Η είδηση για τη σύλληψη γιων πρώην υπουργού στα Εξάρχεια φέρνει στο προσκήνιο ξανά μια διαδεδομένη άποψη, ότι οι πράξεις των παιδιών επιστρέφουν ως στίγμα στους γονείς τους, ιδίως όταν αυτοί έχουν θητεύσει σε δημόσιο αξίωμα. Μόλις γίνει γνωστή μια υπόθεση που αφορά συγγενείς πολιτικού, ξεκινά λαϊκό δικαστήριο, όπου η προσωπική ευθύνη του ενήλικου τέκνου εξαφανίζεται και μετατρέπεται σε πολιτική ομηρία για τον γονέα. Πρόκειται για αντίληψη που παραβιάζει την κοινή λογική και υπονομεύει το πνεύμα του κράτους δικαίου.

Η ελληνική κοινωνία έχει μακρά παράδοση στο να συγχέει την προσωπική με την οικογενειακή ταυτότητα. Από τον Εμφύλιο και έπειτα, τα «κατορθώματα» περνούσαν από γενιά σε γενιά, άλλοτε ως τιμή και άλλοτε ως στίγμα. «Ο παππούς μου ήταν αντάρτης» λένε σαν αυτό να δικαιολογεί μια καλύτερη θέση στον κόσμο. «Είναι εγγονός δοσίλογου» λένε για να εξαφανίσουν τους ανεπιθύμητους. Δεν έχει αξία το άτομο αλλά η οικογένεια. Έτσι καταλήγουμε να βλέπουμε τον τριαντάχρονο ενήλικο ως «παιδί» που τελεί υπό την κηδεμονία του πατέρα του.

Το ξέρουν όσοι εκφράζουν άγρια χαρά με αφορμή μια σύλληψη, ένα ολίσθημα, για γκάφα. Το ξέρουν ότι ηαπαίτηση να λογοδοτεί ένας πολιτικός για τις πράξεις του γιου ή της κόρης του δεν έχει καμία θεσμική βάση. Ούτε το Σύνταγμα ούτε ο ποινικός κώδικας ούτε η κοινή λογική αναγνωρίζουν κάτι τέτοιο. Η ευθύνη είναι πάντοτε ατομική. Το να ζητάμε εξηγήσεις από έναν βουλευτή για τις ενέργειες συγγενών του, σημαίνει ότι υποκαθιστούμε την απονομή της Δικαιοσύνης με ένα είδος κληρονομικής ενοχής.

Επικίνδυνη αντίληψη. Πρώτον, επειδή επιτρέπει τον κιτρινισμό. Οι αντίπαλοι σκαλίζουν τον οικογενειακό φάκελο, ελπίζοντας να βρουν «ζητήματα». Δεύτερον, επειδή καταλύει την αρχή της ίσης μεταχείρισης. Ο γιος ενός βουλευτή που κατηγορείται για αδίκημα, αντιμετωπίζεται σαν πολιτικό όπλο στα χέρια των αντιπάλων, ενώ ο γιος ενός ανώνυμου πολίτη αντιμετωπίζεται απλώς από τη Δικαιοσύνη. Τρίτον, επειδή επιτρέπει την ανθρωποφαγία, με τη δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από κουτσομπολιά και όχι γύρω από τις πραγματικές πολιτικές διαφορές.

Δεν είναι κακό να γνωρίζουμε το οικογενειακό υπόβαθρο ενός πολιτικού. Όλοι διαμορφωνόμαστε από το περιβάλλον μας. Αυτό που είναι αδιανόητο, όμως, είναι να απαιτούμε παραίτηση ή αυτομαστίγωμα επειδή συγγενείς βρέθηκαν μπλεγμένοι σε υποθέσεις. Αν ο ίδιος ο πολιτικός δεν έχει εμπλοκή, αν δεν υπάρχει συγκάλυψη ή κατάχρηση εξουσίας, τότε η συζήτηση πρέπει να σταματά εκεί.

Ας ωριμάσουμε σε αυτό το θέμα. Δεν μπορούμε από τη μια να ζητάμε υπευθυνότητα και ατομική στάση ζωής και από την άλλη να δικάζουμε πολιτικούς με βάση τις πράξεις τρίτων. Αν το κάνουμε, τότε παραδεχόμαστε ότι η πολιτική είναι οικογενειακή υπόθεση, ένα είδος δυναστείας που κληροδοτεί πολλά περισσότερα από τις έδρες στο κοινοβούλιο. Και αυτό είναι ό,τι πιο αντιδημοκρατικό μπορούμε να φανταστούμε.