Η ανθεκτικότητα ως στρατηγικό πλεονέκτημα στη νέα εποχή κρίσεων

Σε μια εποχή διαρκών αλλαγών, πολυεπίπεδων διαταραχών και συνεχών κρίσεων, η ικανότητα των οργανισμών να προσαρμόζονται και να ευημερούν δεν αποτελεί πλέον επιλογή αλλά στρατηγική αναγκαιότητα.

Η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2557 για την Ανθεκτικότητα των Κρίσιμων Οντοτήτων (CER), η οποία ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με τον Ν. 5236/2025, θεσπίζει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας οργανισμών που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση ζωτικών κοινωνικών και οικονομικών λειτουργιών. Η Οδηγία αντανακλά τη νέα πραγματικότητα: οι κίνδυνοι είναι πλέον πιο συχνοί, πιο σύνθετοι και συχνά αλληλένδετοι.

Από την προστασία υποδομών στη λειτουργική ανθεκτικότητα

Η Οδηγία CER υιοθετεί μια ολιστική προσέγγιση στην ανθεκτικότητα, εστιάζοντας όχι μόνο στην προστασία κρίσιμων υποδομών αλλά – κυρίως – στην ικανότητα του συστήματος να συνεχίζει να λειτουργεί παρά τις διαταραχές. Το πεδίο κάλυψης περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα κινδύνων: φυσικούς, ανθρωπογενείς, τυχαίους και εκούσιους, αναγνωρίζοντας ότι η απρόσκοπτη παροχή βασικών υπηρεσιών είναι θεμελιώδης για τη σταθερότητα της κοινωνίας και της οικονομίας.

Τα κράτη μέλη ακολουθούν μια προσέγγιση βασισμένη στον κίνδυνο για τον χαρακτηρισμό των κρίσιμων οντοτήτων, καλύπτοντας έντεκα βασικούς τομείς. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις οντότητες «ιδιαίτερης ευρωπαϊκής σημασίας», δηλαδή σε εκείνες που παρέχουν βασικές υπηρεσίες σε έξι ή περισσότερα κράτη μέλη, αναγνωρίζοντας τις πιθανές διασυνοριακές και αλυσιδωτές επιπτώσεις μιας διαταραχής.

Παρακάτω αποτυπώνονται οι έντεκα τομείς που αφορά η οδηγία CER:

Γιατί η Οδηγία CER έχει σημασία σήμερα

Η ανθεκτικότητα ήρθε για να μείνει. Σε αντίθεση με πρόσφατες κανονιστικές πρωτοβουλίες που επικεντρώθηκαν κυρίως στην κυβερνοασφάλεια (όπως η NIS2 ή το DORA), η Οδηγία CER αναγνωρίζει ότι οι απειλές που αντιμετωπίζουν οι οργανισμοί είναι πολυδιάστατες και απαιτούν μια ευρύτερη, συστημική απάντηση.

Παράλληλα, το εύρος εφαρμογής της Οδηγίας είναι ευρύτερο από προηγούμενα κανονιστικά πλαίσια, καθώς δεν θέτει όρια μεγέθους αλλά αξιολογεί την κρισιμότητα κάθε οντότητας για την κοινωνία και την οικονομία.

Για πολλούς οργανισμούς, αυτό σημαίνει την πρώτη ουσιαστική επαφή με απαιτήσεις επιχειρησιακής ανθεκτικότητας.

Σφιχτά χρονοδιαγράμματα, υψηλές απαιτήσεις

Στην Ελλάδα, η Γενική Γραμματεία Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων καταρτίζει την Εθνική Στρατηγική Ανθεκτικότητας και έως τις 17 Ιουλίου 2026 θα έχει ολοκληρώσει τον προσδιορισμό και το επίσημο μητρώο των κρίσιμων οντοτήτων.

Από εκεί και πέρα:

– Εντός 1 μήνα, οι οντότητες ενημερώνονται για τις υποχρεώσεις τους

– Εντός 9 μηνών, οφείλουν να ολοκληρώσουν εκτίμηση κινδύνων

– Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, προβλέπονται κυρώσεις, ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα της παράβασης

Η ευκαιρία πίσω από τη συμμόρφωση

Πέρα από την κανονιστική συμμόρφωση, η Οδηγία CER προσφέρει μια ουσιαστική ευκαιρία στρατηγικής αναβάθμισης. Οι οργανισμοί που θα προσεγγίσουν την ανθεκτικότητα ως εργαλείο στρατηγικής διοίκησης μπορούν να ενισχύσουν την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, να προστατεύσουν τη μακροπρόθεσμη αξία τους και να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε ένα αβέβαιο περιβάλλον.

Τι πρέπει να κάνουν σήμερα οι οργανισμοί

Μια δοκιμασμένη προσέγγιση επιχειρησιακής ανθεκτικότητας περιλαμβάνει:

– Αξιολόγηση ετοιμότητας & εντοπισμό αποκλίσεων σε σχέση με την Οδηγία CER και τον Ν. 5236/2025

– Ολιστικό μοντέλο διακυβέρνησης ανθεκτικότητας, με σαφείς ρόλους και ευθύνες

– Συστηματική αξιολόγηση κινδύνων, καλύπτοντας φυσικούς, γεωπολιτικούς, τεχνολογικούς, κλιματικούς και επιχειρησιακούς κινδύνους

– Στρατηγική ανθεκτικότητας, με προκαθορισμένα επίπεδα ανοχής και μηχανισμούς απόκρισης

– Σχέδια Επιχειρησιακής Συνέχειας (BCP) και Ανάκαμψης από Καταστροφή (DRP)

– Πλαίσιο Διαχείρισης Κρίσεων και διαδικασίες έγκαιρης κοινοποίησης περιστατικών

– Ασκήσεις και δοκιμές προσομοίωσης, ώστε τα σχέδια να λειτουργούν στην πράξη και όχι μόνο θεωρητικά

Γράφει ο Μάριος Δεπούντης, Επικεφαλής Επιχειρησιακής Συνέχειας & Ανθεκτικότητας, PwC Ελλάδας