ενεργειακή ασφάλεια

Αναφερόμενος στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο Wright υποστήριξε ότι το Ιράν επιχειρεί διαχρονικά να χρησιμοποιήσει την ενέργεια ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης. Εκτίμησε ωστόσο ότι μακροπρόθεσμα αυτή η στρατηγική δεν μπορεί να αποδώσει, καθώς η διεθνής κοινότητα αναπτύσσει εναλλακτικές ενεργειακές και αμυντικές λύσεις.

Ο Αμερικανός υπουργός εμφανίστηκε βέβαιος ότι η παγκόσμια αγορά ενέργειας θα συνεχίσει να λειτουργεί με ολοένα μεγαλύτερη διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών, περιορίζοντας τη δυνατότητα οποιασδήποτε χώρας να ασκεί πιέσεις μέσω του ενεργειακού εφοδιασμού.

Κλείνοντας την ομιλία του, εξέφρασε έντονη αισιοδοξία για τις προοπτικές της αμερικανικής και της παγκόσμιας οικονομίας, υποστηρίζοντας ότι ο συνδυασμός άφθονης ενέργειας, τεχνητής νοημοσύνης, τεχνολογικής καινοτομίας και βιομηχανικής παραγωγής θα αποτελέσει τον βασικό μοχλό ανάπτυξης των επόμενων δεκαετιών.