Εξάρχεια: Αποχαιρετιστήριο γλέντι για το ιστορικό καφενείο «Μουριά» – Το αφιέρωμα της Guardian

Με ένα μεγάλο αποχαιρετιστήριο γλέντι, παρουσία δεκάδων κατοίκων και παλιών θαμώνων, ολοκληρώθηκε το βράδυ του Σαββάτου η ιστορία της «Μουριάς», του εμβληματικού καφενείου των Εξαρχείων, που κατέβασε ρολά έπειτα από 111 χρόνια λειτουργίας.

Το ιστορικό στέκι στη συμβολή των οδών Καλλιδρομίου και Χαριλάου Τρικούπη γέμισε για τελευταία φορά, σε μια βραδιά με μουσική, τραγούδια και έντονη συγκίνηση.

Το κλείσιμο της «Μουριάς» απασχόλησε και τον βρετανικό Guardian, ο οποίος αφιέρωσε εκτενές ρεπορτάζ στο ιστορικό καφενείο, συνδέοντας το τέλος του με τις μεγάλες αλλαγές που συντελούνται στα Εξάρχεια, εξαιτίας της τουριστικής ανάπτυξης, της αύξησης των βραχυχρόνιων μισθώσεων και του εξευγενισμού της περιοχής.

Σε δημοσίευμα της 31ης Οκτωβρίου, με τίτλο «Το τελευταίο οχυρό: Ιστορικό καφενείο της Αθήνας κλείνει καθώς μια αντισυμβατική γειτονιά εξευγενίζεται», η δημοσιογράφος Helena Smith περιγράφει τη «Μουριά» ως έναν από τους τελευταίους χώρους που διατηρούσαν ζωντανό τον παραδοσιακό χαρακτήρα των Εξαρχείων.
Ο Guardian για τη «Μουριά» και την αλλαγή των Εξαρχείων
Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα, το καφενείο δεν αποτελούσε απλώς ένα σημείο συνάντησης, αλλά έναν χώρο στενά συνδεδεμένο με την ιστορία της αθηναϊκής Αριστεράς, την πολιτική αμφισβήτηση και την καλλιτεχνική δημιουργία.

Στα τραπέζια του είχαν καθίσει επί δεκαετίες συγγραφείς, ποιητές, καλλιτέχνες, πολιτικοί, γιατροί, δικηγόροι και άνθρωποι με διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές αναζητήσεις.

Ο Guardian επισημαίνει ότι το τέλος της «Μουριάς» εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση εξαφάνισης των παραδοσιακών καφενείων από την Ελλάδα. Παρά τον πολλαπλασιασμό των σύγχρονων καταστημάτων καφέ, οι παλιοί χώροι κοινωνικής συναναστροφής περιορίζονται διαρκώς, τόσο στις μεγάλες πόλεις όσο και στην επαρχία.

Ειδικά στην περίπτωση των Εξαρχείων, ωστόσο, το δημοσίευμα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πολιτική και κοινωνική διάσταση των αλλαγών.

Η εφημερίδα συνδέει την εξέλιξη αυτή και με τις αντιδράσεις για την κατασκευή του σταθμού του Μετρό στην πλατεία Εξαρχείων, σημειώνοντας ότι το έργο έχει περιορίσει τον διαθέσιμο δημόσιο χώρο συγκέντρωσης των κατοίκων, ενώ συνοδεύεται από αυξημένη αστυνομική παρουσία.

Στο ρεπορτάζ φιλοξενείται η άποψη του κοινωνιολόγου Νίκου Σουλιώτη, από το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, ο οποίος θεωρεί ότι οι αλλαγές αυτές συνδέονται με την προσπάθεια μεταβολής της κοινωνικής και πολιτικής ταυτότητας της περιοχής.

Ο ίδιος χρησιμοποιεί την έννοια της «εκδικητικής πόλης», υποστηρίζοντας ότι οι κρατικές πολιτικές επιδιώκουν την επιβολή κοινωνικής πειθαρχίας και ελέγχου. Κατά την εκτίμησή του, οι κινητοποιήσεις για τη διάσωση της «Μουριάς» αποτελούν προσπάθεια υπεράσπισης της φυσιογνωμίας των Εξαρχείων και του καθιερωμένου τρόπου ζωής των κατοίκων τους.

Ιδιαίτερη θέση στο αφιέρωμα έχει η οικογένεια Βανά, η οποία διαχειριζόταν τη «Μουριά» τα τελευταία 44 χρόνια.

Ο Χρήστος Βανάς, πρώην σερβιτόρος, διατηρούσε μια καθημερινή συνήθεια που δεν είχε αλλάξει εδώ και δεκαετίες: βρισκόταν στο κατάστημα από τις 7 το πρωί, ανοίγοντας τις πόρτες του πριν ακόμη πιει τον πρώτο του καφέ.

Τα Σάββατα, όταν λειτουργούσε η λαϊκή αγορά της Καλλιδρομίου, ξεκινούσε ακόμη νωρίτερα. Όπως περιγράφει στον Guardian η κόρη του, Αρετή, από τις 5 το πρωί σέρβιρε τσίπουρο και άλλα ποτά στους εμπόρους και παραγωγούς που προετοιμάζονταν για τη δουλειά τους.

