IANOS: Η ιστορία ενός σπάνιου cult microbrand που κερδίζει αθόρυβα, αλλά σταθερά aficionados και απανταχού συλλέκτες

Σε μια εποχή όπου τα μικρά, ανεξάρτητα brands της ωρολογοποιίας αποκτούν ολοένα πιο φανατικό κοινό συλλεκτών, η ελληνική IANOS δείχνει να ακολουθεί μια πορεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Με περιορισμένες παραγωγές, έντονη αφηγηματική ταυτότητα και βαθιές αναφορές στην ελληνική ιστορία της θάλασσας, το brand του Ιάκωβου Χατζηδημητρίου έχει υψηλότατη πιθανότητα να εξελιχθεί σε ένα από εκείνα τα σπάνια cult microbrands που κερδίζουν αθόρυβα, αλλά σταθερά τη διεθνή κοινότητα των aficionados και των απανταχού συλλεκτών.

Συνομιλήσαμε με τον Ιάκωβο Χατζηδημητρίου, τον άνθρωπο πίσω από την IANOS, έναν δημιουργό που βούτηξε στο παρελθόν για να αναδυθεί στο μέλλον της παγκόσμιας ωρολογοποιίας. Δημιουργικός, οργανωτικός και παθιασμένος, όπως ο ίδιος περιγράφει τον εαυτό του, έχει από την πρώτη στιγμή θέσει έναν σαφή στόχο: να ενώσει την ελληνική ιστορία με τη σύγχρονη μηχανική ωρολογοποιία και ενώνει τους ελβετικούς μηχανισμούς με αφηγήσεις εμπνευσμένες από την ελληνική ναυτική ιστορία.

Η ίδια η ονομασία της εταιρείας είναι αποκαλυπτική. «Για το brand ήθελα ένα αρχαίο όνομα που να συμβολίζει τη σύνδεση του παλιού με το νέο. Ο Ιανός, ως ο πρώτος θεός των Ρωμαίων, ήταν ο θεός της αρχής και του τέλους. Έβλεπε ταυτόχρονα το παρελθόν και το μέλλον».

Η ένωση διαφορετικών εποχών φαίνεται να αποτελεί σταθερό μοτίβο στη σκέψη του. Ο αγαπημένος του καλλιτέχνης είναι ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, τον οποίο θεωρεί τον μεγαλύτερο Έλληνα ζωγράφο, ακριβώς επειδή κατάφερε να ενώσει τη βυζαντινή παράδοση με την Αναγέννηση δημιουργώντας ένα άμεσα αναγνωρίσιμο προσωπικό ύφος. Το ίδιο ρήμα, «ενώνω», επιστρέφει διαρκώς στην αφήγησή του. Ειδικά όταν πρόκειται για τη συνάντηση της ιστορίας με το μέλλον.

Ανάλογη σχέση φαίνεται να έχει και με την αρχιτεκτονική. Αν έπρεπε να επιλέξει αρχιτέκτονες που τον εμπνέουν, θα ανέφερε πρώτα τον Ικτίνο και τον Καλλικράτη. Από τους σύγχρονους ξεχωρίζει τους αδερφούς Καραμπατάκη και την ομάδα της K-Studio, γιατί, όπως λέει, καταφέρνουν να δένουν το παλιό με το νέο και να συνδυάζουν την ελληνική παράδοση με μοντέρνο σχεδιασμό. Μια φιλοσοφία που προσπαθεί να εφαρμόσει και ο ίδιος στα ρολόγια της IANOS.

Η αισθητική του επηρεάζεται και από την ιαπωνική σχολή λιτότητας. Προτιμά μονόχρωμα και πρακτικά αντικείμενα, θεωρώντας ότι αυτό που έχει πραγματική σημασία είναι η ποιότητα. Το αγαπημένο του χρώμα είναι το μπλε. Καμία έκπληξη. Η θάλασσα για τον Ιάκωβο Χατζηδημητρίου σημαίνει ζωή.

«Εδώ και χιλιετίες η Ελλάδα ζει από και μέσω της θάλασσας. Η ελληνική ναυτική παράδοση και κληρονομιά μας από τους αρχαίους χρόνους μέχρι και σήμερα, το εμπόριο, οι ανακαλύψεις, οι αποικίες, τα κύματα μετανάστευσης, οι πόλεμοι, όλη μας η ιστορία περνάει από τη θάλασσα και είναι συνυφασμένη με κάθε πτυχή της ελληνικής ταυτότητας. Για τον λόγο αυτό αποτελεί και μεγάλη πηγή έμπνευσης για τον Ιανό».

