Πρόσκληση σε αφύπνιση – Η Μπάρμπαρα Κρούγκερ στο Σταύρος Νιάρχος

«Η χαρά είναι λύπη». «Η εγρήγορση είναι ύπνος». «Το τώρα είναι τότε». Φράσεις με απλό φαινομενικά νόημα κατακλύζουν τον υπαίθριο χώρο του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος καλώντας το κοινό σε αναστοχασμό ώστε να αναλογιστεί τη θέση του στο δημόσιο χώρο και την κοινωνία, θέτοντας στο επίκεντρο το ερώτημα του ποιος έχει φωνή και πώς αυτή χρησιμοποιείται.

Δεκατρία έργα μεγάλης κλίμακας, ειδικά σχεδιασμένα για τον συγκεκριμένο χώρο από την διάσημη Aμερικανίδα καλλιτέχνιδα Μπάρμπαρα Κρούγκερ αναλαμβάνουν το ρόλο αυτό, καθώς ενσωματώνονται στο αρχιτεκτονικό τοπίο, δημιουργώντας μια ενιαία χωρική εμπειρία, που εντάσσει την τέχνη στον δημόσιο χώρο και την καθημερινή κίνηση των επισκεπτών. Πρόκειται για την έκθεση «Άτιτλο (Περηφάνια και Περιφρόνηση)», που μόλις εγκαινιάστηκε, την πρώτη ατομική στην Ελλάδα της της Κρούγκερ, μιας καλλιτέχνιδας που σχολιάζει με κριτική ματιά τη σύγχρονη κουλτούρα μέσα από έργα, που συνδυάζουν την εικαστική και τη γραπτή γλώσσα.

Στον πυρήνα της έκθεσης, μία τοιχογραφία μήκους 90 μέτρων, που αναπτύσσεται στο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης αποτυπώνει σε αιχμηρό τόνο τη φράση «Πρόσεξε τη στιγμή που η περηφάνια γίνεται περιφρόνηση». Ενώ στην απέναντι πλευρά του Καναλιού, στην Εσπλανάδα, ορθώνονται διάσπαρτες ανάμεσα στα δέντρα μεγάλες μεταλλικές κατασκευές με αντίστοιχα μηνύματα. Πρόκειται για ακόμη μία έκθεση εξάλλου, με διεθνές καλλιτεχνικό στίγμα στον δημόσιο χώρο του ΚΠΙΣΝ.

Οι φράσεις – μηνύματα

Σε επιμέλεια της Κατερίνας Σταθοπούλου, τα έργα της Κρούγκερ παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα, δημιουργώντας έναν ενεργό διάλογο με το ελληνικό κοινό. Δηλωτικές φράσεις όπως «Το κακό είναι καλό», «Ο πρώτος είναι τελευταίος» και «Όλα επιτρέπονται», σκόπιμα ανοιχτές σε ερμηνείες προσλαμβάνουν διαφορετικά νοήματα, ανάλογα με τη χρονική συγκυρία και τα προσωπικά βιώματα του καθενός. Με τις χαρακτηριστικές έντονες χρωματικές αντιθέσεις, τα έργα σχολιάζουν έτσι, με οξύτητα το σύγχρονο κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον της Ευρώπης: Την πόλωση, την ενίσχυση ακραίων ιδεολογιών και την αβεβαιότητα που προκύπτει από οικονομικές, μεταναστευτικές και γεωπολιτικές εντάσεις.

Αυτός ο τρόπος, το να απευθύνεται δηλαδή, άμεσα στο κοινό συνιστά την κινητήρια δύναμη της καλλιτεχνικής πρακτικής της Κρούγκερ σ΄όλη την πορεία της, που εκτείνεται σε περισσότερες από πέντε δεκαετίες. Στο χρόνο αυτό έχει διαμορφώσει το ιδιαίτερο και διεισδυτικό καλλιτεχνικό της ύφος, που διερευνά τις ιεραρχίες της εξουσίας, το φαινόμενο του καταναλωτισμού, καθώς και τις έννοιες της αλήθειας και της κοινωνικής ευθύνης. Βαθιά επηρεασμένη μάλιστα, από την εμπειρία της στον χώρο της γραφιστικής χρησιμοποιεί τον γραπτό λόγο και το design ως εργαλεία πολιτικής και κοινωνικής κριτικής. Η ίδια άλλωστε, έχει περιγράψει την ενασχόλησή της με τον γραφιστικό σχεδιασμό ως «τη μεγαλύτερη επιρροή στο έργο μου ως καλλιτέχνη».

Ο καλλιτέχνης και το κοινό

Από το Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ και με σπουδές στο Πανεπιστήμιο των Συρακουσών και στη συνέχεια στη Σχολή Σχεδιασμού Πάρσονς στη Νέα Υόρκη η Μπάρμπαρα Κρούγκερ εργάστηκε πράγματι σε νεαρή ηλικία στον γραφιστικό σχεδιασμό για διάφορα περιοδικά. Αρχές της δεκαετίας του ΄70 άρχισε να εκθέτει τα πρώτα της έργα τέχνης σε γκαλερί στη Νέα Υόρκη –εποχή που εργαζόταν κυρίως στην υφαντική και τη ζωγραφική- στη συνέχεια ανέλαβε μια σειρά από διδακτικές θέσεις, μεταξύ άλλων στο Μπέρκλεϊ ενώ το προσωπικό της ύφος στην τέχνη άρχισε να καλλιεργείται από το 1979.

Ήταν τότε, που ανέπτυξε το χαρακτηριστικό της στυλ χρησιμοποιώντας ασπρόμαυρες εικόνες μεγάλης κλίμακας με την προσθήκη κειμένου. Για την ακρίβεια σύντομες, περιεκτικές φράσεις τυπωμένες σε γραμματοσειρά Futura Bold ή Helvetica Extra Bold σε μαύρες, άσπρες ή κόκκινες γραμμές κειμένου.

Έκτοτε η Κρούγκερ ασχολείται με τα μέσα ενημέρωσης και την πολιτική στη μητρική της γλώσσα με τρόπο καίριο, έγκυρο και άμεσο. Οι προσωπικές αντωνυμίες όπως «εσύ» και «εγώ» αποτελούν εξάλλου, βασικά στοιχεία της πρακτικής της φέρνοντας τον θεατή σε κάθε έργο.

«Το να απευθύνομαι άμεσα στο κοινό ήταν εξ αρχής η έμπνευση για το έργο μου», όπως έχει πει. Μία προσέγγιση με αντίκτυπο στον θεατή, που τον ωθεί να διερευνήσει τις δικές του θέσεις. Να εξετάσει πώς διαμορφώνεται η ταυτότητα καθενός στον πολιτισμό, μέσω της αναπαράστασης στη γλώσσα και την εικόνα. Μία πρόκληση κατά την ίδια «Να αμφισβητήσουμε και να αλλάξουμε τα συστήματα που μας περιέχουν»

Διαβάστε επίσης:

Δημήτρης Δασκαλόπουλος: Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης για τον Έλληνα συλλέκτη

Alpha Bank: Αγόρασε 2,9 εκατ. ίδιες μετοχές έναντι 10,85 εκατ. ευρώ

Επτά νεότευκτα πλοία ναυπηγεί η JHI Steamship Co του Γιάννη Ιγγλέση