ΗΠΑ και Ιράν «παίζουν» καθυστερήσεις

Ο Ντ. Τραμπ συγκαλεί το υπουργικό του συμβούλιο στο Καμπ Ντέιβιντ, -καιρού επιτρέποντος- ενώ στο Ιράν αποκαθίσταται μερικώς η πρόσβαση στο ίντερνετ.

Παρά τη συνέχιση πληγμάτων ένθεν και ένθεν, οι δύο χώρες έχουν εισέλθει σε μια παρατεταμένη περίοδο ασκήσεων τακτικής, εσωτερικής πολιτικής διαχείρισης και «παιχνιδιού καθυστερήσεων».

Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη μοιάζουν να ενδιαφέρονται όχι μόνο για το πεδίο των μαχών, αλλά κυρίως στα εγχώρια ακροατήριά τους. Για τον Αμερικανό πρόεδρο, το διακύβευμα είναι οι κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές που πλησιάζουν. Για την ιρανική ηγεσία, είναι η επιβίωση μιας καταρρέουσας οικονομίας και η συγκράτηση της κοινωνικής οργής.

Το «πολεμικό συμβούλιο» στο Καμπ Ντέιβιντ

Η επιλογή του απομονωμένου προεδρικού καταφυγίου στα βουνά του Μέριλαντ για τη σύγκληση του Υπουργικού Συμβουλίου της Τετάρτης –μόλις η δέκατη φορά στη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ– υπογραμμίζει την κρισιμότητα των στιγμών. Αν και η επίσημη ατζέντα του Λευκού Οίκου κάνει λόγο για «παρουσίαση των επιτυχιών στην οικονομία και τη μάχη κατά της κρατικής απάτης», η πραγματικότητα είναι ότι η ιρανική κρίση θα μονοπωλήσει τις συζητήσεις.

Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί υπό τη σκιά των ολονύχτιων αμερικανικών αεροπορικών επιγείων πληγμάτων στο νότιο Ιράν, τα οποία η CENTCOM χαρακτήρισε «χτυπήματα αυτοάμυνας» κατά εξεδρών εκτόξευσης πυραύλων και σκαφών κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, το υπουργικό συμβούλιο συγκαλείται σε μια περίοδο έντονης εσωτερικής αναδιάταξης για την κυβέρνηση Τραμπ, μετά τις πρόσφατες αποχωρήσεις κορυφαίων στελεχών (όπως η Παμέλα Μπόντι και η Κρίστι Νόεμ) και την επικείμενη αποχώρηση της Τάλσι Γκάμπαρντ από τη Διεύθυνση Εθνικής Πληροφοριών τον επόμενο μήνα.

Ο Τραμπ πιέζει για μια διευθέτηση εντός 60 ημερών. Η εγχώρια πολιτική πίεση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών είναι τεράστια, και ο Λευκός Οίκος χρειάζεται μια διπλωματική επιτυχία. Ωστόσο, η τακτική του Αμερικανού προέδρου παραμένει πιστή στο δόγμα της «μέγιστης πίεσης». Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, η Ουάσιγκτον «ή θα εξασφαλίσει μια καλή συμφωνία ή δεν θα κάνει καμία συμφωνία». Οι ΗΠΑ παίζουν καθυστερήσεις, αρνούμενες να υποχωρήσουν στις ιρανικές απαιτήσεις αν δεν λάβουν μόνιμες, χειροπιαστές εγγυήσεις για τα πυρηνικά και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Ογδόντα οκτώ ημέρες σκοτάδι: Η μερική άρση του blackout στο Ιράν

Στην αντίπερα όχθη, η Τεχεράνη επιχειρεί τις δικές της ασκήσεις εσωτερικής ισορροπίας. Την Τρίτη, ο διεθνής παρατηρητής NetBlocks επιβεβαίωσε ότι η πρόσβαση στο διαδίκτυο άρχισε να αποκαθίσταται σταδιακά, φτάνοντας περίπου το 34% της κανονικής χωρητικότητας. Πρόκειται για τον τερματισμό ενός ιστορικού blackout που διήρκεσε 88 ημέρες, το οποίο είχε επιβληθεί ως απάντηση στις εσωτερικές ταραχές του Ιανουαρίου και εντάθηκε με την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων στα τέλη Φεβρουαρίου.

 Η απόφαση του Ιρανού προέδρου, Μασούντ Πεζεσκιάν, να διατάξει την αποκατάσταση του δικτύου δεν ήταν μια κίνηση εκδημοκρατισμού, αλλά μια απεγνωσμένη προσπάθεια να διασωθεί η ψηφιακή οικονομία της χώρας, η οποία υπέστη πανωλεθρία, οδηγώντας σε μαζική ανεργία και λουκέτα σε χιλιάδες επιχειρήσεις. Ο Υπουργός Επικοινωνιών, Σατάρ Χασεμί, παραδέχθηκε ανοιχτά ότι η συνέχιση του blackout θα προκαλούσε «ανεπανόρθωτη ζημιά, φυγή επιστημονικού προσωπικού και κατάρρευση των υπηρεσιών».

