Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αυξάνει τον κίνδυνο παρατεταμένων αναταράξεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας και εντείνει την αβεβαιότητα ως προς τις παγκόσμιες μακροοικονομικές προοπτικές.

Οι διαταραχές στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή του Κόλπου οδηγούν σε άνοδο του ενεργειακού κόστους, αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων και επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, ενώ εξίσου σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις αναμένονται στο κόστος γεωργικής παραγωγής λόγω πιέσεων στις διεθνείς αγορές λιπασμάτων.

1

Όπως επισημαίνει στην τριμηνιαία έκθεσή του το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, παρότι η διεθνής οικονομία εμφανίζεται σήμερα πιο ανθεκτική απέναντι σε ενεργειακές διαταραχές σε σύγκριση με το παρελθόν, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σημασία της ενεργειακής διαφοροποίησης, της αποτροπής δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων και της παροχής στοχευμένης στήριξης των νοικοκυριών και επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο.

Οι διεθνείς οίκοι

Μέχρι την ημέρα που ξεκίνησε η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί, όπως το ΔΝΤ και ο ΟΟΣΑ και κεντρικές τράπεζες όπως η ΕΚΤ, είχαν προχωρήσει στην ανοδική αναθεώρηση των εκτιμήσεών τους τόσο για την οικονομία των ΗΠΑ όσο και της Ευρωζώνης. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η αβεβαιότητα που συνοδεύει την ένταση στην περιοχή εξάλειψε κάθε θετική πρόβλεψη για μεγαλύτερη ανάπτυξη.

ΔΝΤ: Πριν από τις εξελίξεις στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής, το ΔΝΤ, στην έκθεση του Ιανουαρίου 2026, εκτίμησε την παγκόσμια ανάπτυξη στο 3,3% για το 2026, αυξημένη σε σχέση με την πρόβλεψη του Οκτωβρίου 2026 κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες και 3,2% το 2027, η οποία παρέμεινε αμετάβλητη. Για την Ευρωζώνη η πρόβλεψη για το 2026 διαμορφώθηκε στο 1,3% αυξημένη κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με την πρόβλεψη του Οκτωβρίου 2025, ενώ για το 2027 παρέμεινε σταθερή, με την πρόβλεψη να διαμορφώνεται στο 1,4%.

ΟΟΣΑ: O ΟΟΣΑ, στην πρόσφατη επικαιροποίηση των προβλέψεών του τον Μάρτιο του 2026, διατήρησε σταθερές τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας για το 2026, σε σχέση με την έκθεση του Δεκεμβρίου και ελαφρώς μειωμένες κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα για το 2027. Ειδικότερα, εκτιμάται ότι η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,9% το 2026 και 3,0% το 2027. Η πρόβλεψη αυτή βασίζεται, ωστόσο, στην τεχνική παραδοχή ότι οι σημερινές διαταραχές στις αγορές ενέργειας θα αρχίσουν να αποκλιμακώνονται σταδιακά από τα μέσα του 2026 και μετά. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει επίσης ότι, πριν από την πρόσφατη όξυνση της σύγκρουσης, τα διαθέσιμα στοιχεία έως το τέλος Φεβρουαρίου 2026 θα δικαιολογούσαν ανοδική αναθεώρηση της παγκόσμιας ανάπτυξης κατά περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026, αναθεώρηση η οποία ουσιαστικά εξαλείφθηκε από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Η ανάπτυξη στις Ηνωμένες Πολιτείες αναθεωρήθηκε προς τα πάνω κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026, στο 2,0% για το 2026 και μειώθηκε κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες στο 1,7% για το 2027. Η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη αναθεωρήθηκε προς τα κάτω κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026 στο 0,8% , ενώ για το 2027, κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες στο 1,2%.

ΕΚΤ: Οι βασικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (EKT) (Μάρτιος 2026) στηρίζονται στις υποθέσεις για την εξέλιξη των προθεσμιακών τιμών της ενεργειακών εμπορευμάτων, όπως αυτές διαμορφώνονταν κατά την 11η Μαρτίου 2026. Σύμφωνα με αυτές, οι μέσες τριμηνιαίες τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα κορυφωθούν γύρω στα 90 δολάρια ανά βαρέλι και 50 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα, το δεύτερο τρίμηνο του 2026, και στη συνέχεια θα υποχωρήσουν τα επόμενα τρίμηνα.

Τα δυο σενάρια της ΕΚΤ

Το βασικό σενάριο: Προβλέπει πρόσκαιρη επιβράδυνση της ανάπτυξης στην ευρωζώνη, καθώς η άνοδος του πληθωρισμού περιορίζει την αγοραστική δύναμη, την κατανάλωση, τις επενδύσεις και την αύξηση του ΑΕΠ, ενώ ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει περαιτέρω τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές μέσω της αύξησης των τιμών ενέργειας και της αβεβαιότητας. Εφόσον όμως οι τιμές της ενέργειας και η αβεβαιότητα αποκλιμακωθούν σχετικά γρήγορα, η επιβράδυνση αναμένεται να είναι προσωρινή.

Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η εγχώρια ζήτηση εκτιμάται ότι θα παραμείνει ο βασικός μοχλός ανάπτυξης, στηριζόμενη στην ανθεκτική αγορά εργασίας και στις δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα, ιδίως στη Γερμανία.

Παράλληλα, αν και οι εξαγωγές αναμένεται να ενισχυθούν, η ευρωζώνη εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να χάνει μερίδια στην παγκόσμια αγορά λόγω επίμονων προβλημάτων ανταγωνιστικότητας. Οι προβλέψεις του βασικού σεναρίου εκτιμούν ετήσια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,9% το 2026, 1,3% το 2027 και 1,4% το 2028.

Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, η αύξηση του ΑΕΠ έχει αναθεωρηθεί προς τα κάτω κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026 και κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα για το 2027, λόγω της κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ενώ για το 2028 παραμένει αμετάβλητη.

Ο πληθωρισμός, με βάση τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), προβλέπεται να αυξηθεί απότομα στο 3,1% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, εξαιτίας της εκτίναξης του ενεργειακού πληθωρισμού ως αποτέλεσμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, και στη συνέχεια να υποχωρήσει στο 2,8% το τρίτο τρίμηνο, ακολουθώντας τη μείωση των τιμών των ενεργειακών εμπορευμάτων, όπως αυτή ενσωματώνεται στις προθεσμιακές τιμές.

Συνολικά, οι βασικές προβλέψεις εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός βάσει ΕνΔΤΚ θα αυξηθεί από 2,1% το 2025 σε 2,6% το 2026, πριν υποχωρήσει σε 2,0% το 2027 και ανέλθει εκ νέου σε 2,1% το 2028.

Η αύξηση των μισθών θα επιβραδυνθεί τα επόμενα έτη, αλλά με βραδύτερο ρυθμό από ό,τι προβλεπόταν στις προηγούμενες προβλέψεις, λόγω ορισμένων επιδράσεων αντιστάθμισης του πληθωρισμού που σχετίζονται με τις διαταραχές στις τιμές της ενέργειας. Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, οι προοπτικές για τον συνολικό πληθωρισμό βάσει ΕνΔΤΚ έχουν αναθεωρηθεί προς τα πάνω κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026, κυρίως λόγω της ενεργειακής συνιστώσας.

Για το 2027 έχουν αναθεωρηθεί προς τα πάνω κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες και για το 2028 κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα, καθώς οι πιέσεις κόστους από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας μετακυλίονται στις συνιστώσες του πυρήνα και των τροφίμων, ενώ η ενεργειακή συνιστώσα έχει αναθεωρηθεί προς τα κάτω

Η μελλοντική εξέλιξη της σύγκρουσης, καθώς και οι επιπτώσεις της στις τιμές της ενέργειας, στο κλίμα εμπιστοσύνης και στις πληθωριστικές πιέσεις, παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες.

Για τον λόγο αυτό, οι βασικές προβλέψεις συμπληρώνονται από εναλλακτικά σενάρια, τα οποία στηρίζονται σε διαφορετικές υποθέσεις ως προς την ένταση και τη διάρκεια της ενεργειακής διαταραχής, τις επιδράσεις στο διεθνές περιβάλλον και τη μετάδοσή τους στον πληθωρισμό της ευρωζώνης, χωρίς πρόσθετη αντίδραση της νομισματικής ή της δημοσιονομικής πολιτικής πέραν όσων ήδη ενσωματώνονται στο βασικό σενάριο.

Το δυσμενές σενάριο: Υποθέτει πολύ εντονότερη αύξηση των τιμών της ενέργειας, καθώς και αύξηση της αβεβαιότητας και δυσμενών διεθνών διαχυτικών επιδράσεων, όπως, για παράδειγμα, χαμηλότερη εξωτερική ζήτηση.

Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου υποτίθεται ότι κορυφώνονται στα 119 δολάρια ανά βαρέλι και 87 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα, το δεύτερο τρίμηνο του 2026, πριν συγκλίνουν προς τις υποθέσεις του βασικού σεναρίου έως το τρίτο τρίμηνο του 2027. Σε σχέση με το βασικό σενάριο, το δυσμενές σενάριο συνεπάγεται ότι ο πληθωρισμός θα ήταν υψηλότερος κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα το 2027, αλλά χαμηλότερος κατά

0,5 ποσοστιαίες μονάδες το 2028, λόγω των αποπληθωριστικών πιέσεων που απορρέουν από την ταχεία ομαλοποίηση των τιμών της ενέργειας εκείνο το έτος.
Αντίθετα, η οικονομική ανάπτυξη θα ήταν χαμηλότερη από το βασικό σενάριο το 2026 και το 2027, αλλά υψηλότερη το 2028 (0,6%, 1,2% και 1,6% αντίστοιχα).

Σε σύγκριση με το δυσμενές σενάριο, το πιο δυσμενές σενάριο προϋποθέτει ισχυρότερη και πιο επίμονη διαταραχή στις τιμές της ενέργειας, μεγαλύτερη αβεβαιότητα και ακόμη εντονότερες έμμεσες και δευτερογενείς επιδράσεις.

Οι τιμές του πετρελαίου κορυφώνονται στα 145 δολάρια ανά βαρέλι και οι τιμές του φυσικού αερίου στα 106 ευρώ ανά MWh το δεύτερο τρίμηνο του 2026, πριν υποχωρήσουν με πολύ βραδύτερο ρυθμό και παραμείνουν σημαντικά υψηλότερες τόσο από τις υποθέσεις του βασικού όσο και του δυσμενούς σεναρίου σε όλο τον ορίζοντα πρόβλεψης.

Σε σχέση με το βασικό σενάριο, ο συνολικός πληθωρισμός θα ήταν σημαντικά και διαρκώς υψηλότερος καθ’ όλη τη διάρκεια του ορίζοντα πρόβλεψης, κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες το 2026, 2,8 ποσοστιαίες μονάδες το 2027 και 0,7 ποσοστιαίες μονάδες το 2028.

Η οικονομική ανάπτυξη θα ήταν χαμηλότερη κατά 0,4-0,5 ποσοστιαίες μονάδες την περίοδο 2026-27 και στη συνέχεια θα αυξανόταν σε επίπεδο κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από το βασικό σενάριο το 2028.

Η άνοδος της ανάπτυξης προς το τέλος του ορίζοντα πρόβλεψης αντανακλά την υποτιθέμενη αύξηση του εισοδήματος και της ζήτησης που προκύπτει από την ανοδική αντίδραση των μισθών μετά την άνοδο του πληθωρισμού τα προηγούμενα έτη.

Διαβάστε επίσης:

Πανέτα (ΕΚΤ): Να αποτραπεί μια σπειροειδής αύξηση μισθών και τιμών – «Ριζώνει» ένα εξαιρετικά αβέβαιο περιβάλλον

Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής: «Ψαλιδίζει» στο 2% την ανάπτυξη λόγω πολέμου – Οι 5 κίνδυνοι για την οικονομία

Μίλερ (ΕΚΤ): Πιθανή η αύξηση επιτοκίων τον Απρίλιο αν συνεχιστεί το ράλι του πετρελαίου