Σε φάση κρίσιμων αποφάσεων μπαίνει η υπόθεση της απορρύπανσης των εγκαταστάσεων των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων (ΕΑΣ) στο Λαύριο, μετά την ολοκλήρωση της αυτοψίας από την ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων του Στρατού. Το οριστικό πόρισμα έχει ήδη παραδοθεί στον υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Δένδια, την περασμένη Τετάρτη και αποτυπώνει με σαφήνεια την κατάσταση στο πεδίο, εντοπίζοντας τρία συγκεκριμένα σημεία που απαιτούν άμεση και διακριτή παρέμβαση.

Σύμφωνα με πληροφορίες του mononews, η αυτοψία δεν περιορίζεται σε γενικές διαπιστώσεις, αλλά αποτυπώνει μια εικόνα συσσωρευμένων κινδύνων, με τρία σημεία αιχμής που απαιτούν άμεσες και διαφορετικής κλίμακας παρεμβάσεις.

1

O ταξίαρχος – επικεφαλής της ομάδας αυτοψίας κατέγραψε τα προβλήματα που υπάρχουν στο Λαύριο, έπειτα από την ακύρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας που αφορούσε την απορρύπανση και απομάκρυνση 10 δεξαμενών στις οποίες υπάρχουν επικίνδυνα υλικά. Θυμίζουμε ότι το θέμα ανέδειξε με συνεχή ρεπορτάζ το mononews καθώς τα ΕΑΣ είχαν προσκαλέσει λίγο πριν από τα Χριστούγεννα πέντε εταιρείες για να αναλάβουν το έργο. Ηταν οι Enviroplan ΑΕ, Antipollution ΑΕ (V Group) του Βύρωνα Βασιλειάδη, Polyeco του Γιάννη Πολυχρονόπουλου, AECOM και Intergeo ΕΠΕ – Τεχνολογία Περιβάλλοντος.

Έπειτα από δύο παρατάσεις μέσα στις γιορτές τελικά ο Νίκος Δένδιας έβαλε «στοπ» στη διαδικασία ζητώντας να γίνει νέα χαρτογράφηση του χώρου και όπου απαιτείται νέος διεθνής διαγωνισμός.

Τα τρία επικίνδυνα σημεία

Η ομάδα που έκανε την αυτοψία βρήκε τρία σημεία στις εγκαταστάσεις που πρέπει να προσεχθούν καθώς κρίνονται επικίνδυνες για την πρόκληση πυρκαγιάς ή για χειρότερα.

Το πρώτο αφορά τις δέκα δεξαμενές εντός των εγκαταστάσεων, στις οποίες έχουν συγκεντρωθεί υπολείμματα εκρηκτικών υλών, κυρίως ΤΝΤ. Οι εμπειρογνώμονες καταλήγουν ότι ο καθαρισμός και η απομάκρυνσή τους μπορεί να γίνει χωρίς χρονοβόρες διαγωνιστικές διαδικασίες, από τα ίδια τα ΕΑΣ, με τη συνδρομή μίας ή δύο εξειδικευμένων εταιρειών.

Οι πληροφορίες μας αναφέρουν ότι το εκτιμώμενο κόστος, 3- 4 εκατ. ευρώ, κρίνεται απολύτως διαχειρίσιμο, ειδικά αν συγκριθεί με τα σενάρια υπερτιμολογημένων εργολαβιών που είχαν δρομολογηθεί στο παρελθόν.

Το δεύτερο σημείο αφορά τον χώρο παραγωγής πυρομαχικών 155 χιλιοστών, όπου λειτουργεί ενεργή γραμμή γόμωσης, σε συνεργασία με την τσεχική εταιρεία CSG.

Εκεί εντοπίζονται δεξαμενές καθίζησης γεμάτες με στερεοποιημένο ή ημι-στερεό ΤΝΤ, σε απόσταση αναπνοής από τους εργαζόμενους. Σύμφωνα με το πόρισμα, στις δεξαμενές αυτές υπάρχουν έως και 10 τόνοι ΤΝΤ, ενώ συνολικά στον χώρο του γομωτηρίου βρίσκονται περίπου 24 τόνοι διάσπαρτης εκρηκτικής ύλης. Παρά τη σοβαρότητα των ευρημάτων, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο καθαρισμός μπορεί και πρέπει να γίνει με εσωτερικά μέσα, από εξειδικευμένο προσωπικό των ΕΑΣ, χωρίς ανάθεση σε ιδιώτες.