Παρά τη βαθιά σχέση του με τη θάλασσα, ο ίδιος δεν ασχολείται ακόμη με τις καταδύσεις. Όπως λέει με χαμόγελο, αυτό είναι κάτι που θέλει να κάνει στο μέλλον. Προς το παρόν περιορίζεται σε ρηχές βουτιές με τα παιδιά του, μαθαίνοντας τη θάλασσα από την αρχή.

Η έννοια του χρόνου είναι για εκείνον εξίσου κεντρική. Όταν τον ρωτά κανείς τι σημαίνει χρόνος για τον ίδιο, η απάντηση έρχεται αμέσως.

«Τα πάντα, μαζί με την υγεία. Το πέρασμα του χρόνου μου θυμίζει πως όλοι κάποια στιγμή θα φύγουμε από τη ζωή. Δεν το βλέπω όμως ως κάτι αρνητικό. Αντίθετα, είναι ένα τεράστιο κίνητρο να κάνω όσα θέλω περισσότερο τώρα και να βάζω προτεραιότητες στο τι είναι πραγματικά σημαντικό στη ζωή».

Η μεγαλύτερη πολυτέλεια σήμερα, επιμένει, δεν είναι τίποτε άλλο από τον ίδιο τον χρόνο. Όταν περνά δεν επιστρέφει. Και όταν φτάσει η στιγμή, όσα χρήματα, δόξα ή φήμη κι αν έχει αποκτήσει κανείς, πιθανότατα θα τα αντάλλασσε με λίγο περισσότερο χρόνο.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Bob Maloubier, ιδρυτής των Γάλλων combat divers και συνδημιουργός του θρυλικού Fifty Fathoms, έλεγε πως «ένας δύτης χρειάζεται μόνο δύο πράγματα για να επιβιώσει κάτω από το νερό: οξυγόνο και χρόνο», μια διαπίστωση που εξηγεί ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο γιατί τα καταδυτικά ρολόγια γεννήθηκαν πρωτίστως ως εργαλεία.

Αυτή η φιλοσοφία αποτυπώνεται και στα πρώτα ρολόγια της IANOS. Το πρώτο καταδυτικό μοντέλο της εταιρείας, το ΑΒΥΣΣΟΣ, αποτελεί μια ωδή στον μηχανισμό των Αντικυθήρων, τον πρώτο πολύπλοκο ωρολογιακό μηχανισμό της ανθρωπότητας και τον πρώτο αναλογικό, μηχανικό υπολογιστή και όργανο αστρονομικών παρατηρήσεων.

Το δεύτερο, ο ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ, είναι αφιερωμένο στους Συμιακούς σφουγγαράδες και στον δύτη με το σκάφανδρο, τον «μηχανικό», όπως ονομαζόταν από τη μηχανή που τον κρατούσε στη ζωή κάτω από το νερό.

Τα ρολόγια αυτά, πέρα από την αισθητική τους, έχουν για τον δημιουργό τους και προσωπική σημασία. Όπως λέει, δεν έχει λατρέψει κάποιο ρολόι πέρα από τα δικά του. Βλέποντάς τα σήμερα δεν βλέπει μόνο την ομορφιά τους, αλλά και το προσωπικό ταξίδι αναζήτησης και δημιουργίας που αντιπροσωπεύουν. Για εκείνον αποτελούν πηγή έμπνευσης και απόδειξη του τι μπορεί να πετύχει κάποιος με θέληση και σκληρή δουλειά.

Η ανταπόκριση του κοινού επιβεβαίωσε αυτή τη διαδρομή. Ο ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ έγινε soldout μέσα σε λίγους μήνες, τόσο στην πρώτη του έκδοση των 300 κομματιών όσο και στη δεύτερη, σε συνεργασία με τη Chronopassion και τον θρυλικό Laurent Picciotto, η οποία δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία του ίδιου του Γάλλου συλλέκτη σε αρχικά μόλις 30 κομμάτια.

