Κατά τη δεύτερη ημέρα εργασιών του Συνεδρίου Athens Alitheia Forum “Confronting fake news and toxic discourse” τη συζήτηση «Μπορεί ο νόμος να προστατεύσει την αλήθεια;» συντόνισε ο παρουσιαστής και δημοσιογράφος του Ant1 και του dikastiko.gr, Παναγιώτης Στάθης.

Σε ερώτηση του Παναγιώτη Στάθη αν προστατεύονται οι πολίτες από τα fake news και αν υπάρχει επαρκές νομοθετικό πλαίσιο, ο Υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, τόνισε ότι «ο νόμος δεν μπορεί να προστατέψει την αλήθεια. Ο νόμος μπορεί να περιορίσει τις επιπτώσεις του ψεύδους. Οι παρεμβάσεις που κάναμε εμείς στον Ποινικό Κώδικα ήταν να καταργήσουμε το αδίκημα της απλή δυσφήμισης και καταργήσαμε επίσης το αδίκημα της δυσφήμισης ενώπιον κρατικού οργάνου».

1

Στην διευκρινιστική ερώτηση αν βοηθά τους δημοσιογράφους, ο κ. Φλωρίδης σημείωσε: «Ασφαλώς και πάρα πολύ». Όσον αφορά τα slapps ο Υπουργός επεσήμανε ότι «έγινε και μια συζήτηση για το πόσες αγωγές που τις ονομάζουμε slapps κατατίθενται στην Ελλάδα. Το 2025 κατατέθηκαν 265 αγωγές κατά δημοσιογράφων, από αυτές έγιναν δεκτές οι 82, σε πρώτο βαθμό, σε δεύτερο βαθμό έγιναν δεκτές 13 εφέσεις. Δεν έχουμε εδώ βιομηχανία παραγωγής slapps, τέτοιων αγωγών».

Στην παρατήρηση του Παναγιώτη Στάθη ότι σωρεία αγωγών θα μπορούσε να λειτουργήσει εκφοβιστικά στους δημοσιογράφους ή στους εκδότες και να σταματήσει η έρευνα, ο Υπουργός υπογράμμισε «αν αφαιρέσουμε το δικαίωμα των Ελλήνων πολιτών να ασκούν αγωγές όταν θεωρούν ότι θίγονται, έστω και με ψεύτικα στοιχεία, τότε έχουμε πρόβλημα ότι υπάρχει πλήγμα σε θεμελιώδεις διατάξεις του Συντάγματος. Δεν μπορεί να απαγορευτεί αυτό».

Και συνέχισε ο Υπουργός: «Γιατί παράγεται το φαινόμενο αυτό; Δηλαδή γιατί έχουμε τα περίφημα fake news; Η χρήση της προπαγάνδας είναι από την αρχαιότητα, είναι καθοριστικό στοιχείο των πολιτικών εξουσιών. Τώρα οι τεχνικές δυνατότητες που υπάρχουν επιτρέπουν την ταχύτατη εξάπλωση των ψευδών ειδήσεων». Αναρωτώμενος δε ο κ. Φλωρίδης σε ποιες περιόδους τα φαινόμενα αυτά ανθούν και κυριαρχούν, είπε: «Η άποψη μου είναι ότι κατασκευασμένες ειδήσεις κυριαρχούν, έστω και για λίγο χρονικό διάστημα, όταν έχουμε υποβαθμισμένο κοινωνικό και πολιτικό λόγο» και συνέχισε: «Πρέπει να πω ότι δυστυχώς πως τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας έχουμε έκπτωση του πολιτικού λόγου γιατί δεν αναπτύσσονται επιχειρήματα. Ας πάρουμε για παράδειγμα την σε όλους μας γνωστή υπόθεση που ζούμε εδώ και τρία χρόνια και αφορά την τραγωδία των Τεμπών. Είναι η κλασσική περίπτωση που αναπτύχθηκαν fake news. Γιατί εδώ είχαμε μια κοινωνική τραγωδία, η οποία είχε πολιτικές και θεσμικές προεκτάσεις.

Επειδή όμως δεν μπόρεσε να αναπτυχθεί ένας λόγος ο οποίος θα συγκροτούνταν πάνω στην υποστήριξη των πολιτικών και θεσμικών ευθυνών δεν μπορούσε να συγκροτηθεί κάτι τέτοιο γιατί τα πολιτικά υποκείμενα δεν μπορούσαν, δεν είχαν την δυνατότητα να το συγκροτήσουν, την υποκειμενική δυνατότητα δεν είχαν να συγκροτήσουν ένα πλαίσιο κριτικής το οποίο θα αφορούσε τα πολιτικά και θεσμικά ελλείμματα.

Και κατέφυγαν στην υιοθέτηση μιας συνωμοσίας, η υιοθέτησης της οποίας συνομωσίας έγινε με ποιο σκοπό; Να έχεις κυβερνητική αλλαγή.

Λαμβάνοντας τον λόγο ο δικηγόρος, Μιχάλης Δημητρακόπουλος, είπε: «Μετά από 37 χρόνια που είμαι στις αίθουσες των δικαστηρίων μπορώ να πω χωρίς κανέναν ενδοιασμό ότι οσάκις συγκρούεται μετωπικά η αλήθεια με το ψεύδος επικρατεί η αλήθεια. Στα δικαστήρια».

«Και σχετικά με το νομικό οπλοστάσιο που έχει η Πολιτεία απέναντι στο ψεύδος μπορώ να πω ότι από το 1951, χωρίς να είμαστε σε νομικό σεμινάριο, με τον παλιό Ποινικό Κώδικα, τον Ιούλιο του 19 με τον νέο Ποινικό Κώδικα, και από το 19 μέχρι το 26, με όσες τροποποιήσεις γίνανε από τον κύριο Τσιάρα και από τον κύριο Φλωρίδη, υπάρχει επαρκέστατο νομικό πλαίσιο που προστατεύει την αλήθεια και με ποινικές διατάξεις και με αστικές διατάξεις» είπε χαρακτηριστικά ο κ. Δημητρακόπουλος.

Στην ερώτηση αν μπορεί να πάει και δημοσιογράφος φυλακή, πρόσθεσε: «Όταν έχεις πλαίσιο ποινής έως πέντε χρόνια και επιβληθούν σε ένα δημοσιογράφο δύο χρόνια και μία μέρα, εκτίεται αυτή η ποινή. Διαφωνώ, εάν αρχίσουμε και βάζουμε στη φυλακή με δύο χρόνια και μία μέρα τους δημοσιογράφους, νομίζω ότι δε βοηθάμε την καταπολέμηση του ψεύδους. Εκεί δημιουργείται πρόβλημα. Η αλήθεια είναι όμως ότι οι δικαστές, παρότι είναι αυστηρά τα πλαίσια ποινής, παρότι πάνω από δύο χρόνια προβλέπεται πραγματική έκτιση της φυλακής, οι δικαστές βάζουνε ποινές ανάλογες, όταν καταδικάζεται κάποιος δημοσιογράφος και -δε- στερείται η ελευθερία. Είναι η θέση μου, ο Υπουργός ο κύριος Φλωρίδης είπε ότι στο Υπουργείο έχει βάλει μία ταμπέλα «όλοι μέσα». Δεν ξέρω αν ήτανε χιούμορ, εγώ δεν έχω πάει από το γραφείο του κυρίου Φλωρίδη, προσωπικά όμως δε θα μπορώ να συμφωνήσω με αυτό το δόγμα «όλοι μέσα». Γιατί άμα πάμε όλοι μέσα, φυλακές δεν υπάρχουνε και εκ περιτροπής θα μπαίνουμε μέσα και θα βγαίνουμε. Αυτά εμένα με βρίσκουνε ως νομικό κι ως πολίτη αυτής της χώρας, κάθετα αντίθετο. Το όλοι μέσα ούτε για αστείο. Αυτά τα έχω πει δημόσια, δεν τα λέω μεταξύ μας».

«Επαναλαμβάνω, ποια είναι η θέση μου. Ότι εάν ο δημοσιογράφος τεκμηριωμένα γράφει κάτι δεν πρέπει να φοβάται τίποτα. Όσα λέμε ισχύουν για αυτόν ο οποίος ενσυνειδήτως διακινεί ψεύδη και γνωρίζει. Γιατί υπάρχει και η προστασία πάλι του νόμου και της νομολογίας των δικαστηρίων ότι αν ήταν σε πλάνη ο δημοσιογράφος, είχε πιστέψει την αλήθεια δεν υπάρχει καμία κύρωση. Πάντοτε πρέπει να υπάρχει μια αναλογία ανάμεσα στην υπόθεση ή στην ποινή ή στην πράξη, αναλογία παραπτώματος, βαρύτητας και ποινής. Και οφείλω να πω, ίσως να το έχετε ξεχάσει, ότι κάποτε ο ιστορικός νομοθέτης επέβαλε το λεγόμενο τυποκτόνο νόμο» τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Δημητρακόπουλος.

Στη συνέχεια το λόγο πήρε η δημοσιογράφος της εφημερίδας «Το Βήμα» και του τ/σ Mega, Ιωάννα Μάνδρου: «Λοιπόν, εγώ θα πω, θα είμαι πολύ σύντομη και θα πω ότι αυτό που λέμε fake news, ψεύτικες ειδήσεις, παραπλανητικές ειδήσεις, τραβηγμένες από τα μαλλιά, τι επιρροή ασκούν στην δικαιοδοτική κρίση των δικαστηρίων. Δηλαδή, στις δικαστικές αποφάσεις. Ασκούν και πολύ μεγάλη. Με ποιο τρόπο; Πρώτα- πρώτα στο πρώτο επίπεδο δημιουργείται στην κοινή γνώμη, δημιουργούνται πεποιθήσεις και βεβαιότητες με ψεύτικες ειδήσεις. Τι παράγουν; Παράγουν βεβαιότητες για αθωότητες ή για ενοχές, οι οποίες δεν αντιστοιχούν στην πραγματικότητα. Δηλαδή, πριν τα δικαστήρια αποφανθούν, πριν η Δικαιοσύνη πει το άλφα ή το βήτα, τα fake news τα οποία διακινούνται όχι μόνο στο διαδίκτυο, όχι μόνο στα social αλλά σε όλο το φάσμα των μέσων μαζικής ενημέρωσης, δημιουργούν ενοχές και αθωότητες πέρα από την πραγματικότητα».

Διαβάστε επίσης 

Πέτρος Παναγιωτίδης: Ο εφοπλιστής με την τέταρτη εισηγμένη ναυτιλιακή

Βαγγέλης Μαρινάκης: Η απόβαση της Capital Tankers στην αγορά του Όσλο και οι κινήσεις του στην σκακιέρα των… δεξαμενοπλοίων

Μπαράζ πλειστηριασμών για ακίνητα ιστορικών επιχειρήσεων – Από την Ατλάντικ μέχρι τη Schwabe Hellas