Η σκιά του πολέμου απλώνεται βαριά πάνω από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026. Η συμμετοχή του Ιράν στη διοργάνωση που θα φιλοξενηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και το Μεξικό παραμένει αβέβαιη, έπειτα από τη ραγδαία στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και τις επιθέσεις που συγκλόνισαν την περιοχή.

Ο πρόεδρος της ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας του Ιράν, Μεχντί Ταζ, μιλώντας στο Varzesh3, δεν έκρυψε τον προβληματισμό του. «Μετά από αυτή την επίθεση, δεν μπορούμε να περιμένουμε από τον λαό μας να προσβλέπει στο Παγκόσμιο Κύπελλο με ελπίδα», ανέφερε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και μη συμμετοχής της εθνικής ομάδας στη διοργάνωση.

1

Η γεωπολιτική φωτιά και οι αθλητικές παρενέργειες

Οι εξελίξεις υπήρξαν δραματικές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά ιρανικών στόχων, με την Τεχεράνη να απαντά με πλήγματα σε Ισραήλ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Ομάν και Μπαχρέιν. Οι ανθρώπινες απώλειες είναι βαριές, ενώ το κλίμα αστάθειας έχει επηρεάσει και τις διεθνείς μετακινήσεις, με πτήσεις στην περιοχή να αναστέλλονται.

Το ντόμινο δεν περιορίζεται στα σύνορα της Μέσης Ανατολής. Η ασφάλεια μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων επανέρχεται στο προσκήνιο. Η αναμέτρηση για το Finalissima στο Κατάρ εξετάζεται εκ νέου, ενώ η γυναικεία ομάδα του Ιράν ξεκινά τις υποχρεώσεις της στο Ασιατικό Κύπελλο υπό πρωτοφανή πίεση.

Η θέση της FIFA και το αμερικανικό σκέλος

Η εθνική Ιράν έχει κληρωθεί στον 7ο όμιλο του Μουντιάλ και έχει προγραμματισμένους αγώνες στο Λος Άντζελες απέναντι σε Βέλγιο και Νέα Ζηλανδία, καθώς και στο Σιάτλ κόντρα στην Αίγυπτο. Ωστόσο, η πολιτική διάσταση περιπλέκει τα δεδομένα. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη απαγορεύσει την είσοδο Ιρανών φιλάθλων στο πλαίσιο ευρύτερης ταξιδιωτικής απαγόρευσης.

Ο γενικός γραμματέας της FIFA, Ματίας Γκράφστρομ, στο περιθώριο της συνεδρίασης της IFAB στο Κάρντιφ, δήλωσε ότι η ομοσπονδία «παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις» και ότι στόχος είναι «ένα ασφαλές Παγκόσμιο Κύπελλο με όλες τις ομάδες παρούσες». Προς το παρόν, επίσημη απόφαση δεν υπάρχει.

Η διοργάνωση του 2026 είναι η πρώτη με 48 ομάδες και αναμένεται να αποτελέσει τη μεγαλύτερη στην ιστορία του θεσμού. Το ερώτημα είναι αν θα διεξαχθεί με πλήρη σύνθεση ή αν η γεωπολιτική θα αφήσει το αποτύπωμά της ακόμη και στο πιο εμπορικό αθλητικό γεγονός του πλανήτη.

Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση του Ιράν αναδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι ο αθλητισμός δεν λειτουργεί σε κενό αέρος. Όταν οι διεθνείς ισορροπίες διαταράσσονται, καμία διοργάνωση, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν μένει ανεπηρέαστη.

Απαγόρευση ΗΠΑ σε είσοδο Ιρανών

Αν η υφήλιος μούδιασε στο άκουσμα της είδησης για την στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία (συμπληρώθηκαν ήδη τέσσερα χρόνια εχθροπραξιών) και πάγωσε με τον πόλεμο μεταξύ του Ισραήλ και των παλαιστινιακών οργανώσεων υπό την ηγεσία της Χαμάς που άρχισε τον Οκτώβριο του 2023, τότε το σίγουρο είναι πως εδώ και μερικά 24ώρα βρίσκεται σε κατάσταση απόλυτου σοκ.

Και αυτό γιατί με τον βομβαρδισμό αρκετών μεγάλων ιρανικών πόλεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αλλά και τη δήλωση-απειλή του Ντόναλντ Τραμπ ότι «ο βομβαρδισμός αναμένεται να διαρκέσει τέσσερις έως πέντε εβδομάδες αν χρειαστεί», αντιλαμβάνεται πως το χάος είναιπρο των πυλών.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει ήδη απαγορεύσει σε Ιρανούς υπηκόους να ταξιδέψουν σε αμερικανικά εδάφη και μοναδική εξαίρεση αυτή τη στιγμή είναι οι αθλητικές ομάδες, ωστόσο είναι πλέον κάτι παραπάνω από καυτό το ερώτημα το εάν το Ιράν θα εκπροσωπηθεί τελικά στην κορυφαία ποδοσφαιρική εθνική διοργάνωση.

Απαγόρευση ή αποχώρηση;

Η μη συμμετοχή του Ιράν θα μπορούσε να υπαγορευτεί από αρκετούς λόγους. Το ίδιο το Ιράν θα μπορούσε να μποϊκοτάρει το Παγκόσμιο Κύπελλο ως απάντηση στις επιθέσεις των ΗΠΑ αλλά και επικαλούμενο λόγους ασφαλείας ενώ και η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να μπλοκάρει τη συμμετοχή των Ιρανών. Αυτή τη στιγμή ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη απαγορεύσει την είσοδο στη χώρα σε ταξιδιώτες από το Ιράν και από άλλες τρεις χώρες που συμμετέχουν στο Παγκόσμιο Κύπελλο, με εξαιρέσεις για «οποιονδήποτε αθλητή ή μέλος αθλητικής ομάδας, συμπεριλαμβανομένων προπονητών, ατόμων που εκτελούν απαραίτητο υποστηρικτικό ρόλο και άμεσων συγγενών, που ταξιδεύουν για το Παγκόσμιο Κύπελλο, τους Ολυμπιακούς Αγώνες ή άλλη μεγάλη αθλητική εκδήλωση». Το περασμένο φθινόπωρο, πολλοί Ιρανοί αντιπρόσωποι δεν έλαβαν βίζα ενόψει της κλήρωσης του Μουντιάλ τον Δεκέμβριο του 2025 και από τη στιγμή που η FIFA δεν μπόρεσε να παρέμβει στην παραπάνω απόφαση, πιθανότατα δεν θα είναι σε θέση να εμποδίσει τον Αμερικανό πρόεδρο να απαγορεύσει την είσοδο στη χώρα ακόμα και ολόκληρης της ομάδας του Ιράν πριν από την έναρξη του τουρνουά.

Εάν το Ιράν δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να συμμετάσχει, οι κανονισμοί της FIFA δίνουν στην παγκόσμια ποδοσφαιρική αρχή την διακριτική ευχέρεια -βάσει του άρθρου 6 των κανονισμών της- να βρει μία αναπληρώτρια ομάδα ή να προσαρμόσει ανάλογα το τουρνουά. Επομένως, σε περίπτωση που το Ιράν αποσύρει τη συμμετοχή του από την τελική φάση του Μουντιάλ, είτε κατ’ επιλογή του είτε με τη βία, τότε η FIFA θα μπορούσε είτε να ακυρώσει όλους τους αγώνες του Ιράν και να τροποποιήσει τους κανόνες ώστε ο 7ος όμιλος να έχει τρεις ομάδες ή να αντικαταστήσει το Ιράν με άλλη χώρα.

Όλα δείχνουν πάντως ότι η απόφαση σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα παρθεί την τελευταία στιγμή λόγω της σχετικής αβεβαιότητας που επικρατεί στην παρούσα φάση.

Υπάρχει προηγούμενο σε Μουντιάλ;

Όχι, δεν υπάρχει αντίστοιχο προηγούμενο στη σύγχρονη ιστορία του ποδοσφαίρου. Η τελευταία φορά που χώρες αποσύρθηκαν από Παγκόσμιο Κύπελλο μετά από προκριματικά ήταν το 1950. Εκείνη τη χρονιά, η Σκωτία και η Τουρκία αποσύρθηκαν πριν από την κλήρωση ενώ η Ινδία και η Γαλλία αποσύρθηκαν μετά από την κλήρωση, με το πρώτο τουρνουά μετά από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο να διεξάγεται έτσι με τη συμμετοχή 13 ομάδων, οι οποίες χωρίστηκαν σε δύο ομίλους των τεσσάρων, έναν όμιλο των τριών και έναν όμιλο των δύο ομάδων.

Αντιθέτως, υπάρχουν παραδείγματα απαγόρευσης συμμετοχών: το 1950 η Δυτική Γερμανία και η Ιαπωνία ως υπεύθυνες για τα δεινά του πολέμου, το 1994 η Γιουγκοσλαβία λόγω του εμφυλίου και το 2022 η Ρωσία ελέω της εισβολής στην Ουκρανία – με την τιμωρία της να παραμένει εν ισχύ.