To πετρέλαιο υποχωρεί ενώ συνεχίζεται το «θρίλερ» μεταξύ Τραμπ και Τεχεράνης

Υποχωρούν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου κατά τουλάχιστον 5% και αρκετά κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, παρά την αβεβαιότητα γύρω απλό το κατά πόσο το Ιράν μπορεί να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ και να προχωρήσει στην αποναρκοθέτησή του. Το Brent το πρωί της Δευτέρας, 25ης Μαΐου 2026 (αργία για τις ΗΠΑ και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες) είχε υποχωρήσει κάτω από τα 98 δολ. και το αμερικανικό αργό βρισκόταν γύρω στα 90. Το πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται να αντιμετωπίζει δυσκολίες τόσο στο εσωτερικό του Ιράν, όσο και στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει ήδη έντονες επικρίσεις από το εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Πολλοί σκληροπυρηνικοί πολιτικοί υποστηρίζουν ότι οι όροι της συμφωνίας (που περιλαμβάνουν άρση κυρώσεων για την πώληση πετρελαίου και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων παγωμένων ιρανικών πόρων) «ρίχνουν στα μαλακά» την Τεχεράνη. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος έσπευσε να δηλώσει δημόσια ότι έδωσε οδηγίες στους διαπραγματευτές του «να μην βιαστούν», τονίζοντας ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ των ΗΠΑ και ότι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα συνεχιστεί μέχρι τις τελικές υπογραφές.

Πέραν αυτών, γερουσιαστές και βουλευτές που ανήκουν στην πτέρυγα των «γερακιών» της εξωτερικής πολιτικής και παραδοσιακά στηρίζουν τον Τραμπ εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τους όρους που διαρρέουν. Φοβούνται ότι ο Τραμπ, στην βιασύνη του να κλείσει τον πόλεμο και να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, ίσως προσφέρει «γην και ύδωρ», όπως αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων και άρση κυρώσεων. Αυτή η ομάδα θεωρεί ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να υποβληθεί στο Κογκρέσο για έγκριση (βάσει και του προηγούμενου του νόμου INARA του 2015 για τον έλεγχο των συμφωνιών με το Ιράν), ώστε να διασφαλιστεί ότι η Τεχεράνη δεν θα βγει ενισχυμένη. Μάλιστα, ο Τεντ Κρουζ χαρακτήρισε δημόσια μια πιθανή ελλιπή συμφωνία ως «καταστροφικό λάθος».

Επιπλέον, υπάρχει μια μικρότερη αλλά κρίσιμη ομάδα Ρεπουμπλικανών, οι οποίοι εστιάζουν καθαρά στο Σύνταγμα και τις εξουσίες του Κογκρέσου για την κήρυξη πολέμου και την ειρήνη. Αυτοί οι βουλευτές θεωρούν ότι ο Τραμπ (και ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ) οδήγησαν τη χώρα σε έναν πόλεμο χωρίς την επίσημη έγκριση του Κογκρέσου. Πριν από λίγες ημέρες, αρκετοί Ρεπουμπλικανοί ενώθηκαν με τους Δημοκρατικούς στη Γερουσία και τη Βουλή για να προωθήσουν ένα ψήφισμα (War Powers Resolution) που θα ανάγκαζε τον Τραμπ να τερματίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις αν δεν λάβει έγκριση. Για να αποφευχθεί το πολιτικό σοκ μιας ήττας για τον Τραμπ, η ηγεσία των Ρεπουμπλικανών αναγκάστηκε να αναβάλει την ψηφοφορία για τον Ιούνιο.

Αντιμετωπίζοντας αυτά τα πυρά από τους ίδιους του τους υποστηρικτές, ο Ντόναλντ Τραμπ προσπάθησε να υποβαθμίσει τις αντιδράσεις μέσω των social media, καλώντας τους επικριτές του «να μην ακούν τους χαμένους που δεν ξέρουν τίποτα» και τονίζοντας ότι η συμφωνία δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμα.

Οι αντιθέσεις στο Ιράν και η πιθανή «εμφάνιση» του Μοτζταμπά Χαμενεΐ

Ο Πρόεδρος Πεζεσκιάν και οι οικονομικοί του σύμβουλοι δέχονται τεράστια πίεση από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν, η οποία προειδοποιεί ότι η οικονομία βρίσκεται στα πρόθυρα της καταστροφής και ότι η ανοικοδόμηση από τις πολεμικές ζημιές μπορεί να απαιτήσει πάνω από μία δεκαετία.

Ο Πεζεσκιάν δηλώνει ανοιχτά ότι το Ιράν πρέπει να διαπραγματευτεί με τη Δύση. Σε πρόσφατο λόγο του προκάλεσε τους σκληροπυρηνικούς ρωτώντας: «Αν δεν διαπραγματευτούμε, τότε τι πρέπει να κάνουμε; Να πολεμάμε για πάντα;» Σύμφωνα με ορισμένες διαρροές, ο Πεζεσκιάν κατηγόρησε ευθέως ανώτατους διοικητές των Φρουρών ότι με τις μονομερείς στρατιωτικές τους ενέργειες και τις επιθέσεις σε περιφερειακές υποδομές καταστρέφουν κάθε πιθανότητα εκεχειρίας και οδηγούν τη χώρα στην καταστροφή.

