Με υψηλούς τόνους και χαμηλές προσδοκίες ξεκινάει σε λίγες ημέρες η κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Με την έναρξη της διαδικασίας και την συγκρότηση της αρμόδιας επιτροπής στα μέσα Μαίου η κυβέρνηση θα επιδιώξει να κάνει ένα «θεσμικό άλμα» για να προσπεράσει τα καυτά ζητήματα που έχει μπροστά της όπως είναι η διαχείριση της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών.

1

Με τον πιο θεσμικό τρόπο, από το βήμα της Βουλής, ο πρωθυπουργός περιέγραψε το στίγμα των συνταγματικών αλλαγών που θα προτείνει για να «εκσυχρονιστεί» το Σύνταγμα της Ελλάδας και να απαντά στις σύγχρονες προκλήσεις.

Το στίγμα

Το κυβερνητικό «στίγμα» για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, σύμφωνα με πληροφορίες, κινείται σε διπλή κατεύθυνση, από την μια μεριά επιδιώκει τον εκσυγχρονισμό των θεσμών και από την άλλη την  αποκατάσταση χρόνιων στρεβλώσεων του πολιτικού συστήματος. Στον πυρήνα της κυβερνητικής προσέγγισης βρίσκεται η ανάγκη προσαρμογής του Συντάγματος στις μεγάλες τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές, με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη, την οποία η κυβέρνηση αντιμετωπίζει ως «μεγάλη ευκαιρία» αλλά και ως ένα πεδίο μελλοντικών κινδύνων που απαιτεί την θεσμική θωράκιση.

Όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές « η εισαγωγή της σχετικής Συνταγματικής πρόβλεψης εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική μας που θέλει την Ελλάδα να διαμορφώνει τις εξελίξεις νωρίτερα από την Ευρώπη». Παράλληλα, από την κυβέρνηση δίνουν μεγάλη έμφαση στην ενίσχυση της ποιότητας της δημοκρατίας η οποία θα έλθει με  μεγαλύτερη διαφάνεια, λογοδοσία και με σαφέστερους κανόνες λειτουργίας του πολιτικού συστήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, τονίζουν πως πρώτη προτεραιότητα της  κυβέρνησης είναι να καταπολεμηθούν παθογένειες που διαχρονικά υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Τέλος, ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη σύνδεση των θεσμικών αλλαγών με τις ανάγκες της κοινωνίας, επιχειρώντας να ενταχθούν στο συνταγματικό πεδίο ζητήματα καθημερινότητας και ασφάλειας. Ωστόσο, στο γαλάζιο στρατόπεδο κρατούν «μικρό καλάθι» για την προώθηση των προτεινόμενων άρθρων προς αναθεώρηση και δεν παραβλέπουν το γεγονός πως η πόλωση και η τοξικότητα που κυριαρχούν στο πολιτικό σκηνικό, δυσχεραίνουν την εξεύρεση των ευρύτερων συναινέσεων που απαιτεί ο συνταγματικός νομοθέτης.

Τα άρθρα

Άρθρο 5 – Τεχνητή Νοημοσύνη και ατομικά δικαιώματα

Θα προταθεί η προσθήκη ρητής αναφοράς στην τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο τη συνταγματική κατοχύρωση της προστασίας της ελευθερίας, της ιδιωτικότητας και της ασφάλειας των πολιτών απέναντι στις νέες τεχνολογίες. Η παρέμβαση αυτή σηματοδοτεί τη βούληση της κυβέρνησης να ενταχθούν οι ψηφιακές προκλήσεις στον σκληρό πυρήνα των δικαιωμάτων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόταση εντάσσεται στη συνολική λογική ότι το Σύνταγμα «ανήκει στον 20ό αιώνα» και πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες. Όπως σημειώνουν κυβερνητικά στελέχη, η αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη αποτυπώνει την ανάγκη ώστε το κράτος να προλάβει τις εξελίξεις και να θωρακίζει τα ατομικά δικαιώματα απέναντι σε τεχνολογίες που ήδη επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών.

Άρθρο 16 – Ανώτατη εκπαίδευση

Προωθείται η άρση του κρατικού μονοπωλίου στα πανεπιστήμια, επιτρέποντας τη λειτουργία μη κρατικών ιδρυμάτων. Η αλλαγή παρουσιάζεται ως «τομή» που καθυστέρησε επί δεκαετίες. Στο κυβερνητικό σκεπτικό, η αλλαγή του αναχρονιστικού άρθρου 16  επι της ουσίας έχει ήδη ξεπεραστεί με την ίδρυση και μη κρατικών πανεπιστημίων. Σε πολιτικό επίπεδο με αυτή την πρόταση η κυβέρνηση επιδιώκει να «πιέσει» κυρίως το ΠΑΣΟΚ να συναινέσει.

Άρθρο 86 – Ευθύνη υπουργών

Προωθείται η αναμόρφωση του πλαισίου ποινικής ευθύνης υπουργών, ώστε να ενισχυθεί η λογοδοσία και να περιοριστούν φαινόμενα ατιμωρησίας που έχουν προκαλέσει έντονη κοινωνική κριτική. Από το Μέγαρο Μαξίμου επισημαίνουν ότι ο πρωθυπουργός υπερασπίζεται την αλλαγή του άρθρου 86, εδώ και 20 χρόνια, υπενθυμίζοντας πως αυτή η κυβέρνηση αφαίρεσε την αποσβεστική προθεσμία της παραγραφής των ποινικών αδικημάτων. Σε πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να συνδέσει αυτή την πρωτοβουλία με την μάχη που δίνει με το «βαθύ κράτος». Το ΠΑΣΟΚ έπι της αρχής έχει ταχθεί θετικά υπερ της συγκεκριμένης αλλαγής

Άρθρο 90 – Ηγεσία Δικαιοσύνης

Προτείνεται αλλαγή στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, με συμμετοχή των ίδιων των δικαστών, ώστε να περιοριστεί η κυβερνητική επιρροή και να ενισχυθεί η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης. Η παρέμβαση συνδέεται με την ανάγκη ενίσχυσης της θεσμικής ισορροπίας και του κύρους των εξουσιών. Στόχος είναι ένα πιο «αυτορυθμιζόμενο» σύστημα επιλογής, που θα περιορίζει τις πολιτικές εξαρτήσεις. Και το συγκεκριμένο άρθρο το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να τάσσεται θετικά ζητώντας την  αποσύνδεση των ανώτατων δικαστών από την εκτελεστική εξουσία.

Άρθρο 103 – Δημόσια διοίκηση

Εξετάζεται η σύνδεση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων με αξιολόγηση, στοχοθεσία και απόδοση, επιχειρώντας να εισαχθούν κριτήρια αποτελεσματικότητας στο Δημόσιο. Η σύνδεση μονιμότητας και αξιολόγησης εντάσσεται στη γενικότερη κατεύθυνση «καλύτερης λειτουργίας του πολιτεύματος», με έμφαση στην αποτελεσματικότητα και τη λογοδοσία της διοίκησης.

Άρθρο 101 – Ανεξάρτητες Αρχές

Τίθεται ζήτημα αντιμετώπισης των δυσλειτουργιών στη συγκρότηση των Ανεξάρτητων Αρχών, ιδίως λόγω της απαίτησης αυξημένων πλειοψηφιών, με στόχο την αποφυγή θεσμικών αδιεξόδων. Από την κυβερνητική σκοπιά, η προτεινόμενες αλλαγές αποσκοπούν στην Η αναθεώρηση άρση των θεσμικών αδιεξόδων που επηρεάζουν τη λειτουργία κρίσιμων θεσμών και ενισχύουν την επιχειρησιακή τους επάρκεια. Ωστόσο η αντιπολίτευση φαίνεται πως βλέπει με επιφυλακτικότητα τις συνταγματικές αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση υποστηρίζοντας πως αυτό θα περιορίσει τον ελεγκτικό ρόλο των ανεξάρτητων αρχών.

Άρθρα 51 & 54 – Εκλογικό σύστημα

Ανοίγει η συζήτηση για αλλαγές στον τρόπο εκλογής βουλευτών, με επανεξέταση του σταυρού προτίμησης και πιθανή υιοθέτηση μεικτού συστήματος (συνδυασμός σταυρού και λίστας), καθώς και ευρύτερη αναδιάταξη της πολιτικής εκπροσώπησης.

Πρόσθετες θεσμικές παρεμβάσεις (οριζόντιου χαρακτήρα)

Περιλαμβάνουν τη συνταγματική πρόβλεψη για προσιτή στέγη, τη ρύθμιση της λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων μέσω ειδικού νόμου, καθώς και σκέψεις για τη θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας (ενιαία εξαετής), με στόχο τη θεσμική σταθερότητα και τη βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας. Επιπλέον περιλαμβάνονται δικλίδες για τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία και την συνέπεια των κομματικών υποσχέσεων, ώστε όπως υποστηρίζουν από την κυβέρνηση «να μην υποθικεύεται το μέλλον των επόμενων γενεών» και «να μην διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού».

Διαβάστε επίσης

Μητσοτάκης: Τηλεφωνική επικοινωνία με Νετανιάχου και Αούν – Κρίσιμη για όλη την περιοχή η εκεχειρία Ισραήλ-Λιβάνου

Γιώργος Μυλωνάκης: Στον Ευαγγελισμό και την Πέμπτη βρέθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης – Ποιοι υπουργοί επισκέφθηκαν το νοσοκομείο

Τηλεδιάσκεψη ηγετών για την ψηφιακή ασφάλεια των παιδιών: Κοινή ευρωπαϊκή δράση, ζήτησε ο Μητσοτάκης