Άγγελος Συρίγος στο mononews: Πότε και πώς θα κάνουν οι Τούρκοι «θερμό» επεισόδιο στο Αιγαίο

Για τις κινήσεις των Τούρκων με αφορμή το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» μιλάει στο mononews ο πρώην υφυπουργός και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής Άγγελος Συρίγος. Ο βουλευτής Α’ Αθηνών της ΝΔ αναφέρεται στον χρόνο που έρχεται το συγκεκριμένο νομοσχέδιο αλλά και το τι επιδιώκει η γείτονα.

Ο Άγγελος Συρίγος υποστηρίζει ότι από τις διαρροές που υπάρχουν φαίνεται πως όλα όσα περιέχονται στο νομοσχέδιο έχουν ξανατεθεί από την Τουρκία σε διάφορες χρονικές στιγμές μετά το 1974 και τονίζει πως η ψήφιση του σημαίνει ότι η γείτονα κλείνει την πόρτα στις όποιες διαπραγματεύσεις.

Παράλληλα ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής απαντάει για το αν μένει πίσω πλέον η περίοδος των ήρεμων νερών για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το αν υπάρχει ανησυχία για ένα θερμό επεισόδιο ακόμα και το επόμενο διάστημα.

Τέλος ο Άγγελος Συρίγος περιγράφει το πώς θα πρέπει να κινηθεί η Αθήνα απέναντι στην τακτική που ακολουθούν οι Τούρκοι ενώ απαντάει και για την κριτική που ασκεί ο Αντώνης Σαμαράς απέναντι στην κυβέρνηση.

Διαβάστε ολόκληρη την συνέντευξη

Τι λέτε για το νομοσχέδιο που προωθεί η Άγκυρα για τη «Γαλάζια Πατρίδα»;

Θα πρέπει να το δούμε πρώτα. Αν έχετε παρατηρήσει, συζητάμε για ένα νομοσχέδιο του οποίου το κείμενο δεν έχει εμφανιστεί πουθενά. Όλα προέρχονται από διαρροές στον τουρκικό τύπο. Επειδή μιλάμε για την Τουρκία, είναι βέβαιον ότι οι διαρροές είναι απολύτως μεθοδευμένες από την κυβέρνηση. Αυτό έχει τη σημασία του.

Τί εννοείτε;

Ας πάρουμε το παράδειγμα των λεγόμενων «γκρίζων ζωνών», ενός θεωρήματος που έχει αναπτύξει η Τουρκία μετά το 1996 και αφορά σε έναν απροσδιόριστο αριθμό ελληνικών νησιών την κυριαρχία των οποίων αμφισβητεί.

Στις 11 Μαΐου οι διαρροές στον τουρκικό τύπο έλεγαν ότι θα περιλαμβάνονται οπωσδήποτε στο υπό επεξεργασία νομοσχέδιο. Στις 14 Μαΐου οι πληροφορίες έλεγαν ότι η Τουρκία θα προσδιορίζει ότι τα νησιά αυτά θα εμφανίζονται στο νομοσχέδιο ως τουρκικά.

Στις 18 Μαΐου, όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει. Το νομοσχέδιο θα αναφέρεται μόνον σε νησιά αμφισβητούμενης κυριαρχίας βάσει των διεθνών συνθηκών. Στις 21 Μαΐου εμφανίστηκε στην τουρκική τηλεόραση ένας ειδήμων περί του νομοσχεδίου που διέψευσε εντελώς ότι σε αυτό θα αναφέρονται νησιά ή ότι θα υπάρχουν χάρτες.

Για ποιο λόγο το κάνουν αυτοί οι Τούρκοι;

Υπάρχουν πολλές πιθανές απαντήσεις. Μία από αυτές είναι ότι θέλουν να δουν και κυρίως να μετρήσουν τις αντιδράσεις μας. Μπορεί πάλι να το χρησιμοποιούν για να αποκτήσουν κάποιο διπλωματικό έρεισμα. Να πουν επί παραδείγματι στους Αμερικανούς ότι υποχωρούν και δεν το καταθέτουν για να μην οξύνουν καταστάσεις αλλά θέλουν να πάρουν ως αντάλλαγμα για την υποχώρησή τους τα f – 35.

Μια άλλη απάντηση είναι ότι μπορεί να ακολουθούν το παράδειγμα της ιστορίας του Ναστρεντίν Χότζα που, όταν άκουσε τη γυναίκα του να διαμαρτύρεται ότι το σπίτι τους είναι μικρό, το γέμισε το σπίτι με ζώα. Στη συνέχεια τα έβγαζε λίγα λίγα έξω και η γυναίκα του ήταν ικανοποιημένη είχαν μεγάλο σπίτι. Μπορεί λοιπόν να φουσκώνουν τα πράγματα ούτως ώστε, αυτό που θα εμφανιστεί να μην θεωρηθεί τόσο ακραίο.

Από αυτές τις διαρροές, όπως λέτε, αντιλαμβάνομαι ότι όσα περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο αποτελούν ζητήματα που μπορεί να έχουν ξαναειπωθεί από την Τουρκία.

Έχετε δίκιο. Από τις διαρροές φαίνεται πως όλα όσα περιέχονται στο νομοσχέδιο έχουν ξανατεθεί από την Τουρκία σε διάφορες χρονικές στιγμές μετά το 1974.

Τότε γιατί λένε κάποιοι ότι εάν ψηφιστεί αυτό το νομοσχέδιο  θα είναι ακραίο;

Η ψήφιση ενός τέτοιου νόμου συνιστά ποιοτική αναβάθμιση των τουρκικών διεκδικήσεων στο θαλάσσιο πεδίο. Όπως λέει η νεολαία: «αλλάζουν πίστα». Εφεξής η τήρηση του νόμου θα είναι νομική υποχρέωση του τούρκων διπλωματών. Όταν θα τους λέμε ότι οι ισχυρισμοί τους είναι αντίθετοι προς το διεθνές δίκαιο, θα απαντούν ότι συμμορφώνονται προς νόμο του κράτους τους. Κατ’ ουσίαν η ψήφιση ενός τέτοιου νομοσχεδίου σημαίνει ότι η Τουρκία κλείνει την πόρτα στις όποιες διαπραγματεύσεις.

Δεν θα μπορούσαν να τροποποιήσουν στη συνέχεια το νόμο;

Εδώ έχουμε την πικρή εμπειρία του 1995 με το ψήφισμα της τουρκικής εθνοσυνελεύσεως για το casus belli σε περίπτωση αυξήσεως των ελληνικών χωρικών υδάτων. Κάθε φορά που θέταμε το θέμα στους τούρκους διπλωμάτες μας απαντούσαν ατύπως ότι «δυστυχώς, δεν μπορούμε να το καταργήσουμε» διότι δεν υπάρχει η απαιτούμενη πλειοψηφία. Επομένως, αφ’ ης στιγμής ψηφιστεί, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να τροποποιηθεί.

Εάν ψηφιστεί μέσα στον Ιούνιο, όπως λένε οι πληροφορίες από την τουρκική πλευρά, αυτό θα σημαίνει πως θα έχουμε ένα «θερμό» καλοκαίρι με τη γείτονα;

Όχι απαραιτήτως. Εδώ έχουμε τρία στάδια. Το πρώτο στάδιο θα είναι η ψήφιση του νόμου που θα προσφέρει στην τουρκική κυβέρνηση το νομικό πλαίσιο για να εφαρμόσει με εκτελεστικά διατάγματα αυτά που ισχυρίζεται για το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο. Το δεύτερο στάδιο είναι η έκδοση των εκτελεστικών διαταγμάτων και το τρίτο στάδιο είναι η εφαρμογή τους στο πεδίο.

Για να έχουμε «θερμό» καλοκαίρι πρέπει να δούμε την εφαρμογή τους στο πεδίο.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Τι εννοείτε εφαρμογή στο πεδίο; Ανησυχείτε για ένα θερμό επεισόδιο ακόμα και το επόμενο διάστημα;

Ας πάρουμε το παράδειγμα των δύο θαλάσσιων πάρκων που η Τουρκία παρανόμως θέσπισε πριν μερικούς μήνες ανάμεσα σε Λήμνο και Σαμοθράκη και πέριξ του Καστελλορίζου σε περιοχές ανοιχτής θάλασσας. Υποτίθεται ότι τα έκανε για περιβαλλοντικούς λόγους.

Εάν θελήσει να εφαρμόσει στην πράξη τα δύο πάρκα θα πρέπει να απαγορεύσει με πλοία του λιμενικού την αλιεία στους έλληνες ψαράδες. Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο προς το διεθνές δίκαιο διότι πρόκειται για περιοχές ανοιχτής θάλασσας.

Σε μια τέτοια περίπτωση θα υπάρξει αντίδραση από την ελληνική πλευρά που μπορεί να οδηγήσει και σε θερμό επεισόδιο.

Κάποιοι λένε ότι μένει πλέον πίσω η περίοδος των ήρεμων νερών για τις ελληνο-τουρκικές σχέσεις.

Είναι βέβαιον πως η ψήφιση ενός παρόμοιου νομοσχεδίου δεν  ανταποκρίνεται στη λογική των ήρεμων νερών. Νομίζω πάντως ότι το κύριο πεδίο, στο οποίο είδαμε την εφαρμογή των «ήρεμων νερών», ήταν στο θέμα του ελληνικού εναέριου χώρου.

