Δημήτρης Δασκαλόπουλος – Ο θεματοφύλακας της τέχνης και νέες δωρεές

«Αυτά τα έργα είναι δημιουργίες χαρισματικών ανθρώπων -αυτών των ανθρώπων που αποκαλούμε καλλιτέχνες – αυτοί τα σκέφτηκαν και αυτοί τα έφτιαξαν. Το γεγονός ότι τα αγόρασα δεν με καθιστά τον μοναδικό ιδιοκτήτη. Δεν υπάρχει νόημα σε ένα έργο τέχνης αν δεν αλληλεπιδρά με κάποιον – είναι σε ένα κουτί, δεν υπάρχει καν. Εκεί είναι που γίνομαι απλώς ένας μεσάζων».

Ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος, μέγας συλλέκτης έργων τέχνης αλλά και μέγας δωρητής σε ελληνικά και ξένα μουσεία που εμπλουτίζουν τις συλλογές τους χάρις στην δική του προσφορά έχει δηλώσει από καιρό την αταλάντευτη στάση του απέναντι στην κατοχή τέχνης. Και η απόδειξη έρχεται για μία ακόμη φορά τώρα, με την μεγάλη, νέα δωρεά έργων σύγχρονης τέχνης, 51 τον αριθμό από την τεράστια συλλογή του, στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Πρόκειται για την συνέχιση της πολιτικής του Δημήτρη Δασκαλόπουλου προς το ευρύ κοινό για τη διάχυση της τέχνης μέσα από τη δράση μεγάλων μουσειακών οργανισμών. Και στην προκειμένη περίπτωση τριών ελληνικών, της Εθνικής Πινακοθήκης, του MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης της Θεσσαλονίκης και του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στο Ρέθυμνο αλλά και της Εθνικής Πινακοθήκης της Σκωτίας στο Εδιμβούργο.

Μέσα από αυτή τη δωρεά έτσι, επιτυγχάνεται, αφ΄ενός η ενίσχυση των ελληνικών μουσείων με έργα κορυφαίων καλλιτεχνών σύγχρονης τέχνης και αφ΄ετέρου η προαγωγή της σύγχρονης ελληνικής δημιουργίας στο διεθνές πολιτιστικό περιβάλλον.

Κι αυτό γιατί τα περισσότερα έργα που δωρίζονται είναι ελλήνων καλλιτεχνών. Γεγονός, που ικανοποιεί το σκεπτικό της δωρεάς καθώς ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την παρουσία ελλήνων καλλιτεχνών στα διεθνή μουσεία, καθώς έτσι προάγεται η σύγχρονη ελληνική δημιουργικότητα. Πέραν αυτών εξάλλου, αυτή η εξέχουσα πρωτοβουλία επιδιώκει να διασφαλίσει την μακροπρόθεσμη διατήρηση των έργων εξασφαλίζοντάς τους παράλληλα έναν συνεχή διάλογο με την τέχνη του μέλλοντος.

Οι έλληνες καλλιτέχνες και οι αποδέκτες

Η Εθνική Πινακοθήκη θα λάβει το μεγαλύτερο μέρος της δωρεάς και συγκεκριμένα 29 έργα κορυφαίων ελλήνων καλλιτεχνών από τις δεκαετίες μεταξύ 1960-1990, χρόνια εξαιρετικά γόνιμα για την ελληνική εικαστική παραγωγή. Η επιλογή συγκεντρώνει έτσι, έργα καλλιτεχνών, που θεμελίωσαν και γεφύρωσαν την ελληνική δημιουργία με τα διεθνή
μεταπολεμικά πρωτοποριακά κινήματα και έθεσαν τις βάσεις για τη σύγχρονη τέχνη στην ελληνική δημιουργία.

Πρόκειται μάλιστα, για τα έργα που αποτέλεσαν ουσιαστικά την απαρχή της συλλεκτικής δράσης του Δημήτρη Δασκαλόπουλου και το έναυσμα για τη μετέπειτα συγκρότηση μιας από τις σημαντικότερες, ιδιωτικές συλλογές σύγχρονης τέχνης στον κόσμο.

Οι Ηώ Αγγελή, Κωνσταντίνος Ανδρέου, Σπύρος Βικάτος, Γιώργος Βορρές, Κωστής Γεωργίου, Απόστολος Γιαγιάννος, Γιώργος Γκολφίνος, Χρίστος Καράς, Γιάννης Μαλτέζος, Χρήστος Σαρακατσιάνος, Αριστοτέλης Σολούνιας, Γιάννης Σπυρόπουλος, Θάνος Τσίγκος, Αλέκος Φασιανός και Γιάννης Ψυχοπαίδης περιλαμβάνονται έτσι, στη δωρεά προς την Εθνική Πινακοθήκη, που εμπλουτίζει με τα έργα τους τις συλλογές της.

Συνομιλία τέχνης

Η δωρεά στο MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης περιλαμβάνει 16 έργα των καλλιτεχνών Jay Heikes, Seth Price, Haluk Akakҫe, Catharina Van Eetvelde, Kelley Walker, Alex Hubbard, Subodh Gupta, Josh Tonsfeldt και των Ελλήνων Ηλία Καφούρου και Στέφανου Τσιβόπουλου.

Ενώ για το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης προορίζονται τρία έργα των καλλιτεχνών Nobuko Tsuchiya, Ιωάννας Πανταζοπούλου και Νανάς Σαχίνη. Σε όλες τις περιπτώσεις εξάλλου, οι δωρεές των συγκεκριμένων έργων συνομιλούν με τα ήδη υπάρχοντα στα μουσεία αυτά, ενισχύοντας παράλληλα τον διεθνή προσανατολισμό της μόνιμης συλλογής τους.

Η Εθνική Πινακοθήκη της Σκωτίας τέλος, θα είναι αποδέκτης τριών έργων, εκ των οποίων αυτά των Mike Kelley και Bruce Nauman είχαν συμπεριληφθεί στην έκθεση της Συλλογής Δ. Δασκαλόπουλου «From Death to Death and Other Small Tales» που πραγματοποιήθηκε το 2013. Επίσης όμως περιλαμβάνεται και ένα έργο της ελληνίδας καλλιτέχνιδας Μαργαρίτας Μυρογιάννη.

Ο θεματοφύλακας της τέχνης

Μόλις πριν από λίγα χρόνια εξάλλου, το 2022 η απόφαση του Δημήτρη Δασκαλόπουλου να δωρίσει 350 έργα της συλλογής του σε τέσσερα μουσεία, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, την Tate, το Guggenheim και το MCA Chicago προκάλεσε διεθνή αίσθηση, με τα μέσα ενημέρωσης και τον κόσμο της τέχνης να εξυμνούν την πρωτοβουλία, που κατέταξε τον συλλέκτη στους σημαντικότερους δωρητές σύγχρονης τέχνης. Αλλά και πέρυσι έξι έργα της συλλογής του δωρίθηκαν στο μουσείο Guggenheim Bilbao, στο πλαίσιο της συνέχισης μιας πρακτικής, που ο ίδιος ο Δασκαλόπουλος θεωρεί επιβεβλημένη.

Για περισσότερα από 35 χρόνια άλλωστε, η Συλλογή Δ.Δασκαλόπουλου λειτούργησε ως θεματοφύλακας της τέχνης και της ανθρώπινης δημιουργικότητας με μια ανοιχτή πολιτική δανεισμού, απηχώντας τη φιλοσοφία του συλλέκτη ότι η τέχνη έχει νόημα μόνο εφ΄ όσον είναι προσβάσιμη σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κοινό.

Περισσότερα από 200 έργα της συλλογής έχουν δανειστεί έτσι, σε βάθος χρόνων σε περισσότερα από 120 ιδρύματα διεθνούς κύρους ανά τον κόσμο βάσει του σκεπτικού, ότι τα νοήματα και οι επιδράσεις της τέχνης οφείλουν να είναι διαθέσιμα σε ένα κατά το δυνατόν ευρύτερο κοινό και, άρα, το ίδιο το έργο δεν πρέπει να μένει εγκλωβισμένο και αδρανές μέσα στο σκοτάδι των κιβωτίων αποθήκευσης.

Το σίγουρο μέλλον της συλλογής

Στο πλαίσιο αυτό ιδρύθηκε και ο Οργανισμός Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ, που ως σήμερα, που ολοκληρώνει σύμφωνα με απόφαση του ίδιου του Δασκαλόπουλου τη δράση του, κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα σημαντικό υπόβαθρο για τη σύγχρονη τέχνη έχοντας έδρα του ολόκληρη την Αθήνα. Ο ίδιος ο συλλέκτης όμως, ουδέποτε σκέφτηκε, όπως έχει πει, τη δημιουργία ενός δικού του μουσείου.

«Δεν υπήρχε άλλη σκέψη για μένα», είχε απαντήσει σε σχετική ερώτηση με αφορμή την μεγάλη δωρεά έργων του. «Νομίζω ότι είναι μια σοφή κίνηση, επειδή ένας συλλέκτης έχει ευθύνη απέναντι στη συλλογή, τους καλλιτέχνες και τα έργα – δεν μπορείς απλώς να τα αφήσεις στη διαθήκη σου ή σε μια αποθήκη. Είμαστε νομάδες. Δεν ήταν ποτέ επιλογή να δημιουργήσω ένα δικό μου ίδρυμα ή μουσείο, δεν ταιριάζει με τον χαρακτήρα μου. Δίνω στη συλλογή ένα σίγουρο μέλλον όταν πηγαίνει σε δημόσιους φορείς που είναι ικανοί να κατανοήσουν και να συντηρήσουν τα έργα, να τα διατηρήσουν σε διάλογο».

Στο μεταξύ εξάλλου, ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος χρηματοδοτεί την κατασκευή ενός νέου κτηρίου τέχνης στο Κολλέγιο Αθηνών – το Κτήριο Τεχνών Δ. Δασκαλόπουλου- , το οποίο πρόκειται να ανοίξει τον Ιούνιο του επόμενου έτους ενώ θα συνεχίσει επίσης να χρηματοδοτεί το διαΝΕΟσις την μη κερδοσκοπική ερευνητική δεξαμενή σκέψης με έδρα την Αθήνα, καθώς και μεμονωμένες θέσεις επιμελητών σε μουσεία.

Διαβάστε επίσης:

Από τον Νιάρχο στο ίδρυμα του Μπερνάρ Αρνό: Ένας Βαν Γκογκ – Δάνειο που θα αφήσει εποχή

Πώς ήταν το πλοίο του Οδυσσέα; Ένα μικρό θραύσμα από αγγείο αποκαλύπτει 

Κόσμηση και Κόσμημα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών