Θεός, βασιλιάς ή άνθρωπος; Θρύλος ή Ιστορία; Μια νέα μελέτη για τον Μέγα Αλέξανδρο 

Ήταν ο ψυχρός δημιουργός μιας αυτοκρατορίας ή ένας ρομαντικός τυχοδιώκτης; Ήταν το αρχέτυπο ενός υπερήρωα ή ένας αρχομανής που επιδίωκε πάση θυσία την εξουσία. Και εν τέλει ήταν ένας αδιαφιλονίκητος ήρωας ή ένας …αχρείος; 

Για αιώνες, οι ιστορικοί αφηγούνται την ιστορία του, όμως  ο Αλέξανδρος παραμένει ένα μυστήριο. Ο ορισμός του ως Μέγα  προηγείται των πάντων, ένα διαβατήριο στην αιωνιότητα, αδιαμφισβήτητο παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες διεμβολισμού του μύθου που τον περιβάλλει. Ποιος ήταν όμως, πέρα από όλα αυτά, ο Μακεδόνας, που έφθασε ως τα πέρατα της Ανατολής κατακτώντας λαούς και καταλύοντας αυτοκρατορίες,  ιδρύοντας στο διάβα του πόλεις στα ελληνικά πρότυπα και μεταλαμπαδεύοντας τον ελληνικό πολιτισμό και τη γλώσσα ως ένα οικουμενικό αγαθό;

Την απάντηση για τον άνθρωπο Αλέξανδρο, πέρα από τον θρύλο φιλοδοξεί να δώσει τώρα με τη μελέτη του «Alexander – God, King, Man», που μόλις κυκλοφόρησε (εκδόσεις Bloomsbury) ο καθηγητής Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Ντάραμ στο Ηνωμένο Βασίλειο, δρ ΄Εντμουντ Ρίτσαρντσον. Ένα εγχείρημα δύσκολο, που ο συγγραφέας χρειάστηκε δέκα χρόνια για να διεκπεραιώσει αφήνοντας στον αναγνώστη να δώσει την απάντηση αν ήταν επιτυχημένο.  Και όχι, εξ αιτίας αδυναμίας του ίδιου αλλά των εγγενών προβλημάτων, που τίθενται από την Ιστορία όταν μετράει πίσω της 2.300 χρόνια και όταν οι ενδιάμεσες παρεμβάσεις θολώνουν την πραγματικότητα. 

 Παρ΄όλα αυτά, όπως λένε οι πρώτες κριτικές, το βιβλίο επιτρέπει στους αναγνώστες να νιώσουν τον άνεμο της ερήμου, να βιώσουν την πλήρη φρίκη μιας μάχης και να γνωρίσουν τη στρατηγική μεγαλοφυΐα του στρατηλάτη αλλά και να πάρουν μέρος στις οργιαστικές γιορτές μετά από κάθε νίκη ή νέα κατάκτηση και βέβαια να παρακολουθήσουν την σταδιακή,  προσωπική μετάβασή του, όπως αναφέρουν οι αρχαίοι συγγραφείς, σε έναν παντοδύναμο βασιλιά με εξουσία ζωής και θανάτου στους υπηκόους του.  

Γιατί τον συγγραφέα δεν τον απασχολεί  μόνον ο Αλέξανδρος ως κατακτητής και ως σύμβολο  αλλά και ως ο νεαρός ηγεμόνας που πιάστηκε ανάμεσα στην ιστορία, τον μύθο, την οικογένεια και τη δύναμη. 

Η υπέρβαση 

 Το 336 π.Χ., σε ηλικία είκοσι ετών, ο Αλέξανδρος κληρονόμησε ένα κατεστραμμένο βασίλειο, ένα σωρό χρέη και έναν στρατό που δεν έδινε λογαριασμό σε κανέναν. Δεν πτοήθηκε αλλά αντίθετα θέλησε να βγει από το αδιέξοδο κάνοντας την υπέρβαση: Οδήγησε το στρατό του στα ανατολικά, στην καρδιά της απέραντης Περσικής Αυτοκρατορίας, και έτσι ξεκίνησε τη μεγαλύτερη στρατιωτική εκστρατεία στην ιστορία. Τα ερείπια των πόλεών του, που έρχονται στο φως μέσα από τη σκόνη  των λόφων της Κεντρικής Ασίας ή αναδύονται από το βυθό της θάλασσας  μιλούν για το πέρασμά του.  Τα ημερολόγια των βαβυλώνιων αστρονόμων που τον γνώρισαν έχουν αποκρυπτογραφηθεί. Τα γράμματα που σμίλεψαν οι άνθρωποι στην πέτρα στα ελληνικά σ΄ αυτούς τους μακρινούς τόπους είναι εκεί, αδιάψευστοι μάρτυρες της επιρροής του και οι ελληνικές ιδέες που διαπέρασαν γηγενείς  πολιτισμούς,  τους σημάδεψαν για αιώνες. Αλλά και πίσω στη Μακεδονία, οι τάφοι των προγόνων του έχουν πια ανακαλυφθεί. 

Ο νεαρός άνδρας, που  έγινε βασιλιάς, θα γινόταν ήρωας, ο ήρωας  θα γινόταν ζωντανός θεός και ο θεός θα πέθαινε σε ηλικία μόλις τριάντα δύο ετών, καταβεβλημένος από άγνωστη ως σήμερα αρρώστια στη Βαβυλώνα. 

Αλλά γεγονός είναι, ότι ο θρύλος επέζησε καλύτερα από την αυτοκρατορία. Κι ίσως γι΄ αυτό αποτελεί πρόκληση για τους ιστορικούς. Ο δρ Ρίτσαρντσον γνωρίζει, ότι ο Αλέξανδρος είναι πολύ μεγάλος για να χωρέσει σε μία εκδοχή και πολύ ανθρώπινος για τον τίτλο που του έδωσε η ιστορία. Αλλά αν για κάποιους είναι το πρότυπο της νεανικής ιδιοφυΐας, για άλλους παραμένει μια προειδοποίηση για τη φιλοδοξία χωρίς όρια. Η έρευνα του Ρίτσαρντσον μπορεί να τον οδήγησε από τις κατακόμβες της Αιγύπτου ως τα περάσματα του Αφγανιστάν. Αλλά η διελκυστίνδα παραμένει…

Διαβάστε επίσης 

Σαγράδα Φαμίλια: Εγκαίνια από τον Πάπα στις 10 Ιουνίου – Σε αναμονή η αγιοποίηση του Γκαουντί

Με τον τρόπο των Ελλήνων – Μια έκθεση φόρος τιμής στη σχέση αρχαίας Ελλάδας και Ρώμης

Μαρίνα Καρέλλα: Ένα σύμπαν μαγικού ρεαλισμού στην τέχνη της