Στο υπουργείο Πολιτισμού ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Καρυάς, τόπος ιστορίας και μνήμης

Το 1943 οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής χρησιμοποίησαν εβραίους άνδρες από τη Θεσσαλονίκη σε καταναγκαστικά έργα για τη διάνοιξη μεγάλης τομής σε βουνό της Φθιώτιδας προκειμένου να επεκταθεί η σιδηροδρομική γραμμή για στρατιωτικούς σκοπούς. Το έργο έγινε αλλά οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας οδήγησαν στον θάνατο δεκάδες ανθρώπους, στο πλαίσιο της πρακτικής των Ναζιστών για «εξόντωση μέσω εργασίας».

Σήμερα όμως σ΄αυτόν τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Καρυάς, στο όρος Όθρυς το υπουργείο Πολιτισμού προγραμματίζει τη δημιουργία ενός χώρου ιστορικής μνήμης με την αποκατάσταση του μνημείου και την προστασία ενός τόπου με ιδιαίτερο φορτίο για τη νεότερη ιστορία της χώρας. Σ΄ αυτό συντελεί η παραχώρηση προς χρήση του Σιδηροδρομικού Σταθμού και του περιβάλλοντος χώρου του στο υπουργείο Πολιτισμού από την εταιρεία ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε., και με την προσωπική συνδρομή του αν. υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνου Κυρανάκη.

«Πρόκειται για μια πράξη με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος», όπως δηλώνει η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, «καθώς τίθενται οι βάσεις για την εκκίνηση μιας συστηματικής προσπάθειας αποκατάστασης και ανάδειξης του ιστορικού αυτού τόπου, ο οποίος φέρει ανεξίτηλα τα ίχνη της ναζιστικής θηριωδίας. Ενός τόπου, που συνδέθηκε με τραγικές μνήμες της Κατοχής και της εξόντωσης Ελλήνων Εβραίων, μέσω της καταναγκαστικής εργασίας, περνά πλέον σε μια νέα φάση προστασίας, ανάδειξης και ουσιαστικής επανένταξης στη συλλογική συνείδηση».

Η «Τομή του Βράχου»

Χαρακτηρισμένος από το υπουργείο Πολιτισμού ως ιστορικός τόπος από τον Αύγουστο του 2025 ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Καρυάς πρόκειται να μετατραπεί σε «επισκέψιμο ιστορικό χώρο, που θα λειτουργεί ως τεκμήριο μνήμης και γνώσης αναδεικνύοντας τις αξίες της ιστορικής αλήθειας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας», όπως λέει η υπουργός .

Για το σκοπό αυτό το ΥΠΠΟ έχει δρομολογήσει ήδη την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών για την αποκατάσταση του κτηριακού συγκροτήματος.

Δεν αποτελεί άλλωστε, μόνον μια σιδηροδρομική υποδομή του «Λαρισσαϊκού» δικτύου, που λειτούργησε από το 1908 αλλά έναν τόπο άρρηκτα συνδεδεμένο με μία από τις σκοτεινότερες σελίδες της Κατοχής στην Ελλάδα. Η λεγόμενη «Τομή του Βράχου» διατηρείται έως σήμερα ως αυθεντικό τεκμήριο του εγκλήματος αυτού, καταγεγραμμένο και στο ιστορικό φωτογραφικό αρχείο Ρέσλερ.

Στο πλαίσιο του σχεδιασμού προβλέπονται έτσι, η προστασία και αποκατάσταση των εναπομεινάντων κτισμάτων, όπως το πέτρινο κτήριο και το πηγάδι της προπολεμικής περιόδου, η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου –συμπεριλαμβανομένων των καταλυμάτων της Βέρμαχτ και των σημείων όπου εργάστηκαν οι εβραίοι κρατούμενοι– καθώς και η εξασφάλιση της ασφαλούς και οργανωμένης πρόσβασης του κοινού.

Η μνήμη των Ελλήνων Εβραίων

«Η παραχώρηση του ανενεργού Σιδηροδρομικού Σταθμού Καρυάς στο υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για τη διάσωση και ανάδειξη ενός τόπου με ιδιαίτερη ιστορική σημασία», όπως αναφέρει ο κ. Κυρανάκης επισημαίνοντας ότι η αποκατάσταση του σταθμού και η διαμόρφωσή του ως εκθεσιακού χώρου διασφαλίζουν ότι η μνήμη των γεγονότων που συνδέονται με την Καρυά θα διατηρηθεί ζωντανή για τις επόμενες γενιές.

«Ιδιαίτερα, τιμούμε τη μνήμη των Ελλήνων Εβραίων που υπέστησαν καταναγκαστική εργασία στην περιοχή και στη συνέχεια εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης», προσθέτει ο υπουργός. « Η ανάδειξη της Καρυάς δεν είναι μόνο ένα έργο πολιτισμού, αλλά μια πράξη ιστορικής ευθύνης απέναντι στην αλήθεια και τη συλλογική μνήμη».

Αλλά και το υπουργείο Πολιτισμού θεωρεί την αποκατάσταση του κτηρίου ιστορικό χρέος του απέναντι στα θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης», όπως λέει η κυρία Μενδώνη. «Με την πρωτοβουλία αυτή διασφαλίζουμε την προστασία του συνόλου του ιστορικού τοπίου, ώστε να αποδοθεί, με τον προσήκοντα σεβασμό, στις επόμενες γενιές, ως τόπος μνήμης, παιδείας και αναστοχασμού».

Διαβάστε επίσης:

Άφεση αμαρτιών από τον Μαουρίτσιο Κατελάν – Και δώρο ένα έργο

Νέα στέγη και νέοι στόχοι για το Βιβλίο – Διεθνείς εκθέσεις και πρωτοβουλίες του νέου φορέα

Ινδική η προέλευση της Σινδόνης του Τορίνο; Νέα μελέτη αποκαλύπτει