Ο κίνδυνος στον «λάκκο του Σούκου»

Η τρίτη και σοβαρότερη εστία κινδύνου είναι ο διαβόητος «λάκκος του Σούκου», στις εγκαταστάσεις που φέρουν το όνομα της εταιρείας που είχε αναλάβει το 2017 τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων. Εκεί θάφτηκαν υπολείμματα επεξεργασίας ναρκών, δημιουργώντας μια μάζα εκρηκτικής λάσπης εξαιρετικά υψηλής επικινδυνότητας.

Μελέτες του ΕΜΠ ήδη από το 2022 κατέγραφαν συγκεντρώσεις ΤΝΤ άνω του 20%, τη στιγμή που το όριο εκρηξιμότητας θεωρείται το 10%. Η ρύπανση στο έδαφος ξεπερνά έως και 50.000 φορές τα επιτρεπτά όρια για βιομηχανικές περιοχές, ενώ έχει διαπιστωθεί σοβαρή επιβάρυνση του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα.

Νεότερη μελέτη της εταιρείας «Βελτίων», τον Οκτώβριο του 2024, ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη του συναγερμού, καταγράφοντας περίπου 186 τόνους εκρηκτικών στην ευρύτερη περιοχή του λάκκου, δεκάδες τόνους σε δεξαμενές και επιπλέον εξαιρετικά ασταθή υλικά αποθηκευμένα ακατάλληλα. Ολες οι μελέτες καταγράφουν ότι η τότε διαχείριση δεν πληρούσε τις απαραίτητες προδιαγραφές ασφαλείας, με ανεπαρκή στεγανοποίηση και χωρίς μακροχρόνιο σχέδιο παρακολούθησης

Πηγές του mononews τονίζουν ότι ανοικτός διεθνής διαγωνισμός απαιτείται μόνο για τον «λάκκο του Σούκου», και μάλιστα μετά από ειδική επιστημονική μελέτη από δημόσιο πανεπιστημιακό ίδρυμα. Και προς αυτή την κατεύθυνση οι πληροφορίες αναφέρουν ότι θα γίνει επικαιροποίηση της μελέτης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για το τι απαιτείται στο Λαύριο.

Όλα τα υπόλοιπα μπορούν να αντιμετωπιστούν άμεσα, με ίδια μέσα. Η απόφαση Δένδια να ακυρώσει προηγούμενο διαγωνισμό ύψους 18 εκατ. ευρώ αποτέλεσε την αφετηρία για να ξεδιπλωθεί το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος, και ταυτόχρονα να καταστεί σαφές ότι η καθυστέρηση δεν είναι πλέον επιλογή.

Το πόρισμα των στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων λειτουργεί πλέον ως οδικός χάρτης. Με ξεκάθαρη ιεράρχηση, τεχνική τεκμηρίωση και συγκεκριμένες προτάσεις, μεταφέρει την ευθύνη στο πολιτικό επίπεδο. Η απορρύπανση του Λαυρίου δεν είναι μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά και προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα και την αξιοπιστία των ΕΑΣ σε μια περίοδο που η αμυντική βιομηχανία επανέρχεται στο προσκήνιο. Το αν και πόσο γρήγορα θα προχωρήσουν οι παρεμβάσεις θα αποτελέσει σαφές δείγμα πολιτικής βούλησης.

Διαβάστε επίσης:

ΕΑΣ: Ακυρώθηκε ο διαγωνισμός για την απορρύπανση στο Λαύριο
Michal Strnad: IPO «μαμούθ» έως 2,55 δισ. ευρώ για τον τσέχικο αμυντικό κολοσσό CSG
ΕΑΣ: Ποιοι είναι οι 5 «παίκτες» που διεκδικούν την δουλειά στο Λαύριο – Νέα παράταση του διαγωνισμού;