Ωστόσο, ακόμη και αυτή η «επιστροφή» γίνεται με όρους εσωτερικής ασφάλειας και καθυστερήσεων. Η πρόσβαση αποκαθίσταται επιλεκτικά, κυρίως στις σταθερές ευρυζωνικές συνδέσεις, ενώ τα δεδομένα κινητής τηλεφωνίας (mobile data) παραμένουν υπό αυστηρό έλεγχο για την αποτροπή νέων διαδηλώσεων. Επιπλέον, το εσωτερικό ρήγμα στο ιρανικό καθεστώς έγινε εμφανές όταν τα κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ένα διοικητικό δικαστήριο προσπάθησε να μπλοκάρει την προεδρική εντολή, με το συντηρητικό πρακτορείο Fars να αμφισβητεί τη νομιμότητα της απόφασης, υποστηρίζοντας ότι μόνο το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (στο οποίο κυριαρχούν οι Φρουροί της Επανάστασης – IRGC) έχει τέτοια δικαιοδοσία.

Η συνάντηση στη Ντόχα

Ενώ οι δύο κυβερνήσεις διαχειρίζονται τις εσωτερικές τους κρίσεις, η διπλωματική αντιπροσωπεία του Ιράν επέστρεψε από το Κατάρ, όπου διεξήχθησαν έμμεσες διαπραγματεύσεις για το προσχέδιο μνημονίου κατανόησης (MoU). Η σύνθεση της ιρανικής ομάδας –ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί και ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Αμπντολνασέρ Χεματί– δείχνει ότι το κύριο αντικείμενο ήταν το χρήμα.

Το Ιράν απαιτεί το άμεσο «ξεπάγωμα» τουλάχιστον 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που είναι δεσμευμένα σε ξένες τράπεζες λόγω των αμερικανικών κυρώσεων. Η ιρανική πλευρά πιέζει για την άμεση εκταμίευση μιας πρώτης δόσης 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων με την υπογραφή της συμφωνίας και των υπολοίπων εντός 60 ημερών.

Το ισραηλινό δίκτυο Channel 12 μετέδωσε ότι το ίδιο το Κατάρ προσφέρθηκε να δανειοδοτήσει απευθείας το Ιράν με 12 δισεκατομμύρια δολάρια για να γεφυρωθεί το χάσμα. Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, Ματζέντ Αλ Ανσάρι, διέψευσε κατηγορηματικά το δημοσίευμα, κάνοντας λόγο για «ανυπόστατα ψέματα» που διακινούνται σκόπιμα από κύκλους που επιθυμούν να τορπιλίσουν τη συμφωνία και να σαμποτάρουν την αποκλιμάκωση στην περιοχή.

Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ ξεκαθαρίζουν ότι καμία ροή δολαρίων δεν θα επιτραπεί προς την Τεχεράνη, αν δεν διασφαλιστεί προηγουμένως η ελεύθερη διέλευση των πετρελαιοφόρων από τα Στενά του Ορμούζ, δημιουργώντας ένα αδιέξοδο όπου κάθε πλευρά ζητά εγγυήσεις πριν δώσει εγγυήσεις.

Ο αστάθμητος παράγοντας του Λιβάνου

Μέσα σε αυτό το σκηνικό των ελεγχόμενων καθυστερήσεων, ο Λίβανος παραμένει ένα επικίνδυνο θέμα. Παρά την εκεχειρία της 16ης Απριλίου, ο ισραηλινός στρατός (IDF) επέκτεινε τις επίγειες επιχειρήσεις του πέρα από τη λεγόμενη «Κίτρινη Γραμμή» – το βόρειο όριο της ζώνης ασφαλείας στο νότιο Λίβανο.

Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις του είναι «στοχευμένες» και αποσκοπούν στην απώθηση των υποδομών των drones της Χεζμπολάχ, η οποία τις τελευταίες ημέρες ενέτεινε τα πλήγματα κατά ισραηλινών κοινοτήτων. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου επιδιώκει να περιπλέξει τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν, επιβάλλοντας τετελεσμένα στο πεδίο πριν από τις προγραμματισμένες απευθείας συνομιλίες ασφαλείας Λιβάνου-Ισραήλ στο Πεντάγωνο στις 29 Μαΐου.

Η Ουάσιγκτον, αν και επίσημα ζητά αυτοσυγκράτηση, φαίνεται πως ήταν ενήμερη για τα «χειρουργικά» πλήγματα του Ισραήλ, προσπαθώντας να διαχωρίσει το μέτωπο του Λιβάνου από τη μεγάλη συμφωνία με το Ιράν.

Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν αυτό το «παιχνίδι καθυστερήσεων» είναι ο προθάλαμος μιας ιστορικής συμφωνίας ή η ηρεμία πριν από μια νέα, γενικευμένη καταιγίδα. Τόσο ο Τραμπ στο Καμπ Ντέιβιντ όσο και ο Πεζεσκιάν στην Τεχεράνη προσπαθούν να κερδίσουν χρόνο, να κατευνάσουν τις εσωτερικές αντιδράσεις και να μεγιστοποιήσουν τα ανταλλάγματα.

Διαβάστε επίσης

Η «αόρατη» μεταφορά κινδύνου από τις ευρωπαϊκές τράπεζες – Έχουν ξεφορτωθεί πάνω από 500 δισ. δολάρια επιχειρηματικών δανείων

«Αυτοάμυνα» τα αμερικανικά πλήγματα στο νότιο Ιράν

To πετρέλαιο υποχωρεί ενώ συνεχίζεται το «θρίλερ» μεταξύ Τραμπ και Τεχεράνης