Υπόθεση-σενάριο, ίσως…. επιστημονικής φαντασίας: τα μπλόκα των αγροτών συνεχίζονται μέχρι τα Φώτα, οι πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ ολοκληρώνονται θριαμβευτικά, επέρχεται συμφωνία με την κυβέρνηση για το κόστος του νερού και της ενέργειας, δίνεται σημαντικό μέρος των αποζημιώσεων για τις φυσικές καταστροφές και οι αγρότες πάνε πίσω στα χωράφια τους να προετοιμαστούν για την σπορά.

Δεν ξέρω για τον Κώστα Τσιάρα που σίγουρα θα ανακουφιστεί, θέλω να ελπίζω, όμως, πως πέρα από την προσωρινή άρση πίεσης ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα παραμείνει βαθιά προβληματισμένος. Όχι επειδή το ίδιο ακριβώς σκηνικό είναι περίπου σίγουρο πως θα επαναληφθεί σ’ ένα χρόνο από σήμερα, αλλά επειδή θα έχει πλέον αναγνωρίσει ότι το αγροτικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι διαρθρωτικό και απαιτεί (δεν ζητά) ριζοσπαστική σκέψη, προσεκτικό και συνεκτικό σχεδιασμό υλοποίησης και αποτελεσματικούς μηχανισμούς λογοδοσίας. Είναι ένα από τα μεγάλα θέματα, κι ας το θεωρήσουν μερικοί ή και περισσότεροι ως υπερβολή, που θα κρίνουν εν πολλοίς το μέλλον της χώρας—οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά.

Ιστορικά θα υποστήριζα πως στον αγώνα Κυριάκος Βαρβαρέσος- Κωνσταντίνος Καραμανλής η ιστορία σήμερα πλέον γράφει «Ένα» (1). Το όραμα της ανάπτυξης μέσω της εκβιομηχάνισης και μάλιστα κυρίως μέσω της βαριάς βιομηχανίας ήταν εξ αρχής άπιαστο για την Ελλάδα παρά το εμμονικό μας πείσμα.  ΟΙ εξελίξεις από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μετά το απέδειξαν. Ο εγκλωβισμός μας σήμερα σε ατελέσφορο μοντέλο ανάπτυξης το αναδεικνύει. Στον σημερινό πρωθυπουργό περνά ακέραια η ευθύνη, τώρα, έστω και αργά, να δημιουργήσει τις αναγκαίες προϋποθέσεις που θα επαναφέρουν στο προσκήνιο  εκείνους τους σημαντικούς κλάδους του πρωτογενή τομέα όπου η χώρα μας έχει συγκριτικό πλεονέκτημα και να θέσει έτσι σε κίνηση τις διαδικασίες για αλλαγή του μοντέλου ανάπτυξης—οπότε και των πολιτικών συσχετισμών.

Όσο κι αν το εκθειάζουν μερικοί, όσο κι αν το στηρίζουν μεγάλα και καλά οργανωμένα συμφέροντα, όσο κι αν το προβάλουν οι ειδικοί των δημοσίων σχέσεων, το μοντέλο του real estate εμπεριέχει τους σπόρους της αυτοκαταστροφής. Ο τουρισμός ήδη δείχνει τα όρια του – σε μερικές περιπτώσεις τα έχει ήδη υπερβεί. Και ο τομέας των υπηρεσιών παραμένει ζωντανός διότι προστατεύεται εκ των πραγμάτων. Ως έχει, στον ανταγωνισμό δεν θα αντέξει.

Τομείς του πρωτογενούς τομέα μπορούν –και πρέπει—να χρησιμοποιηθούν ως μοχλός για να αλλάξει το μοντέλο ανάπτυξης. Αν δεν το έχουν ήδη κάνει, ο Κωστής Χατζηδάκης και ο Άκης Σκέρτσος όφειλαν –με τις πρωθυπουργικές ευλογίες—να είχαν ορίσει και συγκαλέσει εδώ και εβδομάδες διεπιστημονική επιτροπή που θα είχε ως εντολή να παραδώσει μέσα σε τρεις μήνες υλοποιήσιμο σχέδιο με ορίζοντα πενταετίας για την επόμενη ημέρα του αγροτικού τομέα στην χώρα μας. Στόχο; Ο εκσυγχρονισμός του τομέα και η χρήση του ως μοχλός αλλαγής του μοντέλου ανάπτυξης, λαμβάνοντας ως βάση τις ανατροπές που φέρνει — είτε μας αρέσουν είτε όχι–  η κλιματική κρίση.

Κι ας μην φανεί μικρό το προτεινόμενο τρίμηνο διάστημα. Το τι πρέπει να γίνει έχει συζητηθεί και μελετηθεί μέχρι θανάτου—ο κατάλογος που ακολουθεί είναι ενδεικτικός:  αναδασμός, στοχευμένη  αναδιάρθρωση καλλιεργειών με βάση την χρήση ύδατος, την κλιματική αλλαγή και  την διεθνή ζήτηση, δορυφορική παρακολούθηση, εκπαίδευση και κίνητρα για την χρήση τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ), νέα αγροτικά ενεργειακά συστήματα, ανασχεδιασμός του ΕΛΓΑ, νέο θεσμικό πλαίσιο παραγωγής και διακίνησης με έμφαση στην διαφάνεια, ποιότητα-branding επαγγελματική διοίκηση και την αποτελεσματική λογοδοσία ώστε οι συνεταιρισμοί να συνδεθούν ευθέως με την μεταποίηση, το μάρκετινγκ και τα logistics, διαρκή εκπαίδευση και κατάρτιση, σύνδεση με τα πανεπιστήμιά, τον αγροτουρισμό, τον πολιτισμό.

Είναι πολλά και κομματική επώδυνα. Στον επόμενο χρόνο, όμως, η κυβέρνηση δεν θα κριθεί από τα εύκολα και γρήγορα αλλά από τα δύσκολα και μακροχρόνια. Αν θέλει 3η τετραετία θα πρέπει να συγκρουστεί με τα κατεστημένα (π.χ. να στραφεί από τις επιδοτήσεις στην παραγωγή προϊόντων με υψηλή προστιθέμενη αξία) και να δείξει αταλάντευτη πολιτική βούληση—ξεκινώντας από τον αναδασμό και την αναδιάρθρωση καλλιεργειών. Η κοινωνία ωρύεται ζητώντας από τους υπεύθυνους να πράξουν. Γιατί, δηλαδή, ο Σταύρος Παπασταύρου καταφέρνει να κάνει τόσα πολλά σε τόσο λίγο χρόνο; Στον επόμενο ανασχηματισμό (που τόσο φημολογείται) ας αφήσει ο πρωθυπουργός το…rotation κι ας βάλει υπουργούς αλά Παπασταύρου.

Τα μπλόκα μπορεί να απομακρυνθούν από τους δρόμους, αλλά το πρόβλημα δεν θα φύγει από την πολιτική ατζέντα. Με μία… μερίδα από τα ίδια, η κυβέρνηση μπορεί να κερδίσει χρόνο, όχι λύση. Και ο χρόνος, αυτή τη φορά, δεν θα δουλέψει υπέρ της. Αν το αγροτικό αντιμετωπιστεί ξανά ως θέμα εκτόνωσης και όχι ως διαρθρωτική κρίση, τότε δεν θα κριθεί απλώς μια πολιτική – θα κριθεί ολόκληρο το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας και μαζί η δομή και μορφή του πολιτικού σκηνικού.