Υπάρχει μια εικόνα που επαναλαμβάνεται συχνά τελευταία, με αξιοσημείωτη κανονικότητα: ηγέτες με φαινομενικά αντίθετα συμφέροντα, κάνουν την ίδια διαδρομή. Προς το Πεκίνο. Ο Τραμπ. Ο Πούτιν. Και πριν από αυτούς, μια σειρά από περιφερειακούς παίκτες που βιάζονται να εξασφαλίσουν θέση στο νέο τραπέζι πριν μοιραστούν τα χαρτιά.
Η εύκολη ερμηνεία είναι ότι πρόκειται για πρόσωπα. Ότι ο Τραμπ είναι απρόβλεπτος, ο Πούτιν απομονωμένος, και η Κίνα εκμεταλλεύεται τη συγκυρία. Αυτή είναι μία «εύκολη» ερμηνεία. Και λανθασμένη.
Για να καταλάβουμε το σήμερα, πρέπει να γυρίσουμε όχι στο 2022, αλλά στο 2021 — στο AUKUS. Όταν οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Αυστραλία ανακοίνωσαν την αμυντική τους συμμαχία με επίκεντρο την Ινδία και τον Ειρηνικό, η είδηση στα ευρωπαϊκά πρωτοσέλιδα ήταν η ακύρωση της σύμβασης υποβρυχίων με τη Γαλλία.
Το πραγματικό μήνυμα όμως ήταν άλλο: η Ουάσιγκτον είχε αποφασίσει ότι ο πρωταρχικός της αντίπαλος είναι η Κίνα, και αναδιέτασσε τις συμμαχίες της αναλόγως. Η Ευρώπη δεν ήταν στρατηγικός εταίρος — ήταν γεωγραφικό βάθος.
Η Ρωσία διάβασε αυτή την αναδιάταξη σωστά. Αν η αμερικανική προσοχή στρεφόταν ανατολικά, το παράθυρο στην Ευρώπη άνοιγε. Η εισβολή στην Ουκρανία το 2022 δεν ήρθε σε κενό — ήρθε σε ένα σύστημα που ήδη μετακινούνταν.
Από εκεί και έπειτα, οι ανοιχτές πολεμικές συγκρούσεις πολλαπλασιάστηκαν. Ουκρανία, Γάζα, Σουδάν. Και παράλληλα οι “ήσυχες”: Η Νότια Σινική Θάλασσα με τη γραμμή των εννέα τμημάτων που η Κίνα αρχίζει πλέον να περιπολεί συστηματικά, – κάτι παρόμοιο με αυτό που κάνει η Τουρκία στο Αιγαίο. Η Ταϊβάν, η κορεατική χερσόνησος, το Σαχέλ. Αν κοιτάξει κανείς τον χάρτη, όλες αυτές οι εστίες ανάβουν πάνω ή κοντά σε μια γραμμή που θυμίζει έντονα εκείνη που χαράχτηκε στη Γιάλτα το 1945. Η μεταψυχροπολεμική τάξη δεν καταργήθηκε ποτέ — απλώς «ησύχασε».
Σε αυτό το πλαίσιο, περιφερειακές δυνάμεις όπως το Ισραήλ, η Τουρκία και το Ιράν δεν αντιδρούν στα γεγονότα — τα εκμεταλλεύονται. Ο καθένας με τον τρόπο του. Το Ισραήλ δρα με αυξανόμενη αυτονομία ακόμα και έναντι του προστάτη του. Το Ιράν επιβιώνει ως ενεργειακός προμηθευτής της Κίνας υπό καθεστώς κυρώσεων. Και η Τουρκία — η μεγάλη εξαίρεση στη γραμμή της Γιάλτας — παίζει και τις δύο πλευρές με χειρουργική ακρίβεια, γνωρίζοντας ότι η αξία της μεγιστοποιείται ακριβώς επειδή αρνείται να επιλέξει.
Και η Ευρώπη; Αγρόν ηγόραζε -και εξακολουθεί.
Η Γερμανία έχτισε ολόκληρο το μεταπολεμικό της μοντέλο πάνω στο φθηνό ρωσικό αέριο και τις εξαγωγές. Το 2022 έπρεπε να είναι η ρήξη με αυτή τη λογική. Δεν ήταν. Η Ισπανία, με πολλές επιχειρήσεις γερμανικών συμφερόντων στο έδαφός της, χρησιμοποιεί ρητορική προηγούμενου αιώνα όταν τα εθνικά της συμφέροντα συγκρούονται με την ευρωπαϊκή συνοχή. Η Βρετανία νόμισε ότι το Brexit την απελευθέρωνε — ανακάλυψε ότι δεν μπορείς να έχεις συμμάχους που δεν σε θέλουν για σύμμαχο, και τώρα χτυπά την πόρτα που η ίδια έκλεισε. Μόνο η Γαλλία, μετά το χαστούκι του AUKUS, μοιάζει να έχει αντιληφθεί ότι ο κόσμος άλλαξε.
Το τραγικό δεν είναι ότι η Ευρώπη αποκλείστηκε από το τραπέζι. Είναι ότι δεν κατάλαβε ότι υπήρχε τραπέζι. Κι αν ο Πούτιν και ο Τραμπ πάνε στην Κίνα, τότε όσοι τους θαυμάζουν στην Ευρώπη τι ακριβώς υποστηρίζουν;
Η Ελλάδα έχει το πλεονέκτημα εκείνου που πλήρωσε τα… δίδακτρα νωρίς. Η κρίση του ευρώ δεν άφησε αυταπάτες για το τι σημαίνει “συμμαχία” όταν τα συμφέροντα αποκλίνουν. Είναι η χώρα-διασταύρωση, το σημείο που συναντώνται οι γραμμές της γεωπολιτικής, της ενέργειας, της μετανάστευσης…. Βρίσκεται ακριβώς εκεί που οι νέες γραμμές σχεδιάζονται. Δεν είναι περιφέρεια. Είναι σημείο συνάντησης. Ας ελπίσουμε ότι το πολιτικό της σύστημα θα μετρηθεί και θα βρεθεί επαρκές.
Διαβάστε επίσης:
«Ο Πούτιν μπορεί να μετανιώσει για την Ουκρανία»
Χρυσός: Υποχωρούν οι τιμές μετά την ανακοίνωση Τραμπ για «σοβαρές διαπραγματεύσεις» με το Ιράν
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