Από την αρχή της IANOS, ο Ιάκωβος Χατζηδημητρίου είχε ένα ξεκάθαρο σχέδιο για την οικογένεια των καταδυτικών ρολογιών της εταιρείας. Όπως εξηγεί, ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί μια τριλογία ρολογιών που θα αφηγείται την ιστορία των Ελλήνων δυτών από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Μια πλήρης αφήγηση που θα εκτείνεται σε χιλιετίες και που ολοκληρώθηκε με τον ΔΥΤΗ, τον Ιούλιο που μας πέρασε.

Όταν ολοκληρώθηκε αυτή η ιδέα, θεωρούσε ότι η ιστορία είχε κλείσει και δεν είχε σκοπό να δημιουργήσει άλλο καταδυτικό ρολόι. Υπήρχαν πολλοί άλλοι τύποι ρολογιών που ήθελε να σχεδιάσει. Ωστόσο, μια νέα συγκυρία φάνηκε να αλλάζει αυτή την απόφαση.

Έτσι, ακολούθησε το ρολόι OYK που απέκτησε τη δική του ιστορία μέσα στην πορεία της εταιρείας, ως το πρώτο ρολόι ελληνικού σχεδιασμού που δημιουργήθηκε αποκλειστικά για στρατιωτική μονάδα και δόθηκε στα 300 στελέχη της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών από το Κοινωφελές Ίδρυμα «Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης» (προς απογοήτευση πολλών συλλεκτών που έσπευσαν με μέιλ προς την εταιρεία να ζητήσουν να το αγοράσουν). Ναι, σε έναν κόσμο όπου όλα επιδεικνύονται, αυτό το ρολόι δεν τέθηκε ποτέ προς πώληση, αλλά δημιουργήθηκε για να θυμίζει. Πως ο χρόνος, όταν χαρίζεται σε όσους τον τιμούν, αποκτά βάθος που δεν μετριέται σε μέτρα, αλλά σε αξίες.

Όπως εξηγεί ο ίδιος, κάθε ρολόι της IANOS χρειάζεται περίπου δύο χρόνια από τον σχεδιασμό και την ολοκλήρωση, έως την παρουσίαση στο κοινό. Υπάρχουν ήδη αρκετές ιδέες που βρίσκονται σε εξέλιξη, οι οποίες θα ανακοινωθούν στο μέλλον (για την ώρα, το μόνο που μπορούμε να αποκαλύψουμε είναι πως σύντομα θα έρθει ένα ακόμα, αλλά εκείνος πεισματικά αρνείται να αποκαλύψει οτιδήποτε παραπάνω), καθώς το brand μεγαλώνει και επεκτείνεται.

Με τον ίδιο τρόπο που η ελληνική ιστορία της θάλασσας εκτείνεται σε χιλιετίες, η αφήγηση της IANOS φαίνεται να βρίσκεται ακόμη στην αρχή της. Σαφέστατα, κάθε νέο ρολόι δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο μέτρησης του χρόνου, αλλά ένα ακόμη κεφάλαιο σε αυτή τη διαδρομή.

Τελικά, ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που αρχίζει ήδη να αποκτά τα χαρακτηριστικά ενός αυθεντικού cult microbrand. Επειδή ακολουθεί μια πορεία που οι έμπειροι συλλέκτες αναγνωρίζουν αμέσως: μικρές και αυστηρά περιορισμένες παραγωγές, ισχυρή αφηγηματική ταυτότητα, σαφείς πολιτισμικές αναφορές και μια δημιουργική εμμονή με το νόημα πίσω από κάθε ρολόι. Αθόρυβα, υπομονετικά και με συνέπεια, δημιουργεί μια μικρή, αλλά ολοένα πιο πιστή διεθνή κοινότητα συλλεκτών που αντιλαμβάνονται ότι πίσω από κάθε κομμάτι δεν υπάρχει απλώς ένας μηχανισμός.

//

https://ianoswatches.com/

Δείτε επίσης:

IANOS DYTIS: Η τελική κατάδυση στην Ελληνική Ωρολογοποιία

Ι. Χατζηδημητρίου: Ο άνθρωπος πίσω από το θαύμα με το καταδυτικό ρολόι Ianos Avyssos (video)

Ianos Avyssos: Το ελληνικό ρολόι με τα μοναδικά χαρακτηριστικά