Οι Φρουροί της Επαναστάσης ελέγχουν τεράστιο μέρος της ιρανικής οικονομίας και αναφέρονται απευθείας στον Ανώτατο Ηγέτη, Μοτζταμπά Χαμενεΐ. Έχουν προειδοποιήσει ότι αν οι ΗΠΑ κάνουν «κάποια ανοησία», θα μετατρέψουν τον Περσικό Κόλπο σε «νεκροταφείο Αμερικανών πεζοναυτών», την ώρα που ο Πεζεσκιάν προσπαθεί να ρίξει τους τόνους. Οι Φρουροί έχουν ουσιαστικά περιορίσει την εξουσία του Προέδρου. Απέρριψαν τους υπουργούς που ήθελε να διορίσει, επέβαλαν δικούς τους ανθρώπους στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και ελέγχουν στενά την ατζέντα των συνομιλιών, ξεκαθαρίζοντας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν είναι υπό διαπραγμάτευση.

Ο Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αρακτσί, βρίσκεται ακριβώς στη μέση αυτών των διασταυρούμενων πυρών, με τη θέση του να θεωρείται εξαιρετικά ασταθής. Από τη μία πλευρά, ο Αρακτσί προσπαθεί να δείξει ευελιξία στις διεθνείς συνομιλίες (π.χ. συζητώντας τη μείωση της στήριξης σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ για να επιτευχθεί άρση κυρώσεων). Από την άλλη, αυτή η ευελιξία προκαλεί την οργή των Φρουρών της Επαναστάσης.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Πεζεσκιάν και ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, έχουν εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια, θεωρώντας ότι ο Αρακτσί συχνά παρακάμπτει την κυβέρνηση και λειτουργεί περισσότερο ως «βοηθός» του διοικητή των IRGC, παρά ως υπουργός που εφαρμόζει την πολιτική του Προέδρου. Αυτός ο εσωτερικός διχασμός εξηγεί γιατί οι Ιρανοί διαπραγματευτές εμφανίζονται συχνά διστακτικοί: δεν έχουν την εξουσιοδότηση να κλείσουν οριστική συμφωνία χωρίς την έγκριση του στρατιωτικού κατεστημένου και του Ανώτατου Ηγέτη.

Η Πρόκληση των Στενών του Ορμούζ

Ακόμα κι αν πέσουν οι υπογραφές, η διαδικασία αποναρκοθέτησης των Στενών του Ορμούζ, η επιθεώρηση των θαλάσσιων περασμάτων και η επισκευή των κατεστραμμένων ενεργειακών υποδομών στον Περσικό Κόλπο θα απαιτήσουν μήνες για να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα.

Η αποναρκοθέτηση και η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ εξελίσσεται σε μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, η οποία σχεδιάζεται εδώ και εβδομάδες στο παρασκήνιο και πλέον βρίσκεται σε φάση πλήρους επιχειρησιακής ετοιμότητας. Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, με επικεφαλής τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν συγκροτήσει έναν συνασπισμό περίπου 40 χωρών (στον οποίο συμμετέχει επίσημα και η Ελλάδα), με σκοπό να αναλάβουν δράση μόλις επισημοποιηθεί η εκεχειρία.

Η στρατηγική επιλογή να ηγηθεί η Ευρώπη σε αυτή την αποστολή, και όχι οι ΗΠΑ, κρύβει σημαντικές πολιτικές και τεχνικές σκοπιμότητες, καθώς η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ θεωρούνται «εμπόλεμα μέρη» από την Τεχεράνη. Αν αμερικανικά πολεμικά πλοία έμπαιναν στα χωρικά ύδατα των Στενών για να καθαρίσουν νάρκες, η πιθανότητα ενός νέου πολεμικού επεισοδίου με τους Φρουρούς της Επαναστάσης θα ήταν τεράστια.

Η ευρωπαϊκή αποστολή έχει οριστεί αυστηρά ως «αμυντική και ανθρωπιστική». Αυτό επιτρέπει στο Ιράν να δεχθεί την παρουσία αυτών των πλοίων χωρίς να θεωρηθεί ότι «συνθηκολογεί» απέναντι στους Αμερικανούς, διευκολύνοντας την πολιτική ηγεσία στην Τεχεράνη να περάσει τη συμφωνία στο εσωτερικό της.

Μια ακόμη κρίσιμη διάσταση είναι και η διασφάλιση των απαιτήσεων των ασφαλιστικών εταιρειών. Τόσο οι ασφαλιστικές εταιρείες όσο και οι ναυτιλιακές εταιρείες απαιτούν απόλυτη βεβαιότητα για να στείλουν πίσω τα δεξαμενόπλοια. Η ιρανική απειλή περιλαμβάνει μια τεράστια γκάμα ναρκών: νάρκες βυθού, αγκυροβολημένες, ακόμα και πυραυλοκίνητες που ενεργοποιούνται με τον ήχο ή την κίνηση των πλοίων.

Η ευρωπαϊκή παρέμβαση, λοιπόν, αποτελεί τη γέφυρα που θα επιτρέψει στη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν να εφαρμοστεί στην πράξη και οδηγώντας τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου σε σταθεροποίηση.

 

Διαβάστε επίσης 

Στενά του Ορμούζ: Τρία δεξαμενόπλοια μεταφοράς LNG πέρασαν παρά τον σχεδόν πλήρη αποκλεισμό

Ρούμπιο: Καμία συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν δεν θα περιορίσει το δικαίωμα αυτοάμυνας του Ισραήλ

ΗΠΑ – Ιράν: Κοντά σε συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ, αλλά ο Τραμπ δεν «βιάζεται»