Σε πινγκ πονγκ μεταξύ δήμων, Περιφέρειας Αττικής και Κυβέρνησης έχουν εξελιχθεί τα αντιπλημμυρικά έργα. Οι μόνοι χαμένοι σε αυτή την συναρμοδιότητα που φέρνει αναρμοδιότητα είναι οι κάτοικοι των περιοχών που χτυπήθηκαν από τις έντονες πλημμύρες. Το ζήτημα έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις, με αποκορύφωμα τον μοιραίο και άδικο θάνατο δύο ανθρώπων της 56χρονης καθηγήτριας στην Άνω Γλυφάδα και του 53χρονου λιμενικού στο Άστρος Κινουρίας.

Ελλιπείς υποδομές, υποστελέχωση των δήμων, ανεπαρκής χρηματοδότηση λειτουργούν ως ντόμινο σε μία κατάσταση που αντί να βελτιώνεται, δημιουργεί εικόνες άνευ προηγουμένου. Τo mononews.gr επικοινώνησε με την Περιφέρεια Αττικής, αλλά και με εκπροσώπους των Δήμων Καισαριανής και Βούλας – Βάρης – Βουλιαγμένης, αναφορικά με το ζήτημα της αντιπλημμυρικής προστασίας.

1

Έργα στον «πάγο»

Στην Περιφέρεια Αττικής έχουν σχεδιαστεί περί τα 158 αντιπλημμυρικά έργα, εκ των οποίων μόνο για τα 55 εξ αυτών έχει εκπονηθεί ολοκληρωμένο σχέδιο συνολικού προϋπολογισμού 471 εκατ. ευρώ, ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός και για τα 158 έργα ξεπερνά τα 1,2 δισ. ευρώ.

Όπως αναφέρει στο mononews.gr η Περιφέρεια Αττικής «Εκτελούνται έργα διευθέτησης σε 6 μεγάλα ρέματα της Αττικής υπό την ευθύνη του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών (Εσχατιάς, Ραφήνας, Καναπίτσας, Ερασίνου, Αγίου Γεωργίου, Γιαννούλας). Στον Ιλισό κατεδαφίστηκε η παλαιά θολωτή λίθινη γέφυρα, με αποτέλεσμα την αύξηση της παροχετευτικότητας του ποταμού, ενώ παράλληλα πραγματοποιούνται εκτεταμένες εργασίες εκβάθυνσης στο ύψος της Καλλιθέας και του Μοσχάτου. Η νέα γέφυρα θα είναι έτοιμη μέσα στον Μάρτιο, ενώ τον Ιούνιο θα ολοκληρωθούν και οι εργασίες εκβάθυνσης.  Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 12,8 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Εσωτερικών και την Περιφέρεια Αττικής».

Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε η Περιφέρεια Αττικής στο mononews.gr, 17 έργα βρίσκονται σε εξέλιξη ή σε φάση υπογραφής σύμβασης, ύψους 115 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, μέσα σε αυτά τα έργα συμπεριλαμβάνεται και η διευθέτηση του ρέματος Σαπφούς, ύψους 27 εκατ. ευρώ, η δημοπράτηση του οποίου αναμένεται να ανακοινωθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.

Η λίστα των έργων περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:

1) Κατασκευή δικτύου ομβρίων στους Δήμους Νίκαιας – Αγ. Ιωάννη Ρέντη και Κορυδαλλού – 18,6 εκατ. ευρώ

2) Κατασκευή δικτύου αποχέτευσης ομβρίων στον Πανόραμα Άνω Λιοσίων του Δήμου Φυλής – 9,7 εκατ. ευρώ

3) Ολοκλήρωση κατασκευής αποχέτευσης ομβρίων σε Κερατσίνι Δραπετσώνα – 9,1 εκατ. ευρώ

