Πολιτισμός

Από το Ίδρυμα Nobel στην Ελλάδα: Επιστροφή χρυσού μυκηναϊκού δαχτυλιδιού

Χρυσό μυκηναϊκό δαχτυλίδι από την Ιαλυσό της Ρόδου με παράσταση ζεύγους αντωπών σφιγγών

Χρυσό μυκηναϊκό δαχτυλίδι από την Ιαλυσό της Ρόδου με παράσταση ζεύγους αντωπών σφιγγών


Ένα χρυσό μυκηναϊκό δαχτυλίδι από τη Ρόδο με παράσταση δύο σφιγγών, που είχε κλαπεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής και της Ιταλοκρατίας στα Δωδεκάνησα επιστράφηκε στην Ελλάδα από το Ίδρυμα Nobel.

Ακολουθώντας τους δρόμους των παράνομων δικτύων διακίνησης αρχαιοτήτων, το χρυσό δαχτυλίδι, που είχε κλαπεί από το Αρχαιολογικό Μουσείο της Ρόδου, όπως και το σύνολο των ευρημάτων από τις συστηματικές ανασκαφές στο νησί είχε βρεθεί τελικά στο Ίδρυμα Νόμπελ. Εν συνεχεία είχε παραδοθεί στο Μουσείο Μεσογειακών και Ανατολικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τη Στοκχόλμη.

Στο πλαίσιο της αναζήτησης πληροφοριών όμως για τις αγνοούμενες αρχαιότητες του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, έργο που βρίσκεται τα τελευταία χρόνια σε εξέλιξη, η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης του υπουργείου Πολιτισμού ανακίνησε την υπόθεση, αναζήτησε και συγκέντρωσε στοιχεία από το αρχείο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, το Ιστορικό Αρχείο Αρχαιοτήτων και από κάθε άλλη διαθέσιμη πηγή.

Το χρυσό δαχτυλίδι τεκμηριώθηκε πλήρως ως κλαπέν από το Μουσείο Ρόδου και ξεκίνησαν οι διαδικασίες για τη διεκδίκησή του.

Η διαδικασία της επιστροφής

Σε στενή συνεργασία με το Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, η Πρεσβεία της Ελλάδας στη Στοκχόλμη ανέλαβε τις διαπραγματεύσεις με το Μουσείο Μεσογειακών και Ανατολικών Αρχαιοτήτων και το Ίδρυμα Νόμπελ.

Τα δύο σουηδικά ιδρύματα αντιμετώπισαν εξαρχής θετικά το ελληνικό αίτημα και παρείχαν με προθυμία αρχειακό υλικό, καθώς και κάθε διευκόλυνση για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, το δαχτυλίδι εξετάστηκε από εμπειρογνώμονες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, που μετέβησαν στη Στοκχόλμη για τον σκοπό αυτό, και επιβεβαιώθηκε η ταύτισή του με το κλαπέν της Ρόδου, ανοίγοντας οριστικά τον δρόμο για τον επαναπατρισμό του.

Χρυσό μυκηναϊκό δαχτυλίδι από την Ιαλυσό της Ρόδου με παράσταση ζεύγους αντωπών σφιγγών
Χρυσό μυκηναϊκό δαχτυλίδι από την Ιαλυσό της Ρόδου με παράσταση ζεύγους αντωπών σφιγγών

 «Hταν προφανές για εμάς ότι το δαχτυλίδι έπρεπε να επιστραφεί. Αυτό το τεχνούργημα έχει πολύ μεγάλη πολιτιστική και ιστορική αξία για την Ελλάδα» όπως είπε ο Vidar Helgesen, Εκτελεστικός Διευθυντής του Ιδρύματος Νόμπελ, ο οποίος παρέδωσε το δαχτυλίδι σε ειδική τελετή που έγινε χθες 19 Μαΐου στη Στοκχόλμη στην Έλενα Βλαχογιάννη, Προϊσταμένη του Τμήματος Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του ΥΠΠΟΑ.

Όπως δήλωσε εξάλλου  η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη, «Το Ίδρυμα Νόμπελ και το Σουηδικό Κράτος με την απόφασή τους της επιστροφής του μυκηναϊκού δαχτυλιδιού στην Ελλάδα, στην χώρα προέλευσής του, δείχνουν τον σεβασμό τους στη σύγχρονη Ελλάδα και στις συνεχείς προσπάθειες, που καταβάλουμε, για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης των πολιτιστικών αγαθών. Είμαστε ευγνώμονες γι’ αυτή τη χειρονομία. Αποτελεί παράδειγμα ήθους και γενναιοδωρίας και για άλλα ιδρύματα και μουσειακούς οργανισμούς ανά τον κόσμο».

Τα κλεμμένα αρχαία της Ρόδου

Το δαχτυλίδι είχε βρεθεί το 1927, κατά τη διάρκεια των ανασκαφών της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Ιαλυσού Ρόδου, μεταξύ των κτερισμάτων του Τάφου 61. Φυλασσόταν στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ρόδου, από όπου εκλάπη από το Μουσείο, μαζί με εκατοντάδες αρχαιότητες, στην πλειονότητά τους νομίσματα και κοσμήματα, που ακόμα αγνοούνται.

Οι έρευνες της εποχής για τον εντοπισμό τους όμως, απέβησαν άκαρπες, παρά την κινητοποίηση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και της Αστυνομίας.

Το χρυσό δαχτυλίδι της Ρόδου στο μεταξύ, βρέθηκε στις Η.Π.Α., όπου τη δεκαετία του 1950 ή του 1960 αγοράστηκε από τον Ούγγρο νομπελίστα Georgvon Békésy. Μετά τον θάνατό του, το 1972, ολόκληρη η συλλογή του von Békésy περιήλθε στο Ίδρυμα Νόμπελ και τα έργα τέχνης δόθηκαν προς φύλαξη, ανάλογα με το είδος τους, σε διάφορα μουσεία.

Το μυκηναϊκό δακτυλίδι κατέληξε στο Μουσείο Μεσογειακών και Ανατολικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τη Στοκχόλμη.

Το 1975, ο τότε Διευθυντής του σουηδικού Μουσείου και διακεκριμένος αρχαιολόγος Carl  Gustaf  Styrenius διαπίστωσε, ότι το χρυσό σφραγιστικό δαχτυλίδι από το μυκηναϊκό νεκροταφείο της Ιαλυσού βρισκόταν στη συλλογή του Μουσείου και ενημέρωσε σχετικά τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές, αλλά το δαχτυλίδι παρέμεινε στη Στοκχόλμη, για λόγους που δεν αποσαφηνίζονται από τα υπάρχοντα αρχεία.

Το χρυσό σφραγιστικό δαχτυλίδι, σχεδόν οκτώ δεκαετίες μετά την παράνομη απομάκρυνσή του, θα εκτεθεί εκ νέου στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ρόδου.

Διαβάστε επίσης:

Το ελληνικό φως στα έργα του Μπράις Μάρντεν – Έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Βαγγέλης Παπαθανασίου. Μελωδίες για Όσκαρ



ΣΧΟΛΙΑ