Πετρελαϊκό σοκ στις αγορές – Οι αιτίες που ανεβάζουν στα ύψη τον μαύρο χρυσό και ο εφιάλτης των 150 δολαρίων που πλησιάζει

Η επίθεση στις ιρανικές εγκαταστάσεις του South Pars και η απάντηση της Τεχεράνης με πλήγμα κατά της μεγαλύτερης μονάδας LNG στον κόσμο στο Κατάρ δημιούργησαν αλυσιδωτές αντιδράσεις στις αγορές.

Με το αργό πετρέλαιο τύπου Brent να σπάει το φράγμα των 110 δολαρίων το βαρέλι και το αμερικανικό WTI να ξεπερνά τα 96 δολάρια (νωρίτερα μάλιστα έφτσε τα 100 δολάρια το βαρέλι), οι διεθνείς αγορές βιώνουν έναν γεωπολιτικό εφιάλτη που απειλεί να εκτροχιάσει την παγκόσμια οικονομία και να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό.

Η σημερινή εκρηκτική άνοδος, που άγγιξε το 6% σε λίγες μόνο ώρες συνεδρίασης, δεν είναι αποτέλεσμα μιας μεμονωμένης είδησης, αλλά η κορύφωση μιας σειράς γεγονότων που μετέτρεψαν, για μια ακόμη φορά, τη Μέση Ανατολή σε «πύρινη ζώνη».

Η θρυαλλίδα των εξελίξεων υπήρξε η είδηση για την επίθεση στις εγκαταστάσεις του γιγαντιαίου κοιτάσματος φυσικού αερίου South Pars στο Ιράν. Πρόκειται για μια υποδομή ζωτικής σημασίας όχι μόνο για την Τεχεράνη αλλά και για την ευρύτερη περιφερειακή ροή ενέργειας. Οι πληροφορίες που φτάνουν από την περιοχή κάνουν λόγο για εκτεταμένες ζημιές, με το Ιράκ να αναφέρει ήδη πλήρη διακοπή των ροών αερίου από την ιρανική πλευρά.

Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν ακαριαία, στοχοποιώντας ενεργειακούς κόμβους σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία και Κατάρ. Η αναφορά για πυρκαγιά στον τερματικό σταθμό Ras Laffan του Κατάρ, έναν από τους μεγαλύτερους κόμβους LNG παγκοσμίως, προκάλεσε πανικό στους traders, καθώς το «ασφάλιστρο κινδύνου» (risk premium) ενσωματώθηκε βίαια στις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης.

Το υπουργείο Εξωτερικών στο Κατάρ αντέδρασε άμεσα, ανακοινώνοντας με ανάρτηση στο Χ ότι ζήτησε από Ιρανούς διπλωμάτες να εγκαταλείψουν τη χώρα εντός 24 ωρών, -ένα βήμα πριν τη διακοπή διπλωματικών σχέσεων.

Νωρίτερα, η Σαουδική Αραβία είχε αναχαιτίσει επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους που κατευθύνονταν στο Ριάντ αλλά και drone που κατευθυνόταν σε μονάδα αερίου.

Η «θηλιά» στα Στενά του Ορμούζ

Πέρα από τις άμεσες καταστροφές, ο μεγαλύτερος φόβος των αγορών εντοπίζεται στα Στενά του Ορμούζ. Από αυτό το στενό πέρασμα διακινείται καθημερινά περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Η αδυναμία των ΗΠΑ να συγκροτήσουν μια αποτελεσματική διεθνή δύναμη προστασίας των δεξαμενόπλοιων, σε συνδυασμό με τις απειλές για πλήρη αποκλεισμό του περάσματος, καθιστούν αδύνατες τις προβλέψεις σχετικά με το πότε θα εξομαλυνθεί, έστω και μερικώς, η ναυσιπλοΐα στην περιοχή.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι αν η κρίση στα Στενά δεν εκτονωθεί άμεσα, το σενάριο των 150 δολαρίων δεν είναι πλέον επιστημονική φαντασία αλλά μια ορατή πιθανότητα για τις επόμενες εβδομάδες. Η σημερινή κρίση βρήκε την αγορά ήδη σε περιορισμό.  Στις αρχές του μήνα, ο OPEC+ (υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας και της Ρωσίας) είχε αποφασίσει να διατηρήσει σταθερή την παραγωγή του, αποφεύγοντας τις αυξήσεις που ζητούσαν οι χώρες της Δύσης. Η στρατηγική αυτή, που αποσκοπούσε στη διατήρηση ενός κατώτατου ορίου τιμής, εξακολουθεί να ωθεί τις τιμές σε υψηλότερα επίπεδα.

Οι παγκόσμιες παρενέργειες

Η άνοδος του πετρελαίου συμπαρέσυρε τον S&P 500 και τον Nasdaq που δέχθηκαν ισχυρές πιέσεις. Το δολάριο ενισχύθηκε σε υψηλά 9 μηνών, καθώς θεωρείται ασφαλές καταφύγιο, ενώ το ευρώ υποχώρησε στην περιοχή του 1,145, όπου βρήκε ισχυρή αντίσταση.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις κινήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έναντι του Ιράν. Οι προσπάθειες για χαλάρωση των κυρώσεων στη Βενεζουέλα, προκειμένου να εισρεύσει περισσότερο αργό στην αγορά  και η χαλάρωση των αυστηρών περιορισμών για τα πλοία που μπορούν να προσεγγίσουν σε αμερικανικά λιμάνια, ίσως αποδειχθούν «ασπιρίνες» μπροστά στο μέγεθος της διαταραχής που προκαλεί η κρίση στον Κόλπο.

Η σημαντική άνοδος στις τιμές του ρωσικού αργού πετρελαίου συνεχίζεται. Η αυξημένη ζήτηση από χώρες που δεν συμμετέχουν στις δυτικές κυρώσεις ενισχύει την εξαγωγική δραστηριότητα της Μόσχας, η οποία εκμεταλλεύεται την έλλειψη προσφοράς στην παγκόσμια αγορά. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, κάθε μέρα συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή εισφέρει περίπου 150 εκατ. δολάρια  στα ρωσικά έσοδα.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Κίνα εμφανίζεται πιο θωρακισμένη, καθώς το ενεργειακό της μείγμα βασίζεται λιγότερο στο εισαγόμενο αέριο και περισσότερο στον άνθρακα, τις ΑΠΕ και τις μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας που την προστατεύουν από τις τρέχουσες διακυμάνσεις.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες προετοιμάζονται για τη σύνοδο της 19ης Μαρτίου, όπου θα συζητηθεί η αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους των καυσίμων, κυρίως με μέτρα φορολογικού χαρακτήρα. Παρά το γεγονός ότι ευρωπαϊκά διυλιστήρια, μεταξύ αυτών και τα ελληνικά, μπορούν να διυλίσουν ρωσικό πετρέλαιο, δεν έχει τεθεί ζήτημα μερικής άρσης των περιορισμών, σε αναλογία με αυτούς των ΗΠΑ.

Διαβάστε επίσης 

Σε τροχιά εκτόξευσης φυσικό αέριο και πετρέλαιο μετά τα πλήγματα στο South Pars

Τι σημαίνει η σύγκρουση στο Ιράν για τις σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα μέταλλα

«Αναβολή» ταξιδιού Τραμπ στην Κίνα