Η Αρετή Βανά περιγράφει με πικρία τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στη γειτονιά. Νέα καταστήματα με αγγλικές επιγραφές, ακίνητα που μετατρέπονται σε τουριστικά καταλύματα και χώροι που απευθύνονται ολοένα περισσότερο στους επισκέπτες έχουν, όπως υποστηρίζει, αλλοιώσει την εικόνα των Εξαρχείων.

Η ίδια επισημαίνει ότι η οικογένειά της επέλεξε συνειδητά να μην αλλάξει τον χαρακτήρα του καφενείου, διατηρώντας τον παραδοσιακό κατάλογο και τις τιμές του, αντί να στραφεί σε προϊόντα περισσότερο προσανατολισμένα στις τουριστικές συνήθειες.

Μάλιστα, αναφέρει ότι τουριστικά πρακτορεία άρχισαν να οργανώνουν περιηγήσεις στα ιστορικά στέκια της αριστερής και αντιεξουσιαστικής σκηνής των Εξαρχείων, με ομάδες επισκεπτών να περνούν ακόμη και έξω από τη «Μουριά».

Ο Guardian φιλοξενεί επίσης μαρτυρίες ανθρώπων που είχαν συνδέσει μεγάλο μέρος της ζωής τους με το καφενείο.

Ο συνταξιούχος δικηγόρος Νώντας Παπαγιάννης, τακτικός θαμώνας επί 20 χρόνια, παρομοιάζει την απώλεια του αγαπημένου του στεκιού με τον θάνατο ενός φίλου.

Ο 83χρονος ηθοποιός Στέλιος Γούτης, γνωστός μεταξύ άλλων από τον ρόλο του παπα-Τριαντάφυλλου στην τηλεοπτική σειρά «Το καφέ της Χαράς», εξηγεί ότι τέτοιοι χώροι λειτουργούσαν ως καταφύγιο από τις πιέσεις της καθημερινότητας.

Στην περιγραφή του, ένα τσίπουρο μετά τη δουλειά, μια αυθόρμητη συνάντηση με φίλους και μια συζήτηση στα μαρμάρινα τραπεζάκια του καφενείου αποτελούσαν μια μορφή καθημερινής ψυχοθεραπείας.

Ανάμεσα στους ανθρώπους που μίλησαν στη βρετανική εφημερίδα ήταν και η Μαρία Τσάμπρα, πρώην εργαζόμενη στην «Ελευθεροτυπία», η οποία συνδέει το κλείσιμο της «Μουριάς» με την απώλεια της συλλογικής μνήμης της γειτονιάς.

Κατά την άποψή της, ο μετασχηματισμός των Εξαρχείων με επίκεντρο το οικονομικό κέρδος δεν αλλάζει μόνο τη φυσιογνωμία των καταστημάτων, αλλά απειλεί να εξαφανίσει και σημαντικά στοιχεία της ιστορίας τους.

Οι 7.500 υπογραφές που δεν απέτρεψαν το λουκέτο

Η προσπάθεια διάσωσης της «Μουριάς» είχε ξεκινήσει όταν έγινε γνωστό ότι οι ιδιοκτήτες του ακινήτου δεν επρόκειτο να ανανεώσουν τη μίσθωση.

Περισσότεροι από 7.500 πολίτες υπέγραψαν διαδικτυακό αίτημα, ζητώντας από το υπουργείο Πολιτισμού την προστασία του ιστορικού καφενείου. Την προσπάθεια στήριξαν κάτοικοι, θαμώνες και επαγγελματικοί φορείς, χωρίς ωστόσο να υπάρξει παρέμβαση που να αποτρέπει οριστικά το κλείσιμό του.

Η οικογένεια Βανά αναγκάστηκε τελικά να αποχωρήσει από το ακίνητο, βάζοντας τέλος σε μια παρουσία που ξεκίνησε το 1915 και εξελίχθηκε σε αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας των Εξαρχείων.

Το βράδυ του Σαββάτου, οι άνθρωποι που πέρασαν από τη «Μουριά» όλα αυτά τα χρόνια επέστρεψαν για έναν τελευταίο αποχαιρετισμό. Με μουσική, τραγούδια και συζητήσεις, γέμισαν ξανά το ιστορικό καφενείο, προτού οι πόρτες του κλείσουν οριστικά.

Για τον Guardian, το τέλος της «Μουριάς» δεν αφορά μόνο την απώλεια ενός καταστήματος με ιστορία 111 ετών, αλλά και τη σταδιακή εξαφάνιση χώρων που διαμόρφωσαν την κοινωνική και πολιτιστική ταυτότητα μιας από τις πιο ιδιαίτερες γειτονιές της Αθήνας.

Διαβάστε επίσης

Γερμανία: Κάτω από τον στόχο τα αποθέματα φυσικού αερίου εν μέσω κύματος ψύχους

Κυρανάκης για την επίθεση στο γραφείο Πλεύρη: Οι δράστες είχαν σκοπό να σκοτώσουν – Δεν σας φοβόμαστε

Σκάνδαλο ΜΚΟ «Παιδική Χαρά»: Τι υποστηρίζει ο διαιτητής που κατηγορείται για στημένους αγώνες