Το αφήγημα του μύθου ξεκίνησε από τον Αλέξη Τσίπρα, ως απόδειξη της αποτελεσματικότητας της δικής του πολιτικής.

Μετά από μία σύντομη παρέμβαση, με το επιχείρημα  ότι η έξοδος συντελέστηκε επί κυβέρνησης Ν.Δ., ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είχε λόγο να επανέλθει. Ο μύθος έτσι επέζησε, χωρίς να ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα.

Ας μην απορεί ο αναγνώστης. Τυπικά έχουμε βγει από τα μνημόνια. Δηλαδή από το εξωθεσμικό για την Ελλάδα πλαίσιο που διασφάλιζε πως η χρεοκοπία ήταν υπό έλεγχο, χωρίς το ρίσκο της επιμόλυνσης και με την δημιουργία των προϋποθέσεων πως η παράσταση δεν θα ανέβαινε ξανά. Βλέπετε, θεωρούμαστε επιρρεπείς στην επανάληψη.

Ο κύριος λόγος της χρεοκοπίας ήταν δημοσιονομικός. Για την αντιμετώπιση της υιοθετήθηκαν λαθεμένες προτεραιότητες, εφαρμόστηκαν μέτρα αμφίβολης οικονομικής αποτελεσματικότητας, χρησιμοποιήθηκαν μέσα με σαφή αρνητική κοινωνική επίπτωση. Ας μην ξεχνάμε τόσο εύκολα την μείωση του ΑΕΠ κατά 25%. Επιζήσαμε και, σήμερα, δίκαια υπερηφανευόμαστε για τα επιτεύγματα μας. Δεν είναι ούτε λίγα, ούτε ασήμαντα. Και ο συμβολισμός του Κυριάκου Πιερρακάκη ως επικεφαλής του Eurogroup, αυτού του άτυπου συμβουλίου που τρέχει τις οικονομικές τύχες της ευρωζώνης είναι ίσως πέρα για πέρα δίκαιος—επιστέγασμα μίαν μνημειώδους δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Σιωπηλά, όμως, εξακολουθούμε να υποβαθμίζουμε όλους τους άλλους παράγοντες, πέραν του δημοσιονομικού, που σε μικρό ή μεγάλο βαθμό συνέβαλλαν ουσιαστικά στην κρίση του 2010 και στην χωρίς λόγο μακρόχρονη πορεία της διαδικασίας της εξόδου. Όλοι αυτοί οι «άλλοι» παράγοντες παραμένουν ζωντανοί και επικίνδυνοι. Η αποφυγή της χρεοκοπίας και η αναγνώριση της επιτυχίας κινδυνεύουν να μας τυφλώσουν. Δεν θέλουμε και πολύ, εξάλλου.

Ποιοι είναι αυτοί οι «άλλοι» παράγοντες, όμως; Η απάντηση δίνεται, δυστυχώς, από τον οργανισμό που οι Έλληνες λατρεύουν να μισούν.

Χθες, η χώρα μας είχε την τιμητική της στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όχι με μία, όχι με δύο αλλά με τρεις εκθέσεις: την παραδοσιακή ετήσια Country Report, μία για την Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα και μία τρίτη «ειδική» που εξετάζει σε βάθος δύο θέματα: την κρίση της στέγης και το συνεχιζόμενο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Και οι τρεις εκθέσεις αποδίδουν τα εύσημα στην Ελλάδα και, κατ’ επέκταση, στην κυβέρνηση: την δημοσιονομική πειθαρχία, την ορθή χρήση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, την πολιτική των στοχευμένων επιδομάτων, την  συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, την αναδιάρθρωση των τραπεζών.

Έλα, όμως, που το ΔΝΤ έχει θεσμική μνήμη, Και μπορεί να φέρει την κύρια ευθύνη για το λάθος πρόγραμμα που επέβαλε στην Ελλάδα και για την σαφή εχθρότητα που έδειξε ο τότε επικεφαλής της τρόικα Poul Thomsen, υποδαυλίζοντας έτσι και την αντίστοιχη αρνητική στάση του  Wolfgang Schaeuble. Στις εκθέσεις του, λοιπόν, με την μορφή επισημάνσεων και συμβουλών, καταπιάνεται με όλους αυτούς τους «άλλους» παράγοντες. Δεν είναι εδώ ο τόπος για να αναλυθούν. Θα περιοριστώ απλά στην αναφορά τους—και μάλιστα ούτε όλων, ούτε διεξοδικά.

Στο θέμα της στέγης, έχουμε την μικρότερη ευρωπαϊκή παραγωγικότητα στις κατασκευές και την μικρότερη διαθεσιμότητα δανείων με τους ιδιοκτήτες να κυνηγούν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις προκειμένου να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους. Ο ρυθμός ανόδου των ενοικίων έχει προ πολλού ξεπεράσει τον ρυθμό ανόδου του εισοδήματος.

Το βαθιά ελλειμματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μπορεί να μην οφείλεται πλέον στον δημοσιονομικό εκτροχιασμό αλλά, τώρα,  το πρόβλημα προέρχεται  κυρίως από τον  ιδιωτικό τομέα, με το ισοζύγιο αποταμίευσης-επένδυσης των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων να είναι αρνητικό, ενώ η αποταμίευση των νοικοκυριών παραμένει υποτονική.

Το ΔΝΤ υποδεικνύει την λήψη μέτρων για την ισχυρή συνέχιση της ψηφιακής μετασχηματισμού, την περαιτέρω μείωση της γραφειοκρατίας, την ενίσχυση του ανταγωνισμού, την αύξηση της παραγωγικότητας, την μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην εργασία, την βελτίωση των δεξιοτήτων, την επέκταση των εξωδικαστικών μηχανισμών, την πιο αποτελεσματική εποπτεία των διαχειριστών (servicers) των κόκκινων δανείων, την μεταφορά πόρων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας (ιδιαίτερα των τραπεζών) κοκ.

Αναγνωρίζει την βελτίωση στον τραπεζικό τομέα, αλλά παρατηρεί πως το μέγεθος των μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν μεταφερθεί στα χέρια των διαχειριστών επηρεάζει αρνητικά την πιστωτική επέκταση, η οποία είναι έτσι κι αλλιώς εστιασμένη στον δανεισμό μεγάλων επιχειρήσεων.

Η έξοδος από τα μνημόνια είναι γεγονός — αλλά είναι γεγονός τυπικό. Η ουσιαστική έξοδος θα κριθεί από το αν η χώρα μπορεί να υπερβεί τις αδυναμίες που την οδήγησαν στη χρεοκοπία: την παραγωγική υστέρηση, τη θεσμική αδράνεια, τη χαμηλή αποταμίευση, την αδύναμη πίστη, την κοινωνική ανασφάλεια. Δεν αρκεί να μη μας επιτηρούν οι άλλοι. Πρέπει, επιτέλους, να μπορούμε να επιτηρούμε εμείς οι ίδιοι τον κακό μας εαυτό. Δυστυχώς, μας λείπει ακόμη εκείνο το κίνημα που θα προέρχεται από τη δική μας ουσία, ώστε να γίνει η Ελλάδα αληθινά νεωτερική, όπως έγραψε ο Κώστας Αξελός.

Κι ας μην παραπονιόμαστε για τους… θεσμούς. Θεσμούς δεν είχε βαφτίσει την τρόικα ο ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα;

Διαβάστε επίσης

Το 2030 αρχίζει σήμερα: Η στρατηγική επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα