Τουρκία: Το μυστήριο της άγνωστης μετοχής που εκτοξεύτηκε κατά 40.000% και τρέλανε τους επενδυτές

Αρχικά, προκάλεσε απλώς περιέργεια στους χρηματοοικονομικούς κύκλους της Τουρκίας: Μια άγνωστη χρηματιστηριακή εταιρεία με μετοχές που ανέβαιναν συνεχώς.

Ωστόσο, καθώς περνούσαν οι μήνες πέρυσι, τα κέρδη της μετοχής της Tera Yatirim Menkul Degerler AS συνέχιζαν να αυξάνονται, ξανά και ξανά, σε εκπληκτικά ποσοστά: 54%, 108%, 61%, 73%.

Ακόμη και στην Τουρκία, που αποτελεί εστία για τις κερδοσκοπικές «φούσκες», ο ρυθμός και η έκταση της ανόδου, που συνολικά φτάνει σχεδόν το 40.000% από την αρχική δημόσια προσφορά της Tera το 2022, εξέπληξε τους επενδυτές και πυροδότησε έντονο ενδιαφέρον για την «οικονομική αλχημεία» που φαίνεται να την τροφοδότησε.

Μέχρι σήμερα, δεν έχουν αποσαφηνιστεί όλες οι λεπτομέρειες, αλλά έχει αρχίσει να σχηματίζεται η εικόνα μιας εταιρείας που ακολουθεί αντισυμβατικές μεθόδους οι οποίες φαίνεται να ενίσχυσαν την αξία της δικής της μετοχής, σύμφωνα με ειδικούς που ανέλυσαν τις συναλλαγές.

Αν και οι μετοχές της άρχισαν να υποχωρούν αυτή την εβδομάδα, η Tera διατηρεί χρηματιστηριακή αξία 4,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, γεγονός που την καθιστά μία από τις πολυτιμότερες εταιρείες της Τουρκίας, παρά το γεγονός ότι απασχολεί μόνο περίπου 130 υπαλλήλους. Σε ορισμένες φάσεις φέτος, η εταιρεία άξιζε περισσότερο από παγκόσμιους κολοσσούς με χιλιάδες υπαλλήλους, όπως η Lazard Inc. και η BGC Group Inc.

Η «αυτοτροφοδοτούμενη» στρατηγική

Στην καρδιά της επιχείρησης βρίσκεται το εμβληματικό επενδυτικό της fund, το οποίο έχει αποκτήσει φανατικό κοινό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λόγω των αστρονομικών αποδόσεών του: πάνω από 1.500% μόνο κατά το περασμένο έτος.

Πέτυχε αυτά τα αποτελέσματα διοχετεύοντας δισεκατομμύρια λίρες σε έναν κλειστό κύκλο συνδεδεμένων εταιρειών, ενισχύοντας τα στοιχήματα με δανεικά κεφάλαια. Το fund συγκέντρωσε μερίδια στην ίδια την Tera, σε θυγατρικές της, καθώς και σε εταιρείες που η χρηματιστηριακή της Tera βοήθησε να εισαχθούν στο χρηματιστήριο.

Οι πολλαπλοί ρόλοι της Tera ενδέχεται να δημιουργούν «πολυεπίπεδες συγκρούσεις συμφερόντων» που ισοδυναμούν με «διαρθρωτικές συνθήκες υψηλού κινδύνου», δήλωσε ο Orkun Saka, λέκτορας του Πανεπιστημίου Σίτι του Λονδίνου.

Οι αγορές του fund «ωθούν προς τα πάνω τις τιμές των των μετοχών των συνδεδεμένων εταιριεών, γεγονός που διογκώνει την καθαρή αξία ενεργητικού του fund, το οποίο με τη σειρά του κάνει τη δραστηριότητα διαχείρισης κεφαλαίων να φαίνεται πιο πολύτιμη, αυξάνοντας τελικά τα κέρδη και την τιμή της μετοχής της μητρικής εταιρείας», ανέφερε. «Αυτός ο κύκλος είναι, εγγενώς, αυτοτροφοδοτούμενος».

Στο στόχαστρο των ρυθμιστικών αρχών

Πλέον, αυτά τα κέρδη προσελκύουν την προσοχή των ρυθμιστικών αρχών και εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τις συναλλαγές της Tera.

Οι εποπτικές αρχές της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς εξετάζουν νέους κανόνες που θα περιορίζουν την έκθεση ενός fund σε συνδεδεμένα μέρη και θα θέτουν ανώτατο όριο σε συγκεντρωμένες επενδύσεις, σύμφωνα με έγγραφο που είδε το Bloomberg News.

Η πρόταση στοχεύει κυρίως στις στρατηγικές της Tera, ανέφεραν άτομα με γνώση του θέματος, ζητώντας να διατηρήσουν την ανωνυμία τους καθώς πρόκειται για προσχέδιο. Εκπρόσωπος της ρυθμιστικής αρχής αρνήθηκε να σχολιάσει.

Στο μεταξύ, η άνοδος αυτή έχει εκτοξεύσει τον ιδρυτή της Tera στις τάξεις των πλουσιότερων ανθρώπων στην Τουρκία. Ο Emre Tezmen, ένας 53χρονος πρώην οικονομικός αναλυτής, ίδρυσε την εταιρεία πριν από 20 χρόνια και κατέχει μερίδιο 32%, το οποίο πλέον αξίζει 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια. Σε συνέντευξή του στα κεντρικά γραφεία της εταιρείας στην Κωνσταντινούπολη, απέρριψε κάθε κριτική για την στρατηγική της.

«Ό,τι κάνουμε εδώ είναι σύμφωνο με τους κανονισμούς», δήλωσε ο Tezmen. «Δεν έχουμε κάνει τίποτα που δεν έχει γίνει στις παγκόσμιες αγορές».

Η φρενίτιδα γύρω από την εταιρεία άρχισε να εντείνεται τον Ιούλιο του περασμένου έτους, όταν έγινε διαθέσιμο σε ιδιώτες επενδυτές το Tera Portfoy First Mutual Fund. Το fund γρήγορα απέκτησε ένθερμους υποστηρικτές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Καταθέσεις σε ρυθμιστικές αρχές δείχνουν ότι σε κάποια φάση το 2023 το ταμείο είχε το 99% των περιουσιακών του στοιχείων σε μία μόνο μετοχή, τη μετοχή της ίδιας της μητρικής του, της Tera.

Το fund αγόρασε μετοχές εισηγμένων θυγατρικών της Tera και χρησιμοποίησε δανεικά κεφάλαια για να αγοράσει ακόμη περισσότερες μετοχές, σύμφωνα με τα έγγραφα. Παράλληλα, επένδυσε σε εταιρείες που η χρηματιστηριακή της Tera είχε βοηθήσει να εισαχθούν στο χρηματιστήριο, αλλά οι οποίες είχαν σχετικά μικρό αριθμό διαθέσιμων μετοχών προς διαπραγμάτευση, αυτό που στη χρηματοοικονομική ορολογία ονομάζεται μικρό «free float».

Η Tera κατατάσσει το fund των 2,7 δισ. δολαρίων ως επένδυση υψηλού κινδύνου. «Έχει σχεδιαστεί για εξειδικευμένους επενδυτές με μεσο- έως μακροπρόθεσμο επενδυτικό ορίζοντα, που μπορούν να αντέξουν τις διακυμάνσεις της αγοράς και είναι κατάλληλοι για υψηλό επίπεδο κινδύνου», αναφέρεται στην ιστοσελίδα του.

Κινήσεις που προκαλούν ίλιγγο

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα της στρατηγικής της Tera είναι η χρηματοοικονομική εταιρεία Destek Finans Faktoring AS.

Οι τραπεζίτες της Tera οδήγησαν την εταιρεία στο χρηματιστήριο το 2025 και το fund της Tera απέκτησε συμμετοχή που έφτασε το 26% των υπό διαχείριση περιουσιακών στοιχείων.

Η μετοχή έχει εκτοξευθεί πάνω από 4.700% από την αρχική δημόσια προσφορά, στην τιμή των 46,98 λιρών ανά μετοχή, καθιστώντας τη Destek την τρίτη μεγαλύτερη εταιρεία στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης, με χρηματιστηριακή αξία 18,8 δισ. δολάρια.

Το μερίδιο του fund της Tera αντιστοιχεί πλέον στο 18% του free float. Εκπρόσωπος της Destek Finans δήλωσε μέσω email ότι η πορεία της μετοχής καθορίζεται «από τις αρχές της ελεύθερης αγοράς και η εταιρεία δεν παρεμβαίνει».

Μια ακόμη μετοχή που ανήκει στην Tera και παρουσίασε ακραίες διακυμάνσεις είναι η μεταλλευτική εταιρεία Visne Madencilik Uretim Sanayi ve Ticaret AS. Τον Φεβρουάριο του 2025, η χρηματιστηριακή της Tera οργάνωσε μια μικρή δημόσια εγγραφή για τη Visne, διαθέτοντας στο κοινό μόλις το 21% των συνολικών μετοχών της.

Η μετοχή εκτοξεύθηκε αμέσως και μέχρι τα τέλη Ιουλίου είχε σημειώσει άνοδο άνω του 2.100%. Τον ίδιο μήνα, το βασικό fund και η χρηματιστηριακή της Tera πούλησαν τις μετοχές της Visne που είχαν αγοράσει στην IPO, σύμφωνα με τα στοιχεία. Τον επόμενο μήνα, η μετοχή κατέρρευσε: έχασε 75% μόνο τον Αύγουστο και πλέον βρίσκεται 89% χαμηλότερα από το υψηλό της. Εκπρόσωπος της Visne αρνήθηκε να σχολιάσει.

Τον Οκτώβριο, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς επέβαλε πρόστιμα σε δύο διαχειριστές κεφαλαίων της εταιρείας ύψους 8,9 εκατ. λιρών στον καθένα, για συναλλαγές που σχετίζονταν με τη συγκεκριμένη μετοχή.

Η ρυθμιστική αρχή ανέφερε ότι δημιούργησαν μια «παραπλανητική αντίληψη σχετικά με την τιμή, την προσφορά και τη ζήτηση» των μετοχών, χωρίς να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις. Η Tera δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού για τα πρόστιμα.

Τέτοιου είδους ακραίες κινήσεις στις μετοχές δεν είναι ασυνήθιστες σε ορισμένες λιγότερο ανεπτυγμένες αγορές και μπορούν να έχουν πραγματικές συνέπειες, αμφισβητώντας την ακεραιότητα μιας αγοράς και αποθαρρύνοντας μεγάλους επενδυτές.

Αξιωματούχοι στην Τουρκία αναγνώρισαν πρόσφατα τις ανησυχίες σχετικά με ασυνήθιστες κινήσεις στην αγορά, χωρίς να αναφέρουν την Tera. Ο υπουργός Οικονομικών και Δημοσιονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ δήλωσε τον Νοέμβριο ότι οι αρχές είχαν επίγνωση των κινδύνων χειραγώγησης σε ορισμένα επενδυτικά fund και ότι θα ενίσχυαν το ρυθμιστικό πλαίσιο.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, Ομέρ Γκονουλ, δεσμεύτηκε επίσης για αυστηρότερες κυρώσεις σε περίπτωση κατάχρησης της αγοράς.

Η Tera χρησιμοποίησε επίσης τεράστια ποσά δανεισμού το περασμένο έτος, σύμφωνα με τα χρηματιστηριακά αρχεία.

Ο δανεισμός της χρηματιστηριακής εκτοξεύτηκε στα 59,8 δισ. λίρες (περίπου 1,3 δισ. δολάρια) στο τέλος του 2025, από 132 εκατ. λίρες (περίπου 2,9 εκατ. δολάρια) έναν χρόνο πριν, σύμφωνα με την οικονομική έκθεση της εταιρείας. Οι τίτλοι που δόθηκαν ως ενέχυρο αυξήθηκαν στα 32,6 δισ. λίρες το 2025, από 121,3 εκατ. το προηγούμενο έτος.

Ο Tezmen είπε ότι η Tera έχει πλέον μειώσει τη χρήση τέτοιων δανείων, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Η χρήση βραχυπρόθεσμου δανεισμού μπορεί να έχει νόημα όταν τα επιτόκια πέφτουν και είναι μια στρατηγική που χρησιμοποιούν πολλές τράπεζες, είπε.

Όταν ρωτήθηκε για τις ανησυχίες σχετικά με τη διακράτηση μεγάλων ποσοστών σε εταιρείες με μικρό free float ενώ χρησιμοποιείται βραχυπρόθεσμος δανεισμός, ο Tezmen δεν παραδέχθηκε ότι οι τιμές των μετοχών μπορούν να ελέγχονται.

«Δεν μπορείς να ελέγχεις τίποτα 100% σε μια αγορά», είπε. «Αν ίσχυε αυτό, οι τιμές θα ανέβαιναν μόνο. Δεν υπάρχει τρόπος να ελέγξεις την αγορά».