4) Αγωγοί ομβρίων στην Τερψιθέα & ‘Ανω Γλυφάδα – 3,56 εκατ. ευρώ

5) Κατασκευή αποχέτευσης ομβρίων στον Δήμο ΒΒΒ – 3,39 εκατ. ευρώ

6) Κατασκευή αγωγών και φρεατίων στον Δήμο Παλαιού Φαλήρου – 1,19 εκατ. ευρώ

7) Αντιπλημμυρικά έργα σε οδούς του Δήμου Μεταμόρφωσης – 458.800 ευρώ

8) Έργα απορροής ομβρίων οδού Σισμανογλείου, Μαρούσι – 144.000 ευρώ

Παράλληλα, ακόμα 38 προγραμματίζονται για δημοπράτηση εντός του 2026, με ορίζοντα ολοκλήρωσης και των 55 έργων έως το 2028.

Ταυτόχρονα, η Περιφέρεια Αττικής είναι υπεύθυνη για τον καθαρισμό των ρεμάτων, μία δαπάνη ύψους 30,5 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση από ίδιους πόρους και ΠΔΕ της Περιφέρειας.

Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Δεκέμβριο με αποφάσεις του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση, σε συνέχεια της συνεργασίας με τον Περιφερειάρχη Αττικής Νίκο Χαρδαλιά, εντάχθηκε στο ΕΣΠΑ η ολοκλήρωση έργων αντιπλημμυρικής προστασίας στην Περιφέρεια Αττικής, ύψους 18,5 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, οι εν λόγω αποφάσεις έχουν να κάνουν με την έκδοση πρόσκλησης για την ολοκλήρωση της διευθέτησης του ρέματος Ξερέα στο Δήμο Κρωπίας και των χειμάρρων Αγ. Ιωάννη και Σαρανταπόταμου στο Θριάσιο Πεδίο, με εκτίμηση  ότι η συνολική δημόσια δαπάνη που θα απαιτηθεί για την ολοκλήρωση της δεύτερης φάσης των ανωτέρω έργων θα ανέρχεται σε περίπου 11.500.000 ευρώ.

Επιπλέον, αυξάνεται κατά 7 εκατ. ευρώ ο προϋπολογισμός της δεύτερης φάσης του έργου διευθέτησης του ρέματος Αχαρνών (Καναπίτσα), με αποτέλεσμα πλέον, να διαμορφώνεται στα 20.874.381,84 ευρώ. Με την αύξηση του προϋπολογισμού εξασφαλίζονται οι οικονομικοί πόροι για την ολοκλήρωση του τεχνικού έργου, των απαλλοτριώσεων και των συνοδών αρχαιολογικών εργασιών.

Ελλείψεις υποδομών, χρηματοδότησης και προσωπικού

Όπως αναφέρουν εκπρόσωποι των δήμων, οι δήμοι έχουν ως πάγιο αίτημα να αναλάβουν τα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας που πρέπει να γίνουν στην επικράτειά τους, καθώς γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες της κάθε περιοχής, ενώ την ίδια ώρα καταγγέλλουν ελλείψεις προσωπικού, χρηματοδότησης και… ανεπαρκή σχεδιασμό.

«Σίγουρα υπάρχει κεντρική ευθύνη και το άλφα και το ωμέγα είναι ότι όταν διασκορπούνται οι αρμοδιότητες που αφορούν τόσο σοβαρά ζητήματα όπως πολιτική προστασία και μεταφέρονται στους δήμους χωρίς την ανάλογη χρηματοδότηση και προσωπικό, δεν μπορεί να έχει ουσιαστική πρόληψη. Δηλαδή, η πρόληψη δεν μπορεί να είναι αποσπασματική σε επίπεδο δήμου.

Θέλει περιφερειακό επίπεδο, τουλάχιστον η διαχείριση των υδάτων. Τα ρέματα, όντως έχει ευθύνη να τα καθαρίζει η Περιφέρεια. Το ρέμα που σε εμάς δημιούργησε το τεράστιο πρόβλημα στο γήπεδο Κρητικόπουλος και κατέστρεψε όλη την ανατολική κερκίδα που γέμισε νερό μέχρι το ένα μέτρο, δεν το έχει καθαρίσει ποτέ η Περιφέρεια.

Τώρα είμαστε στον οικισμό του Βλητικού Σταθμού και χρειάζεται συνολικός έλεγχος όλων των μελετών και των έργων που πραγματοποιούνται στο βουνό. Δηλαδή και το δασαρχείο κάνει το Antinero, ανάλογα αντιπλημμυρικά. Οι άνθρωποι τα έχουν προβλέψει. Mπορούν να μην γίνονται από μια στιγμή στην άλλη, αλλά θέλουν χρηματοδότηση και προσωπικό όλες οι κρίσιμες τις υπηρεσίες για την ουσιαστική πρόληψη των καταστροφών.

Γιατί εγώ δεν θεωρώ φυσιολογικό το 2026 να θρηνούμε νεκρούς από βροχές, με δεδομένο το επίπεδο ανάπτυξης της επιστήμης και της τεχνολογίας. Ούτε θεωρώ λογικό μόλις το 3% του κρατικού προϋπολογισμού να αφιερώνεται σε έργα πρόληψης και αντιπλημμυρικής θωράκισης», επισημαίνει η Μαρία Αραχωβίτη, αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας στον δήμο Καισαριανής.

Ακολούθως η κα. Αραχωβίτη επεσήμανε την έλλειψη προσωπικού και συμπληρώνει μεταξύ άλλων ότι όλα είναι ζήτημα πρόληψης, τα έργα δεν είναι των δήμων, των οποίων τα γραφεία πολιτικής προστασίας αποτελούνται από ένα με 2 άτομα και έχει κοπεί κάθε δυνατότητα μόνιμων προσλήψεων. «Δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις τέτοια ζητήματα αν δεν έχεις προετοιμαστεί από πριν και αν δεν έχεις μια ανάλογη στήριξη. Η περιφέρεια, το ρέμα αυτό δεν το έχει καθαρίσει. Τουλάχιστον από το 2024 που είμαι αντιδήμαρχος, ποτέ δεν έχει αναφερθεί στα ρέματα προς καθαρισμό και δεν είναι σε καλή κατάσταση. Ήρθαν φερτά από τον Υμηττό και το μπουκώσανε.

Μας έφερε ένα JCB μεγάλο, το οποίο δύο μέρες μετά μας το πήρε, ενώ θέλει και άλλες δύο μέρες ο άνθρωπος για να ξεμπλοκάρει την κοίτη και να μπορέσει να ξεφρακάρει ο αγωγός. Και μάλιστα μας έλεγε ότι μας το έφερε από την καλή της καρδιά και επικουρικά».

Επίσης, η κα. Αραχωβίτη με παρρησία τόνισε ότι το κλείσιμο των σχολείων από την Περιφέρεια, είναι μία δημόσια ομολογία πως οι υποδομές δε θα αντέξουν.

«Όντως το υπουργείο, το κράτος κεντρικά πρέπει να σχεδιάσει, να στελεχώσει τις υπηρεσίες του, να κάνει τις κατάλληλες μελέτες, να δώσει την ανάλογη χρηματοδότηση. Γιατί, το να λέμε ότι δίνουμε στην πολιτική προστασία προτεραιότητα και να πετάμε το μπαλάκι σε έναν δήμο που του έχουμε καταργήσει κάθε δυνατότητα πρόσληψης προσωπικού και υποδομών και μηχανημάτων, έργων ανάλογων και να του λέμε δεν έκανες κάτι, είναι πρόβλημα. Είναι υποκρισία. Δεν λύνονται αυτά τα ζητήματα ούτε με μηνύματα καθίστε σπίτι σας, ούτε με ομολογία ότι υποδομές μου δεν επαρκούν. Γιατί το κλείσιμο των σχολείων, ήταν απόφαση της Περιφέρειας, μια δημόσια ομολογία ότι οι υποδομές δεν θα αντέξουν. Αυτά τα πράγματα λύνονται όντως με έργα αντιπλημμυρικού σχεδιασμού που δυστυχώς όχι μόνο οι κυβερνήσεις οι δικές μας αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επειδή τις θεωρούνε κοστοβόρες και δεν αποφέρουν κάποιο όφελος, δεν προτεραιοποιούνται με κατεύθυνση. Υπάρχει ευρωπαϊκή οδηγία που λέει ότι το τι έργο θα ιεραρχηθεί, κρίνεται βεβαίως αν έχει το κόστος του, και βγάζει σε ανάλογο όφελος».

Ζήτημα αρμοδιότητας και αναρμοδιότητας

Ο δήμαρχος Βούλας, Βάρης, Βουλιαγμένης και αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ Γρηγόρης Κωνσταντέλλος μιλώντας στο mononews, εξήγησε ότι η αντιπλημμυρική προστασία στον δήμο του είναι σε προχωρημένο στάδιο. Ωστόσο, μεταξύ άλλων τόνισε ότι ουκ ολίγες φορές έχει απευθυνθεί για χρηματοδότηση αντιπλημμυρικών έργων και μελετών σε δημότες με καλή οικονομική κατάσταση, ούτως ώστε να θωρακίσει την περιοχή του.

«Υπάρχουν πάρα πολλά έργα τα οποία έχουν γίνει. Εγώ θα σας πω για το δήμο το δικό μας. Έχουμε δαπανήσει σε υδραυλικά έργα 55 εκατομμύρια τα τελευταία εννιά χρόνια. Τα τελευταία εννιά χρόνια έχουν δαπανηθεί 55 εκατομμύρια για έργα τα οποία ήδη έχουν ολοκληρωθεί ή αυτή τη στιγμή βρίσκονται στο στάδιο της αποπεράτωσης. Ένα εξ αυτών είναι και το ρέμα του Κόρμπι. Περίπου τα μισά λεφτά, 23 εκατομμύρια είναι το ρέμα Κόρμπι, το οποίο σήμερα είναι κατασκευασμένο μετά από πάρα πολλές καθυστερήσεις, δυσκολίες, γραφειοκρατίες, προσφυγές, εργολάβους που ανέλαβαν και παράτησαν το έργο στη μέση, διάφορα τέτοια ευτράπελα, Ελεγκτικά συνέδρια που απέρριψαν ή ενέκριναν προσφυγές. Το έργο αυτό έχει κατασκευαστεί κατά 60% και στους επόμενους 12 μήνες ολοκληρώνεται. Αν δεν υπήρχε αυτό ως λεκάνη υποδοχής των ομβρίων και των φερτών υλικών, οι ζημιές στη Βάρη δεν θα ήταν αυτές που έχουμε σήμερα: τα 100 πλημμυρισμένα υπόγεια και τα 25 αυτοκίνητα με ζημιές, θα είχαμε μέχρι και ανθρώπινες απώλειες», εξηγεί ο κ. Κωνσταντέλλος.

Ο δήμαρχος επιπλέον έθιξε εντόνως το θέμα της αρμοδιότητας και αναρμοδιότητας, υπογραμμίζοντας ότι οι δήμοι επιθυμούν να αναλάβουν τη συνολική αρμοδιότητα σχεδιασμού και υλοποίησης των αντιπλημμυρικών έργων και όχι να περιορίζονται στην κατασκευή αγωγών διαμέτρου μέχρι ένα μέτρο και η Περιφέρεια να αναλαμβάνει τα υπόλοιπα έργα, όπως επίσης και το υπουργείο Υποδομών, ενώ εκτός του αστικού ιστού τα έργα είναι αρμοδιότητα του ΥΠΕΝ. Ο κ. Κωνσταντέλλος κατέληξε ότι στο τέλος τη ζημιά την πληρώνουν οι δήμοι και οι πολίτες.