Την ώρα που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συμπληρώνει δύο μήνες, η Ουάσιγκτον δρέπει τους πρώτους σημαντικούς καρπούς μιας στρατηγικής που συνδυάζει ναυτική επιβολή, διπλωματική πίεση και οικονομικό στραγγαλισμό. Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, που κάποτε θεωρούνταν το ισχυρότερο όπλο της Τεχεράνης, έχει μετατραπεί σε μια βαθιά αδυναμία που οδηγεί την ιρανική οικονομία σε ελεύθερη πτώση.

Την Τρίτη 28 Απριλίου, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτησή του δήλωσε: «Το Ιράν μόλις μας ενημέρωσε ότι βρίσκεται σε “κατάσταση κατάρρευσης”. Θέλουν να ανοίξουμε τα Στενά του Ορμούζ το συντομότερο δυνατό, καθώς προσπαθούν να λύσουν το ηγετικό τους ζήτημα».

1

Τα τρία επίπεδα της αμερικανικής πίεσης

Η στρατηγική των ΗΠΑ φαίνεται να λειτουργεί σε τρία διακριτά αλλά αλληλένδετα επίπεδα. Στο οικονομικό πεδίο, ο αποκλεισμός έχει προκαλέσει ανυπολόγιστη ζημιά. Σύμφωνα με ορισμένες αναφορές, το Ιράν χάνει περίπου 500 εκατομμύρια δολάρια ημερησίως από τα πετρελαϊκά του έσοδα. Οι εξαγωγές αργού έχουν καταρρεύσει κατά 70%, από 1,85 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο σε μόλις 567.000 σήμερα. Η Kpler προειδοποιεί ότι το Ιράν διαθέτει αποθηκευτικό χώρο για αργό μόλις για 12 έως 22 ημέρες ακόμη, μετά την πλήρη κάλυψη των δεξαμενών του.

Τις επόμενες εβδομάδες, αν δεν υπάρξει συμφωνία, η χώρα θα αναγκαστεί σε περαιτέρω περικοπή παραγωγής 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως. Ο πληθωρισμός σε τρόφιμα έχει ήδη εκτοξευτεί στο 105%, σύμφωνα με το ΔΝΤ, ενώ οι αναλυτές εκτιμούν συρρίκνωση του ΑΕΠ έως και 10% και οικονομική αντοχή για μόλις έξι με οκτώ εβδομάδες κάτω από το ναυτικό αποκλεισμό. Η JP Morgan εκτιμά ότι το Ιράν έχει 20-26 ημέρες συνολικής χωρητικότητας προτού καταστεί απαραίτητη η διακοπή λειτουργίας των πετρελαιοπηγών, ένα σενάριο που θα μπορούσε να προκαλέσει μόνιμη, δύσκολα αναστρέψιμη ζημιά στις γεωτρήσεις.

Στο γεωπολιτικό επίπεδο, το Ιράν βλέπει την ισχύ του να εξανεμίζεται. Η απώλεια του ηγέτη Αλί Χαμενεΐ σε αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στις 28 Φεβρουαρίου έχει αφήσει το καθεστώς σε κρίση διαδοχής, με αναφορές για επικείμενες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις λόγω της οικονομικής δυσπραγίας.

Η αποχώρηση των Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ

Την ίδια ώρα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ και τον ΟΠΕΚ+. Η κίνηση αυτή χαρακτηρίστηκε ως «μεγάλη νίκη» για τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει κατηγόρησε τον ΟΠΕΚ ότι «εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο» διογκώνοντας τεχνητά τις τιμές του πετρελαίου.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΑΕ δήλωσε ότι η απόφαση ελήφθη «μετά από προσεκτική εξέταση» και ότι η αποχώρηση θα δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στη χώρα. Πρόκειται για τον τρίτο μεγαλύτερο παραγωγό εντός του ΟΠΕΚ, και η έξοδός του αποτελεί βαρύ πλήγμα στον οργανισμό και τον de facto ηγέτη του, τη Σαουδική Αραβία.

Το Δίλημμα της Τεχεράνης: Πετρέλαιο ή Ουράνιο;

Σε αυτό το πλαίσιο πίεσης, το Ιράν αναμένεται να υποβάλλει νέα πρόταση μέσω των Πακιστανών διαμεσολαβητών. Αρχικά η Τεχεράνη είχε ζητήσει το άνοιγμα των Στενών και την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, μεταθέτοντας τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις για μεταγενέστερο στάδιο.

Ωστόσο, όπως ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, η άρση του αποκλεισμού θα στερούσε το σημαντικότερο διαπραγματευτικό χαρτί των ΗΠΑ, ακριβώς τη στιγμή που το Ιράν έχει αρχίσει να αισθάνεται τη δύναμη αυτού του αποκλεισμού. Σύμφωνα με το CNN, οι ΗΠΑ είναι απίθανο να αποδεχθούν σχέδιο που ανοίγει τα Στενά χωρίς να αντιμετωπίζει το πυρηνικό απόθεμα του Ιράν. «Κρατάμε τα χαρτιά και θα κάνουμε μόνο μια συμφωνία που θέτει τον αμερικανικό λαό πρώτο, χωρίς ποτέ να επιτρέψουμε στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά», δήλωσε χαρακτηριστικά εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου. Ο Ντ. Τραμπ διαμήνυσε ότι θα κρατήσει τον αποκλεισμό ενεργό μέχρι να επιτευχθεί πλήρης συμφωνία.

Το ρήγμα στον ΟΠΕΚ

Ο αποκλεισμός του Ορμούζ δεν έχει πλήξει μόνο τα ιρανικά συμφέροντα, αλλά έχει αποδυναμώσει και τον ίδιο τον ΟΠΕΚ, με την αποχώρηση των ΗΑΕ να σφραγίζει ένα «ρήγμα» στις πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Οι ΗΠΑ, κρατώντας κλειστά τα Στενά, έχουν καταφέρει να θέσουν το Ιράν σε κατάσταση ομηρίας. Η επόμενη μέρα βρίσκει την Τεχεράνη όχι απλώς σε δύσκολη θέση, αλλά ουσιαστικά αποδυναμωμένη, με την οικονομία της σε ερείπια, την ηγεσία της σε κρίση, και τη διαπραγματευτική της ισχύ να χωλαίνει. Ο συνδυασμός της έλλειψης αποθηκευτικών χώρων και του ναυτικού αποκλεισμού σημαίνει ότι η Τεχεράνη έχει περιθώριο λιγότερο από έναν μήνα για να λάβει μια απόφαση που θα καθορίσει την επιβίωση του καθεστώτος και της οικονομίας της. Η Ουάσιγκτον, έχοντας το πάνω χέρι, φαίνεται διατεθειμένη να περιμένει την πλήρη συνθηκολόγηση.

Ακόμη μια γερμανική παρέμβαση μέσω ΟΗΕ

Η παρέμβαση της Annalena Baerbock από το Νέο Δελχί, υπό την ιδιότητά της ως Πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, υπογράμμισε την κρισιμότητα της παγκόσμιας συγκυρίας, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί να αποσταθεροποιήσει πλήρως τη διεθνή τάξη.

Η Baerbock απηύθυνε δραματική έκκληση για τη συγκρότηση μιας «διαπεριφερειακής συμμαχίας» που θα στηρίξει τις πολυμερείς λύσεις, προειδοποιώντας ότι η γεωπολιτική εστίαση στην κατάρρευση της Τεχεράνης και τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ δεν πρέπει να «εξαφανίσει» την ανθρωπιστική καταστροφή στη Γάζα. Με τη δήλωσή της ότι η εξεύρεση εκεχειρίας αποτελεί «ύψιστη ευθύνη» του Οργανισμού, επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα στη σκληρή στρατηγική πίεσης των ΗΠΑ και την ανάγκη προστασίας των αμάχων, υπενθυμίζοντας ότι η παγκόσμια προσοχή οφείλει να παραμείνει στραμμένη και στις δύο κρίσεις ταυτόχρονα.

Διαβάστε επίσης

Εμιράτα, Κατάρ και Ομάν χαράσσουν νέα ενεργειακή πορεία: εκτός ΟΠΕΚ+ και εκτός Στενών του Ορμούζ

Το Brent στα 108 δολάρια – Οι αγορές «χωνεύουν» το νέο κανονικό των υψηλών τιμών

Διπλωματική απομόνωση για το Ιράν: Κανένας σύμμαχος στο σχέδιο για «διόδια» στα Στενά του Ορμούζ