Για πρώτη φορά μετά το 1975 οι Τούρκοι διέκοψαν εντελώς τις παραβιάσεις του ελληνικού εθνικού εναερίου χώρου από τις 14 Μαρτίου 2023 και μέχρι τις 2 Ιανουαρίου 2025. Επίσης, μέχρι και σήμερα δεν έχουν προβεί σε υπερπτήσεις πάνω από νησιά.

Πώς πρέπει να αντιδράσει η χώρα μας;

Σε αυτή τη φάση που δεν έχει τίποτα δημοσιευθεί, είναι λάθος να σχολιάσουμε επισήμως αυτές τις σκόπιμες διαρροές στον τύπο. Διευκρινίζω σε αυτό το σημείο ότι δεν έχω κάποια ιδιαίτερη πληροφόρηση για το συγκεκριμένο θέμα.

Στη διπλωματική πρακτική όμως είθισται σε ανάλογες περιπτώσεις να υπάρχουν άτυπες παρεμβάσεις προς συμμαχικές χώρες στην Ευρώπη ή στις ΗΠΑ οι οποίες περνάνε το μήνυμα της ενοχλήσεως και συνήθως δρουν πυροσβεστικά. Για αυτό σας είπα ότι μπορεί η Τουρκία να θέλει να αποκτήσει κάποιο διπλωματικό έρεισμα.

Η αντιπολίτευση έθεσε μια σειρά από ζητήματα για την αποχώρηση των patriot από την Κάρπαθο και την αντικατάσταση τους από αεροσκάφη Mirage. Η κίνηση αυτή μπορεί να συνδέεται με τις εξελίξεις στην Τουρκία;

Είναι σαφές πως τα συγκεκριμένα αντιαεροπορικά συστήματα πήγαν στην περιοχή της Καρπάθου και του Διδυμοτείχου λόγω των έκτακτων συνθηκών που είχαν δημιουργηθεί από τον πόλεμο στον Κόλπο.

Δεν καλύπτουν τις πάγιες επιχειρησιακές ανάγκες της χώρας που σχετίζονται με την απειλή από την Τουρκία. Επί παραδείγματι, δεν τοποθετείς ποτέ αντιαεροπορικό σύστημα πάνω ακριβώς στα σύνορα, όπως συνέβη στην περίπτωση του Διδυμοτείχου, διότι σε περίπτωση  ξαφνικής επιθέσεως, το έχεις χάσει. Τα αντιαεροπορικά συστήματα έχουν επιστρέψει εκεί που πρέπει να είναι για να καλύπτουν τις ανάγκες της χώρας έναντι της Τουρκίας.

Πάντως ο Αντώνης Σαμαράς άσκησε κριτική στην κυβέρνηση. Έκανε λόγο για λάθη που δικαιώνουν την τουρκική θρασύτητα ενώ σημείωσε πως οι Τούρκοι μπορεί να επιδιώξουν ένα θερμό επεισόδιο που θα αποτελέσει αφορμή για την αμφισβήτηση διεθνών συνθηκών.

Σέβομαι απολύτως τον πρώην πρωθυπουργό της χώρας. Προσέφερε με ουσιαστικό τρόπο στον τόπο μας σε μια εξαιρετικά δύσκολη στιγμή. Έχει επίσης πολύ μεγάλη διπλωματική εμπειρία έχοντας διατελέσει και πρωθυπουργός αλλά και υπουργός Εξωτερικών.

Επομένως, ακούω με ιδιαίτερη προσοχή τις παρεμβάσεις του και τα σχόλιά του για την ελληνική εξωτερική πολιτική. Είναι επίσης γεγονός ότι οι Τούρκοι έχουν επιδιώξει στο παρελθόν θερμά επεισόδια για να μας ωθήσουν σε διάλογο άνευ όρων. Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, έχω διαφορετική άποψη. Δεν θεωρώ ότι επιδιώκουν κάτι τέτοιο. Εκείνο που τους ενδιαφέρει είναι να κατοχυρώσουν δικαιώματα.

Διαβάστε επίσης:

Morgan Stanley και Citi για Metlen: «Όπλο» το β’ εξάμηνο και η ισχυρή πορεία από το αλουμίνιο
Άλκης Δαυίδ: Η «πράσινη» αυτοκρατορία των 400 δισ., οι μηνύσεις και η δικαστική ήττα του εκκεντρικού billionaire
Διεθνής πολιτική
Μέση Ανατολή: Πρόοδο στις διαπραγματεύσεις βλέπουν ΗΠΑ και Ιράν – «50-50» για συμφωνία ή νέα κλιμάκωση λέει ο